Xuất nhập khẩu Việt Nam tăng trưởng ấn tượng, vượt mốc 600 tỷ USD

Theo số liệu của Cục Hải quan công bố, hoạt động ngoại thương của Việt Nam tiếp tục duy trì nhịp độ sôi động. Chỉ riêng 15 ngày đầu tháng 7/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 51,54 tỷ USD.

Kết quả này đã đưa tổng giá trị giao dịch hàng hóa của cả nước từ đầu năm đến ngày 15/7 chạm mốc 601,51 tỷ USD, tăng 27,8% (tương đương tăng thêm hơn 130 tỷ USD về giá trị tuyệt đối) so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó xuất khẩu đạt 290,5 tỷ USD, tăng 21,4%; nhập khẩu đạt xấp xỉ 311 tỷ USD, tăng 34,4%.

Sự tăng trưởng này cho thấy niềm tin của các nhà mua hàng toàn cầu đối với chuỗi cung ứng tại Việt Nam vẫn rất vững chắc, bất chấp những biến động của kinh tế thế giới.

Một điểm đáng chú ý là cán cân thương mại đang nghiêng mạnh về phía nhập siêu. Tính riêng nửa đầu tháng 7, mức thâm hụt là 3,64 tỷ USD, kéo con số nhập siêu lũy kế từ đầu năm lên đến 20,46 tỷ USD.

Dưới góc nhìn chuyên gia, con số nhập siêu này không hoàn toàn mang tiêu cực. Phân tích cơ cấu cho thấy, phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào nhóm máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu và linh kiện để phục vụ sản xuất.

Cụ thể, nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện có kim ngạch nhập khẩu tăng mạnh 14,36% (tăng hơn 1,55 tỷ USD) trong kỳ 1 tháng 7. Điều này phản ánh các doanh nghiệp, đặc biệt là khối FDI, đang tích cực dự trữ nguyên liệu để chuẩn bị cho các đơn hàng xuất khẩu lớn vào mùa cao điểm cuối năm.

Dù tổng thể tăng trưởng mạnh, nhưng thị trường đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm hàng chủ lực:

Với nhóm điện tử, xuất khẩu máy vi tính và linh kiện giảm hơn 10% trong nửa đầu tháng 7, trong khi nhập khẩu đầu vào lại tăng mạnh. Khoảng cách này cho thấy lượng hàng nhập về đang nằm trong chu kỳ sản xuất, chưa kịp chuyển hóa thành thành phẩm xuất khẩu.

Nhóm điện thoại ghi nhận diễn biến trái ngược khi xuất khẩu tăng mạnh 13,47%, trong khi nhập khẩu linh kiện lại giảm nhẹ, cho thấy doanh nghiệp đang tập trung trả các đơn hàng đã chuẩn bị từ trước.

Nhóm nông sản chứng kiến sự bùng nổ của rau quả (tăng 35,94%) và chè (tăng 77,18%), nhưng các mặt hàng chiến lược như gạo và hạt tiêu lại sụt giảm mạnh về kim ngạch.

Dự báo đến hết tháng 7/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu có thể vượt mốc 650 tỷ USD. Để kiểm soát nhập siêu và thúc đẩy tăng trưởng bền vững, bà Nguyễn Thị Quỳnh Hoa từ Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương khuyến nghị:

Cần khai thác sâu hơn các hiệp định như CPTPP, EVFTA, RCEP và đặc biệt là cơ hội từ khu vực EFTA (Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu) vừa hoàn tất đàm phán. Chủ động khai phá các thị trường mới tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi để giảm phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.

Bên cạnh đó, thay vì tiếp tục dựa vào mô hình gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp, cần hướng tới thu hút các dự án FDI có khả năng tạo lập hệ sinh thái sản xuất trong nước thông qua thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tăng cường liên kết với doanh nghiệp nội địa và từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn thương mại quốc tế ngày càng khắt khe, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến phát triển bền vững, doanh nghiệp cần được hỗ trợ để đáp ứng các tiêu chí xanh hay các quy định về kinh tế tuần hoàn và truy xuất nguồn gốc, giúp mở rộng thị phần xuất khẩu trong thời gian tới.

Minh Phương