Doanh nghiệp Việt Nam chi 1 tỷ USD nhập khẩu gạo trong 7 tháng qua

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng khối lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2025 đạt 5,5 triệu tấn, thu về 2,81 tỷ USD. Mặc dù tăng 3,1% về khối lượng so với cùng kỳ năm 2024, nhưng giá trị xuất khẩu lại giảm mạnh 15,9%.

Nguyên nhân chính là do giá gạo xuất khẩu bình quân trong 7 tháng đầu năm chỉ đạt 514 USD/tấn, giảm 18,4% so với cùng kỳ. Dù vậy, theo Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) Đỗ Hà Nam, mức giá bình quân này vẫn cao hơn mức 400 USD/tấn của các nước xuất khẩu khác.

Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm 42,6% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu sang thị trường này trong 6 tháng đầu năm đã giảm 13,5%. Ngược lại, nhiều thị trường châu Phi lại ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng: Ghana tăng 53,5%, Bờ Biển Ngà tăng 96,6%. Đặc biệt, giá trị xuất khẩu sang Bangladesh tăng đột biến 188,2 lần.

Điều đáng chú ý là trong khi xuất khẩu gạo giảm giá trị, kim ngạch nhập khẩu gạo lại tăng vọt lên 1 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2025, tăng 31,4% so với cùng kỳ năm ngoái và là lần thứ hai trong lịch sử ghi nhận con số này.

Đại diện doanh nghiệp kinh doanh lúa gạo tại Vĩnh Long cho biết, các doanh nghiệp đã tranh thủ giá gạo thế giới đang ở mức thấp để đẩy mạnh nhập khẩu, nhằm đáp ứng nhu cầu gạo cấp thấp ngày càng tăng tại thị trường nội địa.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng giải thích rằng, do nông dân Việt Nam đang ưu tiên trồng các giống gạo thơm, chất lượng cao phục vụ xuất khẩu, trong khi nhu cầu sản xuất các sản phẩm như bún, phở trong nước lại cần loại gạo giá rẻ, có độ nở tốt. Việc nhập khẩu giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu vào và duy trì giá thành cạnh tranh.

Việt Nam không chỉ nhập khẩu gạo cấp thấp từ Ấn Độ (đặc biệt là các dòng gạo phổ biến có năng suất cao tương tự giống lúa IR50404 từng được trồng tại Việt Nam) mà còn nhập cả gạo chất lượng cao từ Ấn Độ và Campuchia để phục vụ xuất khẩu sang các thị trường thứ ba.

Các chuyên gia trong ngành nhận định, việc nhập khẩu gạo phục vụ chế biến là điều dễ hiểu trong hoạt động thương mại. Gạo nhập khẩu không chỉ bù đắp khoảng trống trong phân khúc gạo thấp cấp mà còn có giá rẻ, đảm bảo lợi nhuận cho doanh nghiệp. Do đó, việc nhập khẩu gạo không ảnh hưởng đến sản xuất lúa gạo mà còn giúp giá và kim ngạch gạo Việt Nam ổn định hơn.

Chiến lược xuất khẩu gạo chất lượng cao kết hợp với nhập khẩu gạo nguyên liệu giá rẻ phục vụ chế biến trong nước đang mang lại lợi thế kinh tế rõ rệt. Bên cạnh đó, cách tiếp cận “nhập để xuất” tạo ra một mô hình thương mại linh hoạt, trong đó, đặt doanh nghiệp vào vai trò trung tâm điều phối cung - cầu. Đây cũng là bước chuyển lớn của ngành lúa gạo Việt Nam, từ mục tiêu “nhiều lúa” sang mục tiêu “gạo chất lượng cao”.

Minh Anh