Việt Nam nỗ lực phát triển vị thế của cường quốc xuất khẩu

Những chỉ số ấn tượng 

Có thể khẳng định kinh tế thế giới 2024 vẫn đứng trước nhiều biến động phức tạp, nhanh và khó lường với nhiều rủi ro, bất ổn. Những điểm nóng địa chính trị tiếp tục làm suy giảm hệ thống thương mại, đầu tư, sản xuất và tiêu dùng. Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế thế giới có xu hướng tích cực nhờ nhu cầu hàng hóa tăng trở lại, áp lực lạm phát giảm dần. 

Cộng hưởng xu hướng đó, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt kết quả tích cực, duy trì mức tăng cao và là một trong những điểm sáng của nền kinh tế Việt Nam.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tính chung 11 tháng của năm 2024, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sơ bộ đạt 369,93 tỷ USD, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, có 36 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch xuất khẩu (có 7 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 66,5%). Đáng mừng, kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam lần đầu vượt mốc 5 tỷ USD, đạt 5,31 tỷ USD, cao hơn tổng kim ngạch của cả năm 2023.

Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Ngoài ra, EU, ASEAN, Nhật Bản và Nhật Bản cũng là những thị trường xuất khẩu quan trọng. 

Phân tích cụ thể về hoạt động xuất khẩu, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) cho biết thời gian qua, các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại và linh kiện; hàng dệt may; giày dép; gỗ và sản phẩm gỗ; thủy sản; rau quả.

Đánh giá về tỷ trọng tích cực của xuất nhập khẩu, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam nhận định, điều này cho thấy sức chống chọi của nền kinh tế Việt Nam đã gia tăng và khả năng linh hoạt, thích ứng của doanh nghiệp trong nước cũng được cải thiện.

Chuyên gia Layton Pike, thành viên Ban cố vấn của Viện Chính sách Australia - Việt Nam, trong cuộc trả lời phỏng vấn tại Sydney vừa qua cũng lạc quan cho rằng kinh tế Việt Nam năm 2024 vượt xa kỳ vọng nhờ xuất khẩu phục hồi và đầu tư trực tiếp nước ngoài ổn định. Đồng thời, đà tích cực này sẽ tiếp tục được duy trì trong năm 2025. 

Kịp thời bắt “trend”, linh hoạt thích ứng

Trang Nikkei Asia vừa qua đăng một bài phân tích nhận định xuất khẩu chất bán dẫn và máy móc của Việt Nam sang Mỹ đã tăng 41%, đây là một con số ấn tượng. Chia sẻ với báo chí sâu hơn về tiềm năng xuất khẩu của Việt Nam, ông Stuart Livesey, Đồng Chủ tịch Ủy ban tăng trưởng xanh, thành viên ban điều hành Eurocharm cũng đánh giá Việt Nam có triển vọng phát triển công nghiệp xanh, trong đó có công nghiệp bán dẫn. 

“Hầu hết các thị trường xuất khẩu lớn hiện nay đều có yêu cầu chung trong việc sản phẩm phải đạt tiêu chuẩn về phát thải ra môi trường, vậy nên, Việt Nam cần phải nhìn về tương lai lâu dài, đảm bảo tuân thủ yêu cầu của thị trường xuất khẩu đối tác. Về ngắn hạn, tất nhiên Việt Nam phải chấp nhận bỏ thêm chi phí để xây dựng hệ thống đạt chuẩn nhưng về lâu dài nó sẽ giúp ích cho xuất khẩu”, ông Stuart Livesey gợi ý.

Nông sản và thủy sản lâu nay vẫn được xem là “ngôi sao sáng” trong ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam. Hồ tiêu là một trong những ngành hàng có tốc độ tăng trưởng xuất khẩu rất cao. Bà Hoàng Thị Liên - Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam gần đây thông tin, dự báo, với việc giá xuất khẩu đang thuận lợi, năm 2024 ngành hồ tiêu sẽ mang về 1,3 tỷ USD… “Trong 3-5 năm tới, sản lượng hồ tiêu toàn cầu vẫn không đủ để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Do đó, hồ tiêu Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội giữ vững tăng trưởng”, bà Hoàng Thị Liên chia sẻ. 

Tân Hoa xã (Trung Quốc) trong một bài đăng gần đây nhận định lô 67,5 tấn dừa xuất khẩu đầu tiên đến Quảng Châu trong vòng 7 ngày đánh dấu việc Việt Nam mở rộng xuất khẩu nông sản bằng vận tải đường sắt, góp phần làm giảm tình trạng ùn tắc tại cửa khẩu biên giới Trung Quốc và chi phí hậu cần. Về ngành thủy sản, Tân Hoa xã cho rằng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sẽ tăng trưởng mạnh trong mùa lễ hội tới, bất chấp mọi thách thức. 

Các chuyên gia kinh tế đã xác định rằng thị trường xuất khẩu của Việt Nam sẽ tiếp tục được mở rộng, đặc biệt tận dụng tối đa ưu đãi do các FTA như: Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP)... Đây được đánh giá là những thị trường tiềm năng và đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Thực tế cho thấy, sau 5 năm thực thi CPTPP, doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng hiệu quả ưu đãi từ CPTPP, đưa kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá tăng hơn 56%. 

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - VCCI) cũng khẳng định việc trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã đem lại ngày càng nhiều cơ hội lớn cho xuất khẩu Việt Nam, Khi xuất khẩu theo chuỗi cung ứng gia tăng, Việt Nam sẽ giảm được nguy cơ bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại và điều đó chính là cơ hội không thể so sánh.

Thời gian tới, để tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa, bên cạnh việc tận dụng lợi thế từ các FTA, tìm kiếm thị trường mới, thị trường còn tiềm năng và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, các biện pháp và giải pháp chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp, đặc biệt khối doanh nghiệp vừa và nhỏ có ý nghĩa rất lớn. Điều này sẽ góp phần phát triển cộng đồng doanh nghiệp trong nước lớn mạnh, nâng cao giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu và khả năng tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Như vậy, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn quan trọng khi nền kinh tế xuất khẩu ngày càng khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Đây là thành tựu đáng tự hào, tạo nền tảng để kinh tế Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Vy Anh