Văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa tạo ra giá trị đóng góp vào tăng trưởng

Chiều 17/9, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết làm việc với các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương về phát huy vai trò của văn hóa, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Phát biểu định hướng buổi làm việc, đồng chí Trịnh Văn Quyết cho biết, trong một thời gian dài, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực phát triển. Đây là quan điểm hoàn toàn đúng đắn và tiếp tục được khẳng định. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, như vậy là chưa đủ.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết cho rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra chỉ tiêu rất cụ thể: Đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia và đến năm 2045 đóng góp khoảng 9% GDP. Nghị quyết 19-NQ/TW của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển đất nước yêu cầu văn hóa Việt Nam phải trở thành một lợi thế trong hoạt động kinh tế, xã hội và đối ngoại.

"Như vậy, Đảng đã chuyển từ khẳng định vị trí của văn hóa sang giao chỉ tiêu cho văn hóa. Đã là chỉ tiêu thì phải có lộ trình, có kế hoạch, có sản phẩm và có người chịu trách nhiệm", đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.

Theo đồng chí Trịnh Văn Quyết, không chỉ Nhà nước đầu tư bao nhiêu cho văn hóa, mà phải nghiên cứu, xác định văn hóa đã tạo ra bao nhiêu giá trị cho nền kinh tế và cho xã hội, từ việc làm, thu nhập, xuất khẩu, thương hiệu… đến những tác động lan tỏa sang các ngành khác.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết đề nghị, cần nhìn văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là khu vực tạo ra giá trị đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng. Nghiên cứu lấy "chuỗi chuyển hóa" làm hệ quy chiếu chung cho thảo luận: Tài nguyên văn hóa thành tài sản, tài sản thành sản phẩm và từ sản phẩm đến thị trường. Thị trường sẽ tạo ra giá trị kinh tế và sức mạnh của đất nước.

Cũng tại buổi làm việc, nhiều đại biểu từ các bộ, ngành, địa phương đã nêu nhiều ý kiến đóng góp vào các nội dung cụ thể.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng cho rằng trước tiên mô hình phát triển văn hóa, con người toàn diện, hiện đại, sáng tạo, giàu bản sắc và nhân văn đã được xác định là một trong 7 thành phần của mô hình phát triển Việt Nam.

Từ nhận thức đó, Bộ đang nỗ lực để phát huy vai trò của văn hóa đối với tăng trưởng, thực hiện đồng thời theo hai hướng. Hướng thứ nhất là phát triển kinh tế văn hóa, công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế có năng lực cạnh tranh của quốc gia.

Mặt khác, hướng thứ hai cũng quan trọng là đưa văn hóa, thiết kế sáng tạo và bản sắc Việt Nam thấm sâu vào từng sản phẩm, từng dịch vụ, từng điểm đến, từng không gian đô thị của tất cả các ngành, lĩnh vực trong tổng thể nền kinh tế.

Tức là bản thân văn hóa không chỉ là một ngành kinh tế mà văn hóa cần phải thấm vào tất cả các ngành kinh tế khác.

Dự thảo với 6 nhóm chính sách để kết nối liền mạch các khâu bị đứt gãy của chuỗi giá trị, kiến tạo thể chế rõ ràng, thông thoáng, khơi thông nguồn lực đầu tư cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Bộ cũng đã và đang chủ động đổi mới phương thức quản lý, chú trọng đo lường, định lượng tốc độ tăng trưởng và đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GDP của đất nước và GRDP của từng địa phương...

Đóng góp ý kiến tại buổi làm việc, TS. Ngô Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam cho rằng, để văn hóa thực sự đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng, cần chuyển mạnh tư duy từ tư duy đầu tư cho văn hóa sang tư duy khơi thông nguồn lực từ văn hóa.

Bên cạnh đó cần thay đổi việc nhìn nhận văn hóa như một lĩnh vực thụ hưởng, sang nhìn nhận đúng hơn vai trò của công nghiệp văn hóa, đó là công nghiệp văn hóa tạo ra giá trị gia tăng, tạo ra việc làm, tạo ra nguồn thu và sức mạnh, sức cạnh tranh của quốc gia.

TS. Ngô Phương Lan đề xuất cần sớm có cơ chế tài chính thực chất để khuyến khích sản xuất phim. Bên cạnh đó, cơ chế đặt hàng sản xuất phim của Nhà nước cũng cần có những thay đổi để tạo ra những sản phẩm có giá trị xã hội.

Cần ban hành chính sách ưu đãi, đủ cạnh tranh để thu hút các đoàn làm phim quốc tế. Cần đầu tư có trọng điểm cho hạ tầng điện ảnh. Đặc biệt là trường quay, trung tâm hậu kỳ, công nghệ số và hệ thống lưu trữ dữ liệu. Nhà nước không nhất thiết phải làm tất cả, nhưng cần tạo quỹ đất, tạo cơ chế hợp tác công - tư, tạo môi trường đầu tư ổn định để doanh nghiệp mạnh dạn tham gia.

Bên cạnh đó, coi nguồn nhân lực là khâu quyết định. Điện ảnh đang thiếu không chỉ là biên kịch hay đạo diễn, nhà sản xuất, mà thiếu rất nhiều đội ngũ kỹ thuật có thể điều khiển các thiết bị kỹ thuật kỹ xảo điện ảnh, quản trị dự án, đội ngũ luật sư, chuyên gia phát hành quốc tế. Đào tạo điện ảnh cần gắn trực tiếp với thị trường và tăng hợp tác giữa đào tạo với doanh nghiệp, các trung tâm điện ảnh lớn trên thế giới. Đây là kinh nghiệm mà hầu như điện ảnh các nước đều làm.

Cần xây dựng một hệ thống dữ liệu công khai, chính xác về thị trường điện ảnh, đồng thời bảo vệ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ một cách nghiêm túc.

"Không có dữ liệu đáng tin cậy thì chúng ta khó hoạch định chính sách, khó thu hút đầu tư và càng khó đánh giá sự đóng góp đúng của điện ảnh đối với nền kinh tế", TS. Ngô Phương Lan nói.

Cuối cùng, theo TS. Ngô Phương Lan cần có một chiến lược đưa phim Việt Nam ra thế giới, không chỉ trông chờ vào nỗ lực riêng lẻ của từng nhà sản xuất. Nhà nước cần hỗ trợ về quỹ quảng bá, giao dịch bản quyền, tham gia các chợ phim quốc tế, đồng thời phát huy vai trò của các liên hoan phim trong nước cũng như liên hoan phim quốc tế.

Nếu tháo gỡ được những điểm nghẽn về thể chế, về tài chính, về hạ tầng và nhân lực, thì điện ảnh có thể trở thành một ngành công nghiệp văn hóa có sức mạnh, có sức cạnh tranh, có sức tạo ra giá trị gia tăng, và đồng thời lan tỏa hình ảnh bản sắc hấp dẫn của Việt Nam, đó chính là cách văn hóa không chỉ đồng hành với sự phát triển, mà trực tiếp tạo ra động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao sức mạnh mềm của quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Tuấn Kiệt