Xuất nhập khẩu khởi sắc đầu năm 2026, động lực cho chu kỳ tăng trưởng mới của Việt Nam

Ngay trong ngày 1/1/2026, dòng chảy hàng hóa qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc như Móng Cái (Quảng Ninh), Tân Thanh (Lạng Sơn) và Kim Thành (Lào Cai) đã tạo nên bức tranh giao thương đầy hứa hẹn.

Tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu trong ngày đầu năm ước đạt khoảng 20 triệu USD. Trong khi đó, tại Tân Thanh, con số này đạt hơn 42 triệu USD, chủ yếu là các mặt hàng nông sản xuất khẩu và máy móc nhập khẩu.

Sự nhộn nhịp này không chỉ phản ánh sức bật của ngoại thương mà còn cho thấy nỗ lực cải cách thủ tục của các lực lượng chức năng nhằm duy trì chuỗi cung ứng không đứt gãy. Đây là tín hiệu tích cực để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu trên 8% và đạt mức xuất siêu khoảng 25 tỷ USD trong năm 2026.

Đà tăng trưởng của năm 2026 được kế thừa trực tiếp từ những thành quả mang tính lịch sử của năm 2025. Cụ thể, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 2025 uớc đạt 920 tỷ USD (tăng 16,9%), mức cao nhất từ trước tới nay. Trong đó, xuất khẩu đóng góp ấn tượng với hơn 470 tỷ USD, tạo ra thặng dư thương mại trên 21 tỷ USD. Ngàn du lịch đón hơn 21 triệu lượt khách quốc tế, góp phần thúc đẩy tiêu dùng và GDP.

Ngoài ra, về cơ cấu hàng hóa: nhóm hàng công nghệ như máy tính, điện thoại và linh kiện tiếp tục giữ vai trò trụ cột với kim ngạch hàng trăm tỷ USD.

Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho biết, nền kinh tế đang phục hồi toàn diện nhờ sự nâng đỡ của nhiều trụ cột. Đầu tư công tiếp tục đóng vai trò "đầu kéo" khi quy mô vốn tăng mạnh và tiến độ giải ngân được cải thiện rõ rệt, tạo hiệu ứng lan tỏa tới toàn nền kinh tế. Bên cạnh đó, đầu tư tư nhân và tiêu dùng nội địa cũng ghi nhận những tín hiệu khởi sắc khi niềm tin thị trường dần được củng cố. 

Đáng chú ý, Việt Nam đang dần chuyển dịch sang các động lực tăng trưởng mới như: tăng trưởng xanh và kinh tế số; đổi mới sáng tạo dựa trên khoa học - công nghệ; tái cơ cấu công nghiệp để giảm phụ thuộc vào nguyên liệu thô và gia tăng giá trị nội địa.

Dù triển vọng rất tích cực, các chuyên gia cũng cảnh báo về những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ. Mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và tài nguyên đang dần bộc lộ giới hạn. Những rủi ro từ biến động địa chính trị toàn cầu và áp lực thắt chặt tiền tệ tại các thị trường lớn có thể làm chậm đà tăng trưởng.

Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB, nhấn mạnh cần phải cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa. Việc phối hợp hài hòa giữa kích cầu tiêu dùng và tạo việc làm sẽ là chìa khóa để bảo đảm an toàn tài chính và niềm tin cho người dân.

Nhận định về triển vọng kinh tế năm 2026, TS Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm thông tin Công nghiệp và Thương mại, Bộ Công Thương cho biết, bước sang năm 2026, triển vọng thương mại toàn cầu được dự báo còn nhiều rủi ro. IMF và World Bank đều nhận định tăng trưởng kinh tế thế giới có thể chậm lại do tác động của chính sách thắt chặt tiền tệ, xung đột địa chính trị và tiêu dùng suy yếu. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương vẫn đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2026 tăng trên 8% so với năm 2025, xuất siêu khoảng 25 tỷ USD.

Mục tiêu này được đánh giá là đầy thách thức khi xuất khẩu năm 2025 đã đạt mức tăng trưởng cao, vượt qua nhiều rào cản về thuế quan và thị trường. Để hiện thực hóa kỳ vọng tăng trưởng, Bộ Công Thương nhấn mạnh việc tái cơ cấu ngành công nghiệp theo hướng gia tăng giá trị, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô, thúc đẩy các ngành công nghiệp có công nghệ tiên tiến và năng lực đổi mới mạnh mẽ. Đồng thời, việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại tiếp tục là những trụ cột quan trọng.

Minh Anh