Xuất khẩu gạo vượt 9 triệu tấn, mang về 5,8 tỷ USD trong năm 2024

Năm 2024, xuất khẩu gạo lần đầu đạt 9 triệu tấn, thu về 5,8 tỷ USD, tăng 10,6% về lượng nhưng tăng tới 23% về giá trị. Giá gạo xuất khẩu bình quân năm 2024 cũng tăng 16,7% so với năm 2023. Đây là bước bứt phá vô cùng ấn tượng sau 35 năm kể từ khi Việt Nam bắt đầu xuất khẩu gạo.

Về thị trường, gạo Việt Nam đã đi khắp thế giới với khoảng 150 quốc gia, vùng lãnh thổ. Theo đó, các thị trường nhập khẩu lớn nhất là Philippines, Indonesia, Malaysia, Bờ Biển Ngà, Ghana; trong đó, Philippines tiếp tục duy trì là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam và Việt Nam cũng là nhà cung ứng gạo hàng đầu của quốc gia này.

Trong 11 tháng, xuất khẩu gạo Việt Nam sang Philippines đã đạt gần 2,5 tỷ USD, tăng 57,2% so với cùng kỳ năm 2023. Ngoài Philippines, năm 2024 chứng kiến nhiều đợt "gom hàng" lúa gạo từ thị trường Indonesia khi Cơ quan hậu cần quốc gia này liên tục tăng sản lượng mời thầu, trung bình mỗi tháng mua vào từ 300.000-350.000 tấn.

Tính đến cuối tháng 11, xuất khẩu gạo Việt Nam sang Indonesia đã đạt trên 1,1 triệu tấn, kim ngạch đạt 679 triệu USD, tăng 6,2% về lượng và 10,5% giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh các thị trường truyền thống ở châu Á, xuất khẩu gạo sang thị trường châu Phi cũng tăng trưởng khả quan.

Theo các chuyên gia, kỳ tích xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2024, trước hết đến từ việc tiếp tục ổn định về sản xuất và sản lượng lúa gạo, nhất là ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là cơ sở quan trọng để Việt Nam có thể đẩy mạnh xuất khẩu gạo trong bối cảnh sản xuất và sản lượng lúa gạo ở nhiều nước bị ảnh hưởng không nhỏ bởi thiên tai.

Bên cạnh đó, nhu cầu nhập khẩu gạo tăng cao ở nhiều thị trường, trong đó có những thị trường truyền thống của gạo Việt Nam như Philippines, Indonesia… cũng đã giúp cho gạo Việt Nam lập những kỳ tích mới về xuất khẩu.

Việc thay đổi mạnh mẽ về chủng loại gạo xuất khẩu cũng có tác động không nhỏ giúp gạo Việt Nam tăng mạnh về lượng cũng như kim ngạch xuất khẩu gạo. Theo Vụ Thị trường châu Á - châu Phi (Bộ Công thương), trong những năm gần đây, cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu của Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng các loại gạo có giá trị cao, giảm tỷ trọng các loại gạo phẩm cấp thấp. Sự chuyển dịch cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu của Việt Nam đáp ứng được nhu cầu của người tiêu dùng tại các thị trường xuất khẩu, từ đó nâng cao kim ngạch xuất khẩu gạo.

Việc thay đổi mạnh mẽ chủng loại gạo xuất khẩu còn giúp cho giá gạo xuất khẩu của Việt Nam luôn ở top đầu trong những nước xuất khẩu lớn nhất, qua đó tác động tích cực vào việc vượt mốc 5 tỷ USD về kim ngạch xuất khẩu.

Ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, cho biết, việc tập trung vào sản xuất và xuất khẩu các loại gạo thơm, gạo chất lượng cao, đồng thời giảm mạnh gạo phẩm cấp trung bình và thấp, đã giúp tạo ra một mặt bằng giá xuất khẩu riêng cho gạo Việt Nam trên thị trường thế giới.

Năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam được dự báo sẽ không còn thuận lợi như năm 2024 khi Ấn Độ quay trở lại thị trường, khiến cho giá gạo trên thị trường thế giới đã giảm khá nhiều trong quý 4/2024. Tuy vậy, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam vẫn được dự báo ở mức cao. Theo nhận định của USDA, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2025 sẽ ở mức 7,8 triệu tấn, cao hơn một chút so với mức dự kiến xuất khẩu của Thái Lan là 7,7 triệu tấn.

Tuấn Kiệt (t/h)