Xuất khẩu sầu riêng hướng tới mục tiêu 3,5 tỷ USD trong năm 2024

Năm 2023, xuất khẩu của cả nước đối mặt nhiều khó khăn nhưng một số mặt hàng đã có kim ngạch xuất khẩu tăng cao. Đó là nhóm hàng nông sản: mặt hàng hàng rau quả có kim ngạch xuất khẩu ước đạt 5,57 tỷ USD, tăng gần 70%; mặt hàng gạo với kim ngạch xuất khẩu gạo ước đạt 4,8 tỷ USD, tăng 39,3%, hạt điều tăng 18%, mặt hàng sầu riêng có kim ngạch xuất khẩu tăng gấp 5 lần so với năm 2022...

Ngay trong những ngày đầu năm mới 2024, xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đã nhộn nhịp. Tại các cửa khẩu ở Lào Cai, theo Chi cục Hải quan Cửa khẩu Lào Cai (Cục Hải quan tỉnh Lào Cai) thông tin, chỉ trong 3 ngày đầu năm 2024, xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc đạt 255 tấn, đạt kim ngạch gần 1 triệu USD (chiếm gần 36% tổng kim ngạch xuất khẩu).

Liên quan đến xuất khẩu trái sầu riêng, ông Nguyễn Đình Tùng - Tổng Giám đốc Vina T&T Group cho hay, hiện nay doanh nghiệp đang tích cực tăng cường giao hàng sang thị trường này. Theo ông Tùng, tính riêng thị trường Trung Quốc, năm 2023 đơn vị đã xuất khẩu 400 container sầu riêng tươi. “Năm 2023 doanh nghiệp ký đơn hàng xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc 2.000 container sầu riêng. Tuy nhiên, nguồn cung sầu riêng xuất khẩu không đủ, nên phần còn lại của đơn hàng doanh nghiệp tiếp tục trả cho đối tác trong năm 2024”, ông Tùng cho hay.

Còn theo bà Ngô Tường Vy - CEO Công ty TNHH XNK trái cây Chánh Thu, sầu riêng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp trong năm 2023, góp phần đưa doanh thu gấp đôi năm 2022. Tại Trung Quốc, sầu riêng Việt Nam nhận được phản hồi khá tích cực từ phía các đối tác. Hiện nay, doanh nghiệp đang tiếp tục đẩy mạnh thủ tục để xuất khẩu các lô hàng sầu riêng vào thị trường này.

Bà Vy đánh giá, hiện 90% sầu riêng loại ngon của Việt Nam đã xuất khẩu qua Trung Quốc. Tuy nhiên xét theo tổng lượng nhập khẩu của thị trường 1,4 tỷ dân, thị phần của sầu riêng Việt Nam mới chỉ chiếm 5%, còn lại là hàng Thái Lan và Malaysia. Do đó ngành sầu riêng của Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng và thị phần có thể ở mức 40% tại đây trong vòng 5 năm tới.

Theo Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), các mặt hàng rau quả Việt ngày càng rộng cửa xuất khẩu. Nhà chức trách đang đàm phán mở cửa thị trường chanh leo sang Mỹ, Australia; bưởi sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Ấn Độ; sầu riêng sang Ấn Độ; các loại quả có múi, dừa, sầu riêng đông lạnh sang Trung Quốc.

Trước những tín hiệu tích cực trên, ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng, cơ hội xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc nói riêng và các thị trường khác nói chung còn rất lớn. Đặc biệt, các quốc gia trồng loại trái cây này chỉ thu theo mùa vụ, trong khi nước ta được thu quanh năm. Đây chính là thế độc quyền của sầu riêng Việt Nam.

Bên cạnh đó, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đi vào thực thi giúp vận tải biên giới thuận lợi hơn. Do đó, việc Việt Nam tăng cường xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc qua các cửa khẩu đường bộ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí. Từ đó, sầu riêng Việt Nam có giá thành cạnh tranh hơn so với các sản phẩm cùng loại của Thái Lan.

"Năm 2023 kim ngạch sầu riêng của nước ta ước đạt 2,3 tỷ USD. Sang năm 2024, sản lượng sầu tăng cao, được cấp thêm nhiều mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đủ điều kiện xuất khẩu thì kim ngạch có thể đạt khoảng 3,5 tỷ USD", ông Đặng Phúc Nguyên dự báo.

Theo đánh giá của các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp, để mở rộng thị trường xuất khẩu cho sầu riêng Việt Nam không chỉ tại Trung Quốc mà còn trên toàn thế giới, sầu riêng Việt Nam cần tập trung nâng cao chất lượng sầu riêng, tập trung vào các khâu: Bảo quản, sơ chế, chế biến để gia tăng giá trị.

Cụ thể, các vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng phải có biện pháp quản lý phù hợp để loại bỏ các đối tượng dịch hại, đặc biệt là ruồi đục quả và các loài rệp sáp; đáp ứng được yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm, không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt mức cho phép; thực hiện đúng quy cách về đóng gói, thông tin trên bao bì để bảo đảm truy xuất nguồn gốc chính xác.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp, người dân và cơ quan quản lý cần đáp ứng yêu cầu về nhật ký, hồ sơ sản xuất cũng như các chương trình giám sát an toàn thực phẩm trước khi thu hoạch mà phía Trung Quốc yêu cầu.

Thiết lập, xây dựng các mã số vùng trồng cho từng loại trái cây, cơ sở sơ chế, đóng gói trái cây nhằm đáp ứng các yêu cầu truy xuất nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm. Quy định này trước mắt phục vụ xuất khẩu chính ngạch vào thị trường Trung Quốc, đồng thời cũng là cơ sở để Việt Nam mở rộng xuất khẩu sang thị trường khác như Mỹ, EU và Nhật Bản.

Lưu Kỳ (t/h)