Xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ năm 2025 vẫn tăng trưởng ấn tượng

Theo HSBC, việc xem xét đồng thời các dữ liệu thương mại và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) cho thấy bức tranh kinh tế vĩ mô của Việt Nam tích cực hơn đáng kể so với kỳ vọng, đặc biệt trong bối cảnh môi trường thương mại toàn cầu chịu nhiều sức ép từ các rào cản thuế quan.

Xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh bất chấp thuế đối ứng

Hồi tháng 4/2025, Mỹ từng công bố áp mức thuế đối ứng lên tới 46% đối với hàng hóa Việt Nam. Tuy nhiên, sau quá trình đàm phán, mức thuế này đã được điều chỉnh xuống còn khoảng 19–20%, tương đương với nhiều nền kinh tế mới nổi khác trong ASEAN.

HSBC cho biết, thuế quan không những không làm suy giảm động lực xuất khẩu mà trái lại, xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ còn tăng trưởng nhanh hơn so với năm 2024. Bình quân 10 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ tăng khoảng 28% so với cùng kỳ năm trước.

Một phần mức tăng trưởng này đến từ hoạt động đẩy nhanh đơn hàng đặt trước (frontloading), đặc biệt trong quý II/2025 khi doanh nghiệp tranh thủ xuất khẩu sớm để hạn chế rủi ro thuế quan. Tuy nhiên, HSBC nhận định tác động của xu hướng này chưa giảm nhanh như dự báo ban đầu, trong khi nhiều quốc gia trong khu vực lại ghi nhận sự chững lại đáng kể khi xuất khẩu sang Mỹ.

Hiện nay, Mỹ tiếp tục giữ vai trò là thị trường xuất khẩu trọng yếu của Việt Nam. Tỷ trọng hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ đã tăng lên mức 32%, cao hơn trước, đồng thời vẫn là nguồn đóng góp lớn nhất cho thặng dư thương mại của Việt Nam. Sau khi thặng dư thương mại hàng tháng giảm xuống còn khoảng 1,3 tỷ USD trong nửa đầu năm 2025, con số này đã phục hồi lên gần 3 tỷ USD trong quý III, chủ yếu nhờ xuất khẩu điện tử duy trì ở mức cao.

Điện tử trở thành động lực chủ đạo

Lý giải nguyên nhân Việt Nam có kết quả xuất khẩu khả quan hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực, HSBC nhấn mạnh vai trò then chốt của sự thay đổi cơ cấu hàng hóa xuất khẩu.

Nếu như năm 2013, khoảng 60% hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ thuộc các ngành công nghiệp sản xuất nhẹ như dệt may, giày dép, đồ chơi, thì nhóm hàng điện tử khi đó chỉ chiếm khoảng 13%. Tuy nhiên, xu hướng này đã thay đổi nhanh chóng trong hơn một thập kỷ qua.

Đến năm 2024, tỷ trọng hàng điện tử đã gần tương đương với nhóm sản xuất nhẹ và từ đầu năm 2025, điện tử chính thức vượt lên trở thành nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang thị trường Mỹ. Sự chuyển dịch này phản ánh quá trình nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Theo HSBC, Việt Nam đã trở thành một trung tâm sản xuất điện tử quan trọng nhờ dòng vốn đầu tư lớn và ổn định, đặc biệt từ Samsung kể từ năm 2007. Hiện nay, Việt Nam đảm nhiệm khoảng một nửa sản lượng điện thoại thông minh toàn cầu của Samsung, qua đó giúp thị phần xuất khẩu các mặt hàng liên quan đến điện thoại tăng mạnh chỉ trong vòng chưa đầy 15 năm.

Bên cạnh điện tử tiêu dùng, vai trò của Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất chip xử lý (ICs) cũng ngày càng được củng cố, với sự hiện diện của Intel – doanh nghiệp sản xuất khoảng 90% chip xử lý toàn cầu. Đây là phân khúc có giá trị gia tăng cao hơn so với hoạt động lắp ráp đơn thuần.

FDI duy trì quy mô lớn, triển vọng năm 2026 vẫn tích cực

Không chỉ thương mại, dòng vốn FDI cũng là một điểm sáng đáng chú ý. Dù vốn FDI đăng ký mới trong năm 2025 giảm khoảng 8% so với cùng kỳ, quy mô FDI vào Việt Nam vẫn ở mức lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất – hiện xấp xỉ mức trung bình trước đại dịch Covid-19.

Cơ cấu dòng vốn cho thấy sự dịch chuyển rõ nét khi FDI từ Hàn Quốc giảm, nhưng dòng vốn từ Trung Quốc và Mỹ lại tăng đáng kể, bù đắp một phần cho sự sụt giảm này.

HSBC nhận định, tác động của thuế quan đối với nền kinh tế Việt Nam đến thời điểm hiện tại có vẻ nhẹ hơn so với những lo ngại ban đầu. Tuy nhiên, ngân hàng này cũng lưu ý rằng rủi ro thương mại vẫn hiện hữu và còn quá sớm để đưa ra đánh giá cuối cùng, trong bối cảnh một số quyết định liên quan đến thuế trung chuyển và thuế theo ngành vẫn chưa được công bố.

Bước sang những tháng cuối năm 2025 và hướng tới năm 2026, HSBC ghi nhận tốc độ tăng trưởng thương mại có dấu hiệu chậm lại khi tác động của frontloading giảm dần. Dù vậy, xuất khẩu điện tử vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh, cùng với các chỉ số kinh tế như PMI, đơn hàng xuất khẩu mới và thị trường lao động tiếp tục phát đi tín hiệu tích cực cho một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào thương mại như Việt Nam.

Đỗ Khuyến