Xuất khẩu nông sản Việt đối mặt quy định SPS mới từ EU và Mỹ

Theo tổng hợp từ Văn phòng SPS Việt Nam, trong 51 thông báo mới từ các thành viên WTO, Liên minh châu Âu (EU) gây chú ý nhất với đề xuất hạ mạnh mức dư lượng tối đa (MRL) của hoạt chất diazinon.

Cụ thể, EU đề xuất đưa mức dư lượng diazinon về giới hạn định lượng (gần sát ngưỡng không phát hiện) đối với một loạt mặt hàng mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu: Dứa giảm từ 0,3 xuống 0,01 mg/kg; ớt chuông, hành tây giảm từ 0,05 xuống 0,01 mg/kg; nghệ và các loại gia vị từ rễ giảm từ 0,5 xuống 0,05 mg/kg.

Các sản phẩm khác: Hạnh nhân, nam việt quất, củ cải đường, cải thảo... đều bị kéo xuống mức 0,01 mg/kg.

Bên cạnh đó, các sản phẩm động vật như mỡ lợn, thịt xẻ gia cầm, sữa bò cũng chịu sự điều chỉnh khắt khe tương tự. Dự kiến quy định này sẽ được áp dụng sau 6 tháng kể từ khi có hiệu lực (khoảng đầu năm 2027).

Thị trường Hoa Kỳ cũng không đứng ngoài xu hướng siết chặt tiêu chuẩn. Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) đang xem xét hủy đăng ký hàng loạt hoạt chất phổ biến như: glyphosate, azoxystrobin, thiamethoxam, paraquat dichloride, malathion....

Đồng thời, Hoa Kỳ đã ban hành mức dư lượng tối đa mới đối với chlormequat chloride trên lúa mạch, yến mạch, lúa mì và điều chỉnh các hoạt chất bifenthrin, diflufenican trên nhiều nhóm rau quả. Những thay đổi này trực tiếp làm tăng chi phí kiểm nghiệm và đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi quy trình canh tác ngay lập tức.

Không chỉ phương Tây, các thị trường gần như: Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản cũng đồng loạt cập nhật hàng rào kỹ thuật. Theo đó, Hàn Quốc cập nhật MRL đối với 106 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật và siết chặt kiểm dịch vi khuẩn Xylella fastidiosa đối với các lô hàng từ tháng 7/2026.

Trung Quốc công bố dự thảo hợp nhất quy trình giám sát, làm rõ thời gian cách ly động vật sống (ví dụ: gia súc giống phải cách ly ít nhất 45 ngày). Nhật Bản bổ sung bệnh viêm da nổi cục vào danh mục kiểm soát chặt chẽ đối với trâu, bò nhập khẩu.

Với EU, mặc dù siết chặt dư lượng hóa chất, EU lại có động thái tích cực khi bổ sung nhiều sản phẩm hỗn hợp ổn định vào danh mục miễn kiểm tra chính thức tại trạm kiểm soát biên giới. Các mặt hàng được hưởng lợi bao gồm: bỏng ngô, snack ngô, khoai tây chiên, rau quả hạt đã qua chế biến (có thành phần động vật duy nhất là mật ong), các loại nước xốt và bánh kẹo. Đây là cơ hội lớn cho ngành chế biến sâu của Việt Nam thâm nhập thị trường EU dễ dàng hơn về mặt thủ tục.

Trước "ma trận" quy định SPS mới, các chuyên gia và Văn phòng SPS Việt Nam nhấn mạnh doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào việc kiểm nghiệm thành phẩm. Doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ việc sử dụng hoạt chất ngay từ vùng nguyên liệu và trong suốt quá trình sản xuất.

Bên cạnh đó, thời gian góp ý cho các dự thảo thường chỉ kéo dài 6-8 tuần. Doanh nghiệp cần chủ động theo dõi các thông báo SPS để kịp thời điều chỉnh quy trình sản xuất, tránh nguy cơ lô hàng bị giữ lại hoặc trả về.

Đối với các doanh nghiệp giống cây trồng, cần lưu ý quy định mới của EU về thực vật tạo ra bằng kỹ thuật gen (NGT) sẽ áp dụng đầy đủ từ tháng 7/2028. Việc nắm bắt sớm các thay đổi không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro mà còn là cách để khẳng định uy tín và chất lượng nông sản Việt trên trường quốc tế.

Minh Anh