Xây dựng nhãn hiệu “Gạo Việt Xanh phát thải thấp”, nâng tầm hạt gạo Việt

Chiều ngày 13/5, tại TP. Cần Thơ, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo sơ kết kết quả đánh giá tuân thủ quy trình canh tác lúa thông qua công cụ số ViRiCert.

Việc số hóa dữ liệu canh tác không chỉ phục vụ công tác giám sát mà còn là tiền đề để truy xuất nguồn gốc và cấp mã số vùng trồng minh bạch; xác thực các tiêu chí kỹ thuật của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp; xây dựng hệ thống tiêu chí và lộ trình cấp nhãn hiệu “Gạo Việt Xanh phát thải thấp” trong tương lai.

Dữ liệu canh tác được số hóa được ví như một "tấm hộ chiếu" giúp hạt gạo xanh của Việt Nam tiếp cận các thị trường xuất khẩu khó tính, đòi hỏi cao về phát triển bền vững.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia IRRI cho biết, hệ thống ViRiCert đánh giá dựa trên 10 khâu thực hành quan trọng, từ quản lý nước, làm đất đến thu hoạch và xử lý rơm rạ. Trong đó, có hai điều kiện bắt buộc để được công nhận phát thải thấp là rút nước giữa vụ ít nhất 1-2 lần, mỗi lần kéo dài từ 3 ngày trở lên và không đốt rơm rạ trên đồng. Đây là biện pháp then chốt để cắt giảm phát thải khí nhà kính.

Hệ thống chứng nhận được phân tầng theo 3 mức độ cụ thể: Mức 0 chưa đạt tiêu chí (chỉ số đánh giá dưới 50% hoặc vi phạm điều kiện bắt buộc). Mức 1, lúa sản xuất theo hướng xanh, chỉ số đạt từ 50% trở lên, rút nước ít nhất 1 lần và không đốt rơm rạ. Mức 2 đảm bảo tuân thủ Gạo Việt xanh, yêu cầu chỉ số từ 75% trở lên, rút nước ít nhất 2 lần và tuyệt đối không đốt rơm rạ.

Đối với cấp độ Hợp tác xã (HTX), nhãn hiệu Mức 2 sẽ được cấp nếu có trên 75% tổng diện tích canh tác của các thành viên đáp ứng được các tiêu chí trên.

Tại TP. Cần Thơ, việc triển khai thí điểm tại 11 hợp tác xã với sự tham gia của khoảng 400 nông dân đã mang lại những kết quả rất tích cực. 48% nông dân đã đạt Mức 2, đủ tiêu chuẩn nhận nhãn hiệu "Gạo Việt Xanh phát thải thấp". 40% nông dân đạt Mức 1, cho thấy tiềm năng nâng hạng rất lớn trong các mùa vụ tới.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT TP. Cần Thơ nhận định, thông qua ứng dụng công cụ số, tư duy của người nông dân đã chuyển biến rõ rệt. Họ quan tâm hơn đến việc ghi chép nhật ký đồng ruộng và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật để bảo vệ môi trường.

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIETRISA khẳng định: “Gạo Việt Xanh phát thải thấp không chỉ là một nhãn hiệu, mà còn là cam kết về chất lượng, tính minh bạch và trách nhiệm môi trường của ngành lúa gạo Việt Nam”.

Trong thời gian tới, VIETRISA sẽ tiếp tục phối hợp với các đối tác để hoàn thiện bộ tiêu chí cấp logo chứng nhận và mở rộng ứng dụng công cụ ViRiCert. Điều này kỳ vọng sẽ tạo ra bước tiến mới, giúp hạt gạo Việt Nam không chỉ gia tăng giá trị mà còn đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Tuấn Kiệt