Xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam khởi sắc, hướng tới mục tiêu 1.000 tỷ USD

Khởi đầu sôi động với những con số kỷ lục

Theo số liệu mới nhất từ Cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 1/2026 (từ ngày 1/1 đến 15/1) đạt mức 39,25 - 39,3 tỷ USD. Đây là một khởi đầu không thể thuận lợi hơn, minh chứng cho sức phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế và khả năng thích ứng linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bức tranh tổng thể này, các nhóm hàng chủ lực tiếp tục giữ vai trò "đầu tàu". Trong đó, điện tử, máy tính và linh kiện đạt hơn 4,2 tỷ USD, giữ vai trò trụ cột. Máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt 2,1 tỷ USD. Điện thoại và linh kiện đạt 2 tỷ USD. Dệt may và da giày duy trì mức tăng trưởng ổn định với kim ngạch lần lượt là 1,4 tỷ USD và 923 triệu USD.

Đáng chú ý, khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn đóng góp chủ yếu khi chiếm gần 78% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong nước cũng đang cho thấy sự chuyển mình mạnh mẽ trong việc tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Động lực từ các hiệp định FTA và sự chuyển dịch đơn hàng

Sự bứt phá ngay từ đầu năm đến từ việc tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như CPTPP, EVFTA và RCEP. Đặc biệt, năm 2026 Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CPTPP, tạo cơ hội lớn để khẳng định vị thế và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường.

Bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó chủ tịch Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO), cho biết nhiều doanh nghiệp trong ngành đã kín đơn hàng đến hết quý II/2026 nhờ sự phục hồi sức mua từ Mỹ, châu Âu và sự dịch chuyển đơn hàng từ các quốc gia lân cận. Tại các khu công nghiệp, nhiều dây chuyền sản xuất đã hoạt động 100% công suất ngay từ những ngày đầu năm.

Lĩnh vực nông sản cũng đón nhận nhiều tin vui khi đơn hàng gạo và trái cây sang Trung Quốc, Trung Đông tăng mạnh khoảng 20% so với cùng kỳ nhờ các nghị định thư về xuất khẩu chính ngạch được ký kết ổn định.

Dù khởi đầu thuận lợi, các chuyên gia cũng cảnh báo về những thách thức mới từ thị trường quốc tế. Các thị trường khó tính như EU và Hoa Kỳ đang siết chặt các quy định về môi trường và nguồn gốc xuất xứ. Các tiêu chuẩn khắt khe như: Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU; quy định chống phá rừng (EUDR); yêu cầu cao về hàm lượng bền vững và nguyên liệu tái chế.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải nhanh chóng chuyển đổi xanh và sản xuất có trách nhiệm để duy trì đà tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ tập trung vào số lượng.

Tối ưu hóa hạ tầng logistics để hiện thực hóa mốc 1.000 tỷ USD

Để đạt được mục tiêu 1.000 tỷ USD vào cuối năm 2026, việc nâng cao năng lực hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm. Chính phủ đang đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm như: Siêu cảng Cần Giờ và mở rộng các bến cảng tại Lạch Huyện; Triển khai mô hình Cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn để thông quan xuyên suốt; Ứng dụng công nghệ "cảng xanh" và "cảng thông minh" tại các cảng biển lớn như Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh.

Mục tiêu quan trọng là giảm chi phí logistics xuống dưới 15% GDP, giúp hàng hóa Việt Nam cạnh tranh tốt hơn về giá trên sàn thương mại quốc tế.

Năm 2025 đã khép lại với cột mốc lịch sử hơn 930 tỷ USD. Với đà tăng trưởng hai con số hiện tại, chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch nhận định mục tiêu 1.000 tỷ USD không còn là con số lý thuyết mà đang dần trở thành hiện thực hữu hình. Tuy nhiên, để giá trị gia tăng thực sự "nằm lại trong túi tiền của người dân và doanh nghiệp Việt", cần đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch, xây dựng thương hiệu quốc gia mạnh và tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số mạnh mẽ trong lĩnh vực hải quan.

Sự đồng lòng từ chính sách vĩ mô của Chính phủ đến sự năng động của doanh nghiệp đang tạo nên một cộng hưởng tích cực, khẳng định vị thế mới của Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu trong năm 2026.

Minh Phương