Việt Nam đã cắt giảm gần 10.000 tàu cá, quyết gỡ thẻ vàng IUU

Chỉ còn hơn 1 tháng nữa, Việt Nam sẽ đón đoàn của Ủy ban châu Âu (EC) lần thứ tư đến thanh tra, kiểm tra công tác chống khai thác IUU tại Việt Nam. Để chuẩn bị cho công tác kiểm tra của EC, ngày 29/8/2023, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang chủ trì Hội nghị trực tuyến của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) với 28 tỉnh, thành phố ven biển để thúc đẩy các giải pháp chống IUU.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến cho biết, thực hiện khuyến nghị của EC về cắt giảm số lượng tàu cá và cường lực khai thác, Bộ đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương tạm dừng chấp thuận đóng mới cho tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét trở lên, tạm dừng cho phép cải hoán tàu cá có chiều dài dưới 15 mét lên thành tàu có chiều dài từ 15 mét trở lên từ ngày 20/12/2022.

Mặt khác, tổ chức rà soát và xem xét điều chỉnh giảm số hạn ngạch Giấy phép khai thác thủy sản. Kết quả rà soát đến ngày 29/8/2023 cả nước có 86.820 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên (giảm 9.789 chiếc so với năm 2019. Trong đó có 30.091 tàu cá có chiều dài từ 15m (giảm 1.206 chiếc so với năm 2019).

Về cấp giấy phép khai thác thủy sản, tổng số tàu cá từ 15 m trở lên đã được cấp phép còn hạn là 27.856/29.381 chiếc (đạt 94,8%); hết hạn là 1.193/29.381 chiếc (chiếm 4,1%); chưa cấp giấy phép là 332/29.381 chiếc (chiếm 1,1%).

Phần mềm cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase) đến nay đã triển khai tại 31 tỉnh, thành phố có tàu tham gia khai thác hải sản, đáp ứng được cơ bản các yêu cầu về nghiệp vụ quản lý khai thác thủy sản.

Kết quả tính đến ngày 29/8/2023, tổng số tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã được đăng ký và cập nhật trên cơ sở dữ liệu VNFisbase là 71.658 chiếc; trong đó tàu cá có chiều dài từ 15 m trở lên là 29.381 chiếc.  Đến nay, một số địa phương đã triển khai xóa đăng ký đối với các tàu không đủ điều kiện và đảm bảo các tàu đã bị xóa đăng ký không tham gia hoạt động khai thác.

Hệ thống giám sát tàu cá đã được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, chia sẻ, kết nối giữa các cơ quan, đơn vị chức năng liên quan; tổ chức trực ban 24/24 giờ theo dõi, kiểm soát hoạt động tàu cá trên biển. Tính đến ngày 29/8/2023, đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) trên tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên đạt 97,86% (28.753/29.381 chiếc). Số lượng tàu cá chưa lắp đặt thiết bị VMS đã được các địa phương lập danh sách để theo dõi, quản lý (hầu hết là các tàu cá đang nằm bờ, ngưng hoạt động và thuộc diện chờ giải bản, xóa đăng ký…).

Với những tồn tại mà EC đã chỉ ra, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đề nghị các địa phương có phương án xử lý dứt điểm theo đề nghị của EC trong thời gian sớm nhất. Một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng với 28 tỉnh, thành ven biển nữa là phải kiên quyết chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển của nước ngoài. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định với việc Việt Nam có gỡ được "thẻ vàng" hay không hay thậm chí là bị chuyển thành "thẻ đỏ".

Gỡ thẻ vàng còn là đảm bảo sinh kế cho 1 triệu ngư dân lao động trực tiếp, hàng triệu lao động gián tiếp ven biển. Hơn hết, đó là uy tín, vị thế của Việt Nam nói chung và ngành thủy sản nói riêng trong khu vực và trên thế giới. Dự kiến đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu sẽ sang Việt Nam kiểm tra thực tế lần thứ 4 về nỗ lực gỡ cảnh báo "thẻ vàng" thủy sản vào tháng 10 tới. Đây là cuộc kiểm tra quan trọng sau khi 6 năm thủy sản Việt Nam bị cảnh báo "thẻ vàng".

Để giám sát chặt chẽ các tàu cá trên biển, đồng thời đảm bảo chuẩn bị tốt cho việc tiếp, làm việc với Đoàn thanh tra của EC lần thứ 4 trong tháng 10/2023 với quyết tâm gỡ cảnh báo “thẻ vàng”, ông Nguyễn Quang Hùng, Cục trưởng Cục Kiểm ngư đề nghị các địa phương tiếp tục thực hiện nghiêm túc các ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; Trưởng Ban chỉ đạo quốc gia về IUU. Các địa phương cần bố trí đủ cán bộ có năng lực, trình độ, tinh thần trách nhiệm thực hiện công việc và có cơ chế, chính sách, chế độ đãi ngộ phù hợp.

Các địa phương thực hiện các biện pháp mạnh, kiên quyết ngăn chặn từ nay trở đi không để tàu cá khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài. Đồng thời, nghiêm túc kiểm soát tàu cá ra vào cảng, giám sát sản lượng; tuân thủ quy định xác nhận, chứng nhận và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Nghị định số 42/2019/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản đã quy định rất cụ thể, ông Nguyễn Quang Hùng đề nghị địa phương cần tập trung điều tra, xác minh, xử lý triệt để các hành vi vi phạm theo quy định tại nghị định.

Tú Anh (t/h)