Việt Nam nhập khẩu thép Trung Quốc tăng gấp 3 lần

Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia của Trung Quốc, trong hai tháng đầu năm nay, xuất khẩu thép của Trung Quốc đã tăng 32,6% so với cùng kỳ năm trước lên 15,9 triệu tấn, là mức cao nhất kể từ năm 2016 trong giai đoạn này. Trong khi, Trung Quốc sản xuất khoảng 55% lượng thép của thế giới, do đó, ngay cả một sự gia tăng nhỏ trong xuất khẩu cũng có thể gây áp lực giá trên thị trường thế giới.

Tại Việt Nam, theo Tổng Cục hải quan, trong 2 tháng đầu năm 2024, lượng sắt thép nhập khẩu về Việt Nam đạt hơn 2,6 triệu tấn, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. 

Trong đó, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm tỷ trọng gần 70%, tương đương 1,8 triệu tấn, trị giá hơn 1,1 triệu USD, tăng đột biến gấp 3 lần (191%) về lượng và 2,3 lần (133%) về giá trị. Giá nhập khẩu mặt hàng này từ Trung Quốc đạt 627,6 USD/tấn, giảm hơn 20% so với cùng kỳ năm 2023.

Đây là biến động khá lớn bởi trước đó Hiệp hội Thép VN (VSA) ghi nhận những năm gần đây nhập khẩu thép từ Trung Quốc đã giảm. Lượng thép nhập khẩu từ Trung Quốc bình quân chỉ chiếm khoảng 50%, thậm chí có thời điểm xuống hơn 40% và mới chỉ có dấu hiệu tăng trong nửa cuối năm 2023. Vì thế, nếu tính riêng về lượng nhập khẩu thì tỷ trọng thép Trung Quốc trong 2 tháng đầu năm nay là rất cao. 

Chưa kể, giá bán thép của Trung Quốc và các quốc gia khác cung cấp cho VN đã giảm rõ rệt. Số liệu từ VSA cho thấy sản phẩm HRC của Trung Quốc giảm từ 618 USD/tấn vào quý 1/2023 xuống còn 557 USD/tấn trong quý 4. Giá bán HRC Trung Quốc hiện dao động trong khoảng 520 - 560 USD/tấn tùy loại.

Chính từ những tín hiệu nhập khẩu thép giá rẻ tăng đột biến này khiến cho ngành thép Việt Nam chịu thêm nhiều khó khăn và sức ép lớn. Trong khi đó, chi phí đầu vào vẫn duy trì ở mức cao và có sự biến động liên quan đến việc tăng lãi suất vốn vay, thay đổi tỷ giá khiến hàng loạt DN lỗ nặng. Cả thị trường chỉ có 2 "ông lớn" là Hòa Phát và Hoa Sen có cải thiện lợi nhuận đáng kể trong năm 2023. Còn lại, Tổng công ty thép VN khép lại năm 2023 với khoản lỗ sau thuế 464,6 tỉ đồng. Các DN nhỏ hơn như Pomina lỗ ròng 960 tỉ đồng - là khoản lỗ lớn nhất ngành thép, theo sau là Thép SMC với mức lỗ ròng 919 tỉ đồng… Một số DN lo bị đẩy đến bờ vực phá sản.

Việc thép ồ ạt tràn về Việt Nam đặt ra yêu cầu về giám sát. Theo thống kê từ Hiệp hội Thép Việt Nam, giai đoạn 2016 - 2023, Việt Nam đã khởi xướng điều tra 10 vụ việc phòng vệ thương mại liên quan đến sản phẩm thép nhập khẩu. Trong đó, đa phần các vụ việc, sản phẩm thép có xuất xứ từ Trung Quốc.

Đỗ Khuyến(T/h)