Xuất khẩu tăng tốc nửa đầu tháng 8/2026

Xuất khẩu tăng mạnh, nhập khẩu giảm

Số liệu từ Cục Hải quan cho biết, nửa đầu tháng 8/2026 (1/8 - 15/8), kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 52,3 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu hàng hóa tăng 26% so với cùng kỳ năm trước, đạt 25,4 tỷ USD; nhập khẩu đạt 26,9 tỷ USD, tăng 31,8%.

Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/8, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ở mức 712 tỷ USD, bao gồm xuất khẩu tăng 22%, lên 345 tỷ USD; nhập khẩu tăng 34%, đạt 367 tỷ USD; nhập siêu khoảng 22 tỷ USD.

Trong kỳ 1 tháng 7, xuất khẩu bị kéo lùi bởi sự sụt giảm của máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện thì sang kỳ 1 tháng 8, diễn biến đã đảo chiều khi nhóm hàng này tăng 11,79%, đạt hơn 7,32 tỷ USD, đóng góp khoảng 772,81 triệu USD vào mức tăng của xuất khẩu.

Đây cũng là nhóm hàng tạo ra phần tăng thêm lớn nhất trong kỳ. Khi đặt cạnh diễn biến nhập khẩu, xuất hiện trạng thái đồng pha giữa đầu vào và đầu ra. Nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 12,73 tỷ USD, tăng 2,99%, tương ứng tăng 369,08 triệu USD.

Điều này có thể được hiểu theo hai hướng. Một mặt, lượng linh kiện, nguyên liệu nhập khẩu trước đó đang được đưa vào sản xuất và chuyển thành hàng xuất khẩu. Mặt khác, doanh nghiệp có thể đang chủ động bổ sung đầu vào để chuẩn bị cho các đơn hàng trong những tháng cuối năm.

Điện thoại và linh kiện cũng cho thấy một diễn biến tương tự. Xuất khẩu đạt khoảng 3,66 tỷ USD, tăng tới 22%, tương ứng tăng gần 659,86 triệu USD. Trong khi đó, nhập khẩu nhóm hàng này tăng 20,34%, tương ứng khoảng 94,62 triệu USD. Việc nhập khẩu linh kiện tăng trở lại cùng lúc xuất khẩu tăng mạnh có thể cho thấy doanh nghiệp đang bổ sung đầu vào để đáp ứng nhu cầu sản xuất và giao hàng.

Các số liệu thống kê cũng cho thấy trong kỳ 1 tháng 8, những mặt hàng có liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất điện tử vẫn tăng, trong khi một số nhóm nguyên liệu, nhiên liệu và máy móc lại giảm. Vì vậy, chưa thể đồng nhất mức giảm của tổng kim ngạch nhập khẩu với sự suy yếu của nhu cầu sản xuất trong nước.

Nhìn tổng thể, điểm đáng chú ý của kỳ 1 tháng 8 không nằm ở việc nhập khẩu giảm 2,43%, mà ở cách dòng nhập khẩu đang dịch chuyển. Áp lực nhập khẩu giảm ở một số nhóm hàng, nhưng các đầu vào quan trọng của khu vực điện tử và điện thoại vẫn tăng, trong khi xuất khẩu của chính những nhóm này tăng mạnh hơn, tạo ra một trạng thái tích cực hơn so với kỳ 1 tháng 7

Xuất khẩu năm 2026 dự báo có thể tăng 17,5-19,8%

Trong kỳ 1 tháng 8, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nhập khẩu khoảng 20,77 tỷ USD, giảm 0,97%, trong khi xuất khẩu tăng 7,54% với 20,66 tỷ USD. Chênh lệch giữa tốc độ tăng của hai chiều cho thấy khả năng chuyển hóa đầu vào thành kim ngạch xuất khẩu của khu vực này đang có diễn biến tích cực trong kỳ.

Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp trong nước tiếp tục ở trạng thái nhập siêu. Tính đến hết nửa đầu tháng 8, khu vực FDI vẫn xuất siêu hơn 7 tỷ USD, còn khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu khoảng 28,88 tỷ USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.

Theo các chuyên gia, diễn biến này phần nào phản ánh sự khác biệt về cấu trúc giữa hai khu vực. Khu vực FDI thường gắn với các chuỗi sản xuất xuất khẩu, trong khi doanh nghiệp trong nước có nhu cầu nhập khẩu lớn đối với máy móc, nguyên vật liệu và thiết bị phục vụ sản xuất, đầu tư và các dự án quy mô lớn.

Trong những tháng cuối năm, khi tiến độ giải ngân đầu tư công và triển khai các dự án trọng điểm được đẩy nhanh, nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu của khu vực doanh nghiệp trong nước có thể tiếp tục tăng. Vì vậy, việc nhập siêu của khu vực này mở rộng chưa thể ngay lập tức được xem là tín hiệu tiêu cực. 

Theo Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS), xuất khẩu năm 2026 dự báo có thể tăng 17,5-19,8%, trong khi nhập khẩu có thể tăng 24-26,6%. Nếu diễn biến này xảy ra, cán cân thương mại cả năm có khả năng thâm hụt khoảng 5-7 tỷ USD.

Tốc độ nhập khẩu cao hơn xuất khẩu được lý giải bởi ba yếu tố chính: (i) nhu cầu máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ phục vụ mở rộng sản xuất, đầu tư hạ tầng; (ii) xu hướng tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ nhằm thu hẹp thặng dư thương mại song phương và (iii) chi phí vận chuyển tăng cao do giá năng lượng.

Đáng chú ý, MBS cho rằng tốc độ tăng nhập khẩu có thể hạ nhiệt về cuối năm khi lượng nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu trong các tháng trước được chuyển hóa thành hàng hóa trong giai đoạn cao điểm sản xuất và xuất khẩu.

Nếu kịch bản này diễn ra, mức nhập siêu hiện tại có thể phần nào phản ánh độ trễ giữa thời điểm nhập khẩu đầu vào và thời điểm tạo ra sản phẩm xuất khẩu. Đây cũng là lý do không nên đánh giá chất lượng thương mại chỉ bằng việc cán cân đang thặng dư hay thâm hụt trong một vài tháng.

Ở chiều xuất khẩu, triển vọng vẫn nhận đà hỗ trợ từ nhu cầu đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo có thể tiếp tục hỗ trợ thương mại toàn cầu, trong khi Việt Nam đang đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường và mở rộng các hiệp định thương mại.

Bên cạnh đó, việc các đối thủ cạnh tranh chính của Việt Nam tại thị trường Mỹ cũng chịu mức thuế tương đương phần nào hạn chế tác động bất lợi đến sức cạnh tranh tương đối của hàng hóa Việt Nam.

Dù vậy, rủi ro vẫn hiện hữu khi nhu cầu thế giới có thể chịu sức ép từ giá năng lượng cao và lạm phát, trong khi Việt Nam tiếp tục đối mặt với các cuộc điều tra thương mại của Mỹ khiến rủi ro áp thuế cao hơn vẫn hiện hữu.

Giới chuyên gia nhìn nhận, để thương mại thực sự tạo động lực cho tăng trưởng, Việt Nam cần tăng tỷ lệ giá trị gia tăng do doanh nghiệp trong nước tạo ra, nâng mức tham gia của doanh nghiệp nội địa vào chuỗi cung ứng và giảm dần sự phụ thuộc vào đầu vào nhập khẩu mới là yếu tố quyết định chất lượng của tăng trưởng xuất khẩu. 

Minh Sáng