VCCI kiến nghị bổ sung và điều chỉnh một số chỉ tiêu về công nghiệp hóa

Trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp, hiệp hội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản trả lời Công văn số 1147/BKHĐT-QLKTTW ngày 21/02/2023 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc lấy ý kiến góp ý đối với Dự thảo Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về tiếp tục đẩy mạnh Công nghiệp hoá – Hiện đại hoá đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Dự thảo).

Theo đó, qua nghiên cứu về các chỉ tiêu công nghiệp hoá tại Phụ lục I, VCCI đề nghị bổ sung và điều chỉnh như sau:

1. Bổ sung một số chỉ tiêu về phát triển thị trường vốn, ví dụ như xếp hạng tín nhiệm quốc gia, rủi ro quốc gia, tỷ lệ tiết kiệm và đầu tư trên GDP cho giai đoạn trung hạn, dư nợ tín dụng cho lĩnh vực công nghiệp, giá trị vốn hoá của các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp trên thị trường chứng khoán… Theo VCCI, kinh nghiệm của các quốc gia công nghiệp hoá ở Châu Á cho thấy vai trò của thị trường vốn và khả năng tiết kiệm và đầu tư của nền kinh tế có vai trò đặc biệt quan trọng để có thể tích luỹ vốn, từ đó thúc đẩy sản xuất công nghiệp.

2. Bổ sung thêm chỉ tiêu về xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp nói chung và công nghiệp chế biến, chế tạo nói riêng và phân loại theo các thành phần kinh tế. Bởi, kinh nghiệm của nhiều quốc gia khác cho thấy nếu công nghiệp hoá mà chỉ thay thế hàng nhập khẩu (import substitution) thì sẽ rất dễ bị rơi vào bảo hộ thái quá và không thể thoát được bẫy thu nhập trung bình. Ngược lại, các nước công nghiệp hoá định hướng xuất khẩu (export oriented), đặc biệt là khi kim ngạch xuất khẩu đến từ các doanh nghiệp tư nhân trong nước, thì khả năng cạnh tranh tốt hơn và bền vững hơn khi cắt giảm các biện pháp bảo hộ.

3. Bổ sung thêm một số chỉ tiêu về sở hữu công nghiệp như số lượng sáng chế vào các chỉ tiêu đánh giá công nghiệp hoá. Theo VCCI, số lượng sáng chế là một chỉ tiêu dễ quan sát và phản ánh khá nhiều trình độ công nghiệp hoá của quốc gia.

4. Đối với một số chỉ tiêu về tỷ trọng công nghiệp, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo cần có thống kê riêng dành cho từng thành phần kinh tế. Về vấn đề này, VCCI cho rằng, Dự thảo đã đưa ra nhóm nhiệm vụ trọng tâm số 7 về phát triển các thành phần kinh tế nhằm thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá nên cần bổ sung chỉ tiêu để theo dõi năng lực sản xuất công nghiệp của các thành phần kinh tế.

Theo VCCI, Dự thảo cũng đã đưa ra 10 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu với 59 nhiệm vụ trọng tâm nhằm triển khai chương trình hành động. Song theo VCCI, trong tiến trình công nghiệp hoá quốc gia thường sẽ phải chọn một số ngành kinh tế được duy trì các biện pháp bảo hộ, hạn chế tiếp cận thị trường đối với nước ngoài. Trong những ngành đó, sẽ chọn một số doanh nghiệp để được hưởng các chính sách ưu đãi trong một khoảng thời gian nhằm xây dựng năng lực sản xuất công nghiệp. Trong giai đoạn đó, các doanh nghiệp này ít phải chịu áp lực cạnh tranh từ các doanh nghiệp mới và doanh nghiệp nước ngoài.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng đây là môi trường dễ nảy sinh các hành vi thoả thuận hạn chế cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, dẫn đến hệ quả là các doanh nghiệp không còn động lực để cải tiến công nghệ, nâng cao năng suất và chính sách công nghiệp hoá thất bại. Do đó, để có thể công nghiệp hoá, đi kèm với việc duy trì chính sách công nghiệp thì luôn cần bảo đảm các doanh nghiệp không được thực hiện các hành vi thoả thuận hạn chế cạnh tranh hoặc các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh khác.

Trước những nhận định trên, VCCI đề nghị bổ sung thêm giải pháp về việc thực thi pháp luật về cạnh tranh, đặc biệt là các hành vi thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong nhóm các doanh nghiệp công nghiệp.

Minh Anh