Việt Nam dự kiến xuất khẩu 7,73 triệu tấn gạo trong năm 2026

Ngày 20/1, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) đã có Công văn số 632/BNNMT-CCPT phúc đáp Bộ Công Thương về việc cân đối cung cầu thóc gạo hàng hóa phục vụ điều hành xuất khẩu gạo năm 2026.

Theo Bộ NN&MT, kế hoạch sản xuất lúa năm 2026 của Việt Nam cơ bản ổn định nhằm đảm bảo an ninh lương thực và phục vụ xuất khẩu. Dự kiến, diện tích gieo cấy cả nước đạt khoảng 7,09 triệu ha, giảm nhẹ 36,1 nghìn ha so với năm 2025.

Tuy nhiên, nhờ áp dụng kỹ thuật canh tác hiện đại, năng suất bình quân ước tăng lên 61,4 tạ/ha, giúp tổng sản lượng lúa cả năm đạt 43,552 triệu tấn, tăng khoảng 12 nghìn tấn so với năm trước.

Cơ cấu sản lượng theo các vụ mùa cụ thể như sau: vụ Đông Xuân 2025-2026 dự kiến gieo cấy 2,96 triệu ha, sản lượng đạt 20,335 triệu tấn; vụ Hè Thu 2026 gieo cấy khoảng 1,89 triệu ha, sản lượng gần 11 triệu tấn; vụ Thu Đông 2026 gieo cấy 0,72 triệu ha, sản lượng khoảng 4,176 triệu tấn; vụ mùa 2026 gieo cấy 1,52 triệu ha, sản lượng ước đạt 8,117 triệu tấn.

Về cân đối cung cầu lúa gạo hàng hóa cho xuất khẩu, Bộ NN&MT cho biết, nguồn gạo xuất khẩu chủ yếu tập trung tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Với diện tích 3,84 triệu ha, vùng này dự kiến đóng góp 24,34 triệu tấn lúa.

Sau khi cân đối nhu cầu tiêu thụ nội địa cho khoảng 28 triệu dân, làm giống và thức ăn chăn nuôi (khoảng 8,90 triệu tấn lúa), lượng lúa hàng hóa còn lại phục vụ xuất khẩu là 15,46 triệu tấn, tương đương 7,73 triệu tấn gạo.

Điểm nổi bật trong chiến lược xuất khẩu gạo năm 2026 là sự tập trung vào các phân khúc giá trị gia tăng cao. Cơ cấu chủng loại gạo xuất khẩu bao gồm: gạo chất lượng cao và gạo thơm chiếm tỷ trọng áp đảo 75% (khoảng 5,798 triệu tấn); gạo nếp chiếm khoảng 10%; gạo phục vụ chế biến chiếm khoảng 15%.

Về lộ trình, xuất khẩu sẽ tập trung mạnh vào các tháng thu hoạch rộ. Dự kiến 6 tháng đầu năm xuất khẩu 4,014 triệu tấn (cao điểm tháng 1, 3, 4) và 6 tháng cuối năm đạt 3,716 triệu tấn (cao điểm tháng 7, 8, 9).

Để điều hành xuất khẩu gạo hiệu quả, Bộ NN&MT đề xuất tập trung đẩy mạnh xuất khẩu vào các tháng có sản lượng thu hoạch lớn, bảo đảm duy trì mức dự trữ lưu thông tối thiểu theo quy định.

Bộ cũng nhấn mạnh yêu cầu thực hiện nghiêm chế độ báo cáo tồn kho, từng bước hình thành công cụ giám sát, cảnh báo sớm rủi ro cung - cầu thóc gạo trên nền tảng số, phục vụ điều hành xuất khẩu linh hoạt, gắn với bảo đảm an ninh lương thực trong nước. Khi cần thiết, các doanh nghiệp phải sẵn sàng cung ứng cho thị trường nội địa theo chỉ đạo bình ổn.

Bên cạnh đó, các giải pháp như tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường và phân khúc sản phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và xây dựng kịch bản điều hành xuất nhập khẩu gạo cũng được đặt ra.

Bộ NN&MT đề nghị Bộ Công Thương phối hợp với địa phương chuẩn hóa hoạt động thu mua lúa gạo, tăng cường liên kết chuỗi giữa thương lái, cơ sở chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu thông qua hợp đồng rõ ràng, minh bạch.

Doanh nghiệp cần công khai điểm thu mua, niêm yết giá theo chủng loại, chất lượng, mùa vụ; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi gian lận, ép giá, đầu cơ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nông dân và doanh nghiệp.

Bộ NN&MT cũng đã góp ý về việc sửa đổi Nghị định 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo và xây dựng cơ chế quản lý nhập khẩu gạo, bảo vệ sản xuất trong nước và chuỗi giá trị lúa gạo trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng.

Theo số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, xuất khẩu gạo của Việt Nam trong năm 2025 đạt 8,06 triệu tấn với trị giá 4,1 tỷ USD, giảm 10,8% về lượng và giảm 27,6% về trị giá so với năm 2024. Đây cũng là khối lượng và kim ngạch xuất khẩu thấp nhất trong ba năm qua, song so với giai đoạn từ năm 2022 trở về trước vẫn cao hơn đáng kể. Tuy nhiên, với kết quả này, Việt Nam vẫn vượt qua Thái Lan, vươn lên vị trí thứ hai về xuất khẩu gạo toàn cầu, chỉ sau Ấn Độ.

Minh Phương