Xuất khẩu nửa cuối năm đứng trước “bài toán” tiêu chuẩn và phòng vệ thương mại

Mặc dù kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2026 đạt 266,52 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước, hoạt động ngoại thương của Việt Nam vẫn đứng trước nhiều thách thức khi cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu khoảng 16,66 tỷ USD. Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu liên tục nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật và gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, doanh nghiệp xuất khẩu buộc phải chủ động thích ứng để giữ vững thị phần.

Theo các Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, nhiều thị trường xuất khẩu trọng điểm đang siết chặt các yêu cầu về chất lượng, môi trường và truy xuất nguồn gốc.

Tại UAE, quy trình chứng nhận Halal được quản lý chặt chẽ hơn, đồng thời áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hậu kiểm hàng hóa và khuyến khích sử dụng bao bì sinh học, bao bì tái chế.

Trong khi đó, Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục mở rộng các tiêu chuẩn phát triển bền vững, từ Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), quy định chống mất rừng đến các yêu cầu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và tiêu chí ESG. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư bài bản cho vùng nguyên liệu, chuỗi cung ứng và trách nhiệm môi trường.

Tại Hoa Kỳ, các cuộc điều tra về xuất xứ hàng hóa, lao động, môi trường và sở hữu trí tuệ được dự báo sẽ gia tăng trong nửa cuối năm, khiến yêu cầu về minh bạch hồ sơ và truy xuất nguồn gốc trở nên khắt khe hơn.

Ở góc độ ngành hàng, dệt may vẫn chịu áp lực cạnh tranh lớn từ các quốc gia có chi phí thấp cùng xu hướng chuyển đổi xanh của thị trường, trong khi nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại tiếp tục là mối quan tâm của doanh nghiệp.

Trước những thách thức trên, Bộ Công Thương xác định trọng tâm trong 6 tháng cuối năm là nâng cao chất lượng tăng trưởng xuất khẩu, đồng thời từng bước cải thiện cán cân thương mại.

Bộ sẽ tiếp tục đa dạng hóa thị trường, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo hướng thực chất, phát huy vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài trong kết nối doanh nghiệp với nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế.

Song song với đó, cơ quan quản lý sẽ hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường nhập khẩu, nâng cao năng lực phòng vệ thương mại, tăng cường kiểm soát gian lận thương mại, gian lận xuất xứ và theo dõi chặt chẽ diễn biến nhập khẩu các mặt hàng nguyên liệu, năng lượng để có giải pháp điều hành phù hợp.

Theo Bộ Công Thương, trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động, việc chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm và tận dụng hiệu quả các FTA sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu và hướng tới mục tiêu phát triển thương mại bền vững trong thời gian tới.

Bích Diệp