Xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ sẽ có nhiều thay đổi trong năm 2025

Năm 2024, xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam tăng 14,3% so với cùng kỳ, đạt 405,5 tỷ USD từ mức nền thấp, nhờ tăng trưởng ở hầu hết các thị trường xuất khẩu lớn. Sản xuất chế biến vẫn là trụ cột chính, đóng góp gần 85% vào tổng giá trị xuất khẩu.

Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất và đóng góp chính vào thặng dư thương mại của Việt Nam, cho thấy sự phụ thuộc của ngành xuất khẩu vào nền kinh tế Mỹ. Vì thế, bất kỳ thay đổi nào trong các điều kiện kinh tế và chính sách của Mỹ cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả xuất khẩu của Việt Nam. Đặc biệt, trong bối cảnh những chính sách mới dưới quyền Tổng thống Donald Trump được triển khai dự báo sẽ tiếp tục tác động đến kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này.

Về xuất khẩu hàng hóa năm 2025, trong báo cáo mới đây Công ty CP Chứng khoán VNDIRECT đã đưa ra những kịch bản xuất khẩu máy móc, thiết bị -nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất sang Mỹ dựa theo các kịch bản cơ sở của thuế quan. Kịch bản tiêu cực là tăng thuế 60% đối với Trung Quốc cùng với thuế phổ quát từ 10-20% và Việt Nam bị áp thêm thuế quan; Kịch bản cơ sở là tăng thuế 60% đối với Trung Quốc cùng với thuế phổ quát từ 10 – 20%; Kịch bản tích cực là tăng thuế 60% đối với Trung Quốc mà không áp dụng thuế phổ quát.

VNDIRECT nhận định, với tác động ngắn hạn, xuất khẩu gia tăng khiến các doanh nghiệp Mỹ có thể đẩy mạnh nhập khẩu và tích trữ hàng hoá từ Việt Nam để tránh thuế quan trước khi các chính sách mới có hiệu lực. Đồng thời, hoạt động xuất khẩu cũng sẽ được hưởng lợi từ việc đồng USD mạnh hơn, bù đắp tác động từ thuế quan.

Đối với tác động dài hạn, mức thuế cao hơn đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc có thể khuyến khích các công ty Mỹ dịch chuyển chuỗi cung ứng sang Việt Nam, giúp các công ty xuất khẩu của Việt Nam mở rộng thị phần. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng suy yếu cũng khiến giá hàng hoá nhập khẩu đồng loạt tăng do ảnh hưởng của mức thuế mới, có thể khiến lạm phát gia tăng và giảm chi tiêu tiêu dùng tại Mỹ, ảnh hưởng tiêu cực đến nhu cầu đối với hàng hoá nhập khẩu.

Cũng liên quan đến xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, mục tiêu của ông Donald Trump là giảm thâm hụt thương mại; thúc đẩy sản xuất trong nước và thu hút đầu tư. Trong bối cảnh tự do hoá thương mại toàn cầu, ông Donald Trump lại sử dụng một công cụ cổ điển là thuế quan. Thực tế, ông Donald Trump đã áp thuế cao với hàng hoá từ nhiều thị trường như Trung Quốc, EU…

Trước đây, ảnh hưởng của hàng Việt Nam từ thuế quan của thị trường Hoa Kỳ chưa lớn. Nhưng bước vào năm 2025, Bộ Công Thương đã vạch ra 2 kịch bản. Kịch bản khả quan là Mỹ duy trì chính sách thuế hiện hành đối với hàng Việt Nam. Trong xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng, Việt Nam hoàn toàn có thể đón nhận dòng đầu tư để gia tăng xuất khẩu.

Ở kịch bản thứ hai, nếu tác động thuế quan gắt gao, chặt hơn có thể tác động đến kinh tế toàn cầu, khiến xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam có thể ảnh hưởng ít nhiều. Thị trường Trung Quốc - đối tác lớn của Mỹ nếu gặp khó khăn do bị áp thuế cũng sẽ tạo sức ép với nước ta. Đối với kịch bản này, Bộ Công Thương sẽ xem xét báo cáo Chính phủ để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu trong việc đa dạng hoá thị trường trong thời gian tới.

Năm 2025, thương mại toàn cầu được dự báo có sự đan xen giữa cơ hội và bất ổn, do các tác động tiềm ẩn từ chính sách thương mại của Mỹ thời ông Donald Trump, cùng với những bước tiến mới trong thương mại điện tử và công nghệ tài chính thương mại. Tuy nhiên, các ngành hàng xuất khẩu của nước ta vẫn còn dư địa để chinh phục các thị trường lớn, trong đó có khu vực châu Mỹ.

Trong Báo cáo Cập nhật triển vọng thương mại toàn cầu công bố mới đây, WTO đã nâng dự báo tăng trưởng cho thương mại hàng hóa thế giới năm 2025 lên 3,3%, tăng 0,3% so với dự báo trước đó.

Phía Bộ Công thương cũng đã đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu khoảng 12%, tức kim ngạch xuất khẩu sẽ cán mốc trên 450 tỷ USD.

Theo TS. Lê Huy Khôi, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách công thương (Bộ Công thương) cho rằng, Việt Nam có vị thế ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng, quy mô sản xuất ngày càng lớn, hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, với chính sách thương mại mới thời Tổng thống Donald Trump, ông Khôi lưu ý, các ngành hàng xuất khẩu lớn cần thực hiện tốt công tác chống gian lận xuất xứ hàng hóa, phòng vệ thương mại.

Những năm qua, thương mại Việt - Mỹ phát triển rất mạnh, nhưng khoảng cách giữa xuất khẩu và nhập khẩu cũng lớn. Thặng dư thương mại lớn cũng là một nguy cơ. Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn với nhiều ngành hàng của nước ta, trên hết, doanh nghiệp cần theo dõi, thường xuyên cập nhật những biến động, diễn biến tình hình thương mại, chính sách thương mại qua nhiều kênh (đối tác nhập khẩu, đại diện Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ), lắng nghe ý kiến tư vấn của các nhà hoạch định chính sách.

Minh Anh (t/h)