Xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang Mỹ tăng mạnh trong 7 tháng qua

Theo thống kê mới nhất từ Cục Hải quan, hoạt động thương mại hàng hóa của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2025 tiếp tục ghi nhận những bước bứt phá mạnh mẽ, với nhiều con số kỷ lục mới.

Tổng trị giá xuất nhập khẩu của cả nước đạt 514,72 tỷ USD, tăng 16,3% (tương ứng 72,27 tỷ USD) so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, trị giá xuất khẩu đạt 262,46 tỷ USD, tăng 14,8% (tương ứng 33,92 tỷ USD), và trị giá nhập khẩu đạt 252,26 tỷ USD, tăng 17,9% (tương ứng 38,35 tỷ USD).

Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đạt 85,12 tỷ USD tính đến hết tháng 7 năm 2025. Con số này cho thấy mức tăng trưởng ấn tượng 27,9%, tương đương tăng 18,58 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ chiếm tới 32% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Cùng với Mỹ, 6 thị trường xuất khẩu lớn khác của Việt Nam cũng đều ghi nhận tăng trưởng dương so với cùng kỳ năm 2024, trong đó nhiều thị trường tăng trưởng hai con số. Trung Quốc đứng thứ hai với 35,02 tỷ USD, tăng 7,8% (tương ứng 2,54 tỷ USD). EU (27 nước) đạt 32,15 tỷ USD, tăng 8,5% (tương ứng 2,52 tỷ USD). ASEAN đạt 22,03 tỷ USD, tăng 4,2% (tương ứng 0,88 tỷ USD);

Hàn Quốc đạt 16,29 tỷ USD, tăng 11,9% (tương ứng 1,73 tỷ USD). Nhật Bản đạt 15,14 tỷ USD, tăng 10,1% (tương ứng 1,39 tỷ USD). Hồng Kông (Trung Quốc) đạt 9,42 tỷ USD, tăng mạnh 33,7% (tương ứng 2,37 tỷ USD).

Về các nhóm hàng xuất khẩu, trong tổng số 45 nhóm hàng, có 30 nhóm hàng ghi nhận tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, có 4 nhóm hàng có trị giá xuất khẩu tăng cao trên 30%, bao gồm: đồ chơi, dụng cụ thể thao và bộ phận tăng 117,6%; cà phê tăng 64,9%; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 41,9%; và sản phẩm từ sắt thép tăng 30,2%.

Bên cạnh những con số ấn tượng, xuất khẩu Việt Nam, đặc biệt sang thị trường Mỹ, đang đối mặt với những thách thức đáng kể từ thuế đối ứng 20% do Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam. Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương), dù Mỹ là "mỏ vàng" thương mại, nhưng hàng Việt vẫn phải tìm cách vào, và với quy định mới, hàng "mượn xuất xứ" phải gánh 40% thuế.

Tình trạng tồn kho lớn sau đợt đẩy đơn hàng để tránh thuế đối ứng đã khiến nhiều ngành, đặc biệt là dệt may, dự báo có thể hụt đơn hàng trong quý III/2025. Ngành dệt may còn đối mặt với các thách thức khác như tiêu chuẩn "xanh" làm tăng chi phí, cạnh tranh gay gắt, quy tắc xuất xứ phụ thuộc nguyên liệu Trung Quốc và áp lực đầu tư số hóa.

Đối với nông sản - thực phẩm, chi phí logistics tăng và chính sách thuế mới đang gây sức ép lên biên lợi nhuận, mặc dù kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng liên tục. Nhiều doanh nghiệp lo ngại từ quý III/2025, xuất khẩu sang Mỹ có thể giảm mạnh nếu tình hình không thay đổi, do nhà mua hàng chịu áp lực tài chính lớn từ thuế đối ứng.

Để ứng phó với tình hình này, các giải pháp đồng bộ đang được triển khai. Trong đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ để giảm phụ thuộc vào linh kiện và nguyên liệu nhập khẩu, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, và nâng cao khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, lao động, xuất xứ là một trong những chiến lược dài hạn.

Đối với hàng nông sản, cần chuyển mạnh sang chế biến sâu, siết chặt chứng từ và minh bạch hồ sơ xuất khẩu. Các hiệp hội ngành hàng phía Mỹ đang vận động để đưa thuế đối ứng về 0% cho các mặt hàng nông sản không trồng được tại Mỹ như hạt tiêu, quế, hồi.

Từ phía doanh nghiệp, cần đẩy nhanh chuyển đổi số, tái cơ cấu chuỗi cung ứng, và hướng đến xây dựng các trung tâm chế biến – phân phối (hub) tại thị trường Mỹ để tối ưu chi phí. Ngành gỗ đang tập trung đa dạng hóa thị trường, tăng năng lực quản trị, giảm giá thành, và thậm chí xây dựng cơ sở sản xuất ngay tại Mỹ để tận dụng thị trường và tránh rào cản thương mại.

Ở góc độ chuyên gia, T.S Cấn Văn Lực ước tính thuế đối ứng 20% có thể khiến Việt Nam phải trả thêm 25-30 tỷ USD/năm. Ông khuyến nghị doanh nghiệp nên tận dụng tốt các chính sách hỗ trợ về thuế, phí, lãi suất, ứng dụng công nghệ để tiết giảm chi phí, và đa dạng hóa thị trường, đối tác, chuỗi cung ứng, sản phẩm–dịch vụ.

Đồng thời, cần tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình về xuất xứ hàng hóa, rà soát chuỗi cung ứng, và tăng nội lực thông qua việc khai thác thị trường nội địa và tăng tự chủ nguyên phụ liệu.

Với những nỗ lực từ chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam đang tìm kiếm "chìa khóa" để duy trì đà tăng trưởng và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững.

Tuấn Kiệt