Doanh nghiệp Việt Nam tăng nhập khẩu cau và dừa chế biến

Trong bốn tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã chi khoảng 517 triệu USD để nhập khẩu các loại trái cây và quả hạch đã qua chế biến từ nhiều quốc gia, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Các mặt hàng được nhập nhiều nhất gồm hạt dẻ cười, táo, hạnh nhân, nho và quýt.

Đáng chú ý, kim ngạch nhập khẩu hạt dẻ cười đạt 124 triệu USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ. Táo đạt 87 triệu USD, hạnh nhân 53 triệu USD và nho 52 triệu USD, ghi nhận mức tăng từ 2% đến 40%.

Bên cạnh các loại trái cây trên, hai mặt hàng có mức tăng trưởng đột biến là cau và dừa chế biến – những sản phẩm mà Việt Nam vốn có lợi thế về sản lượng. Trong 4 tháng đầu năm, Việt Nam đã chi 11,3 triệu USD nhập khẩu cau chế biến, tăng gấp 14 lần cùng kỳ năm ngoái. Dừa chế biến cũng tăng hơn 11 lần, đạt 7,2 triệu USD.

Lý giải tình trạng này, ông Đặng Phúc Nguyên – Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam – cho biết nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm chế biến từ Liên minh châu Âu (EU) tăng mạnh, trong khi nguồn nguyên liệu trong nước không đủ đáp ứng. Ngoài ra, giá dừa nội địa tăng cao do nguồn cung khan hiếm khiến các doanh nghiệp buộc phải tìm nguồn hàng bổ sung từ Philippines, Indonesia và Sri Lanka. Hiện Việt Nam nhập khẩu nước dừa, cơm dừa, dừa khô để chế biến sữa dừa, than dừa phục vụ xuất khẩu.

Đối với mặt hàng cau chế biến, ông Nguyên cho biết Việt Nam chủ yếu nhập khẩu kẹo cau từ Trung Quốc. Dù có vùng trồng lớn, Việt Nam vẫn chưa có nhà máy chế biến cau quy mô lớn, nên phần lớn cau vẫn được xuất khẩu ở dạng nguyên liệu thô. Kẹo cau hiện nay chủ yếu phục vụ người Trung Quốc đang sinh sống tại Việt Nam hoặc được mua làm quà biếu.

Tại Việt Nam, cây cau được trồng ở nhiều địa phương, trong đó Quảng Ngãi là thủ phủ với diện tích hàng nghìn hecta, tập trung ở các xã như Sơn Dung, Sơn Long, Sơn Mùa... Khoảng 600 hộ dân trồng từ 1.000 cây trở lên, coi đây là nguồn thu nhập chính và ổn định.

Về cây dừa, Việt Nam hiện có khoảng 200.000 ha diện tích trồng, sản lượng ước đạt 2 triệu tấn mỗi năm. Trong đó, một phần ba diện tích đã đạt chuẩn hữu cơ theo yêu cầu của Mỹ và EU. Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trồng dừa lớn nhất cả nước, chiếm đến 88% diện tích. Ngoài Bến Tre, các địa phương trồng nhiều dừa còn có Trà Vinh, Tiền Giang, Vĩnh Long. 

Ngành dừa Việt Nam có tiềm năng lớn, không chỉ ở khía cạnh cung ứng nguyên liệu mà còn có thể tham gia thị trường tín chỉ carbon. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu và tình trạng sâu bệnh đã khiến nguồn cung tại Việt Nam, Philippines, Thái Lan giảm mạnh, đẩy giá dừa tăng cao kỷ lục. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, dừa tươi tại vườn được thu mua với giá từ 180.000 đến 210.000 đồng một chục (12 quả). Sau khi cộng thêm chi phí vận chuyển và phân loại, giá bán lẻ có thể lên đến 25.000 đồng mỗi trái loại 1, còn loại 2 dao động từ 140.000 đến 170.000 đồng một chục.

Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu dừa và các sản phẩm từ dừa của Việt Nam đạt gần 1,1 tỷ USD, trong đó riêng dừa tươi đóng góp 390 triệu USD. Các sản phẩm từ dừa Việt đã có mặt tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó Mỹ và Trung Quốc là hai thị trường lớn nhất.

Từ tháng 8/2023, khi Mỹ chính thức mở cửa cho dừa Việt Nam, lượng xuất khẩu đã tăng gấp 11 lần chỉ sau chưa đầy một năm. Riêng hai tháng đầu năm nay, xuất khẩu sang Mỹ tăng 46% so với cùng kỳ.

Trung Quốc cũng nhanh chóng trở thành thị trường trọng điểm sau khi hai nước ký kết nghị định thư xuất khẩu chính ngạch vào tháng 8/2024. Quốc gia này tiêu thụ khoảng 4 tỷ quả dừa mỗi năm, trong đó có đến 2,6 tỷ quả là dừa tươi. Việt Nam hiện chiếm 20% tổng kim ngạch nhập khẩu dừa của Trung Quốc và là nhà cung cấp lớn thứ ba.

Minh Châu