Ưu tiên thị trường ngách, hướng đi phù hợp cho sản phẩm OCOP Việt

Tại Tọa đàm “Gia tăng xuất khẩu sản phẩm OCOP” diễn ra ngày 24/12, ông Nguyễn Bá Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến thương mại và Đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương) cho biết, phần lớn sản phẩm OCOP có chất lượng tốt, gắn với truyền thống gia đình, làng nghề và đặc trưng địa phương, qua đó tạo dựng được niềm tin lâu dài với người tiêu dùng.

Tính đến tháng 9/2025, cả nước đã có gần 17.400 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên của hơn 9.300 chủ thể. Trong đó, gần 130 sản phẩm đã đạt hạng 5 sao cấp quốc gia. Đặc biệt, hơn 60% sản phẩm 5 sao đã xuất hiện tại các thị trường khắt khe như Mỹ, EU và Nhật Bản.

Hệ sinh thái OCOP đa dạng, phong phú, phản ánh rõ giá trị văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam, trở thành “chất liệu mềm” quan trọng để quảng bá hình ảnh quốc gia thông qua các hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước. Thực tế, nhiều đối tác quốc tế quan tâm, tiếp cận sản phẩm OCOP, bởi chiều sâu văn hóa và câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm.

Dù có tiềm năng lớn, nhưng đa số các chủ thể OCOP có quy mô siêu nhỏ, thiếu vốn và năng lực thương mại quốc tế còn hạn chế. Vì vậy, thay vì chạy theo các đơn hàng lớn ngay lập tức, hướng đi phù hợp là ưu tiên thị trường ngách.

Ông Đào Đức Huấn, Trưởng phòng Quản lý Mỗi xã một sản phẩm và Du lịch nông thôn (Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương) cho rằng, “thị trường ngách” ở đây không phải khái niệm học thuật. Đó có thể là một cộng đồng người Việt ở nước ngoài đã quen khẩu vị; một chuỗi cửa hàng châu Á cần hàng “đúng gu”; nhóm khách hàng ăn kiêng, thuần chay, dị ứng gluten; hoặc những nhà nhập khẩu nhỏ chuyên hàng thủ công, quà tặng bản địa.

Điểm chung là quy mô đơn hàng ban đầu thường nhỏ, yêu cầu câu chuyện và tính khác biệt rõ, nhưng đòi hỏi ổn định chất lượng, minh bạch thông tin, và kỷ luật tuân thủ.

Một điểm sáng mới trong hành trình đưa OCOP ra thế giới là kết hợp với du lịch. Hiện nay, cả nước có hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đang hoạt động.

Việc tổ chức các tour tuyến để khách quốc tế trực tiếp trải nghiệm quy trình sản xuất giúp sản phẩm được bán bằng giá trị trải nghiệm thay vì chỉ bằng giá cả. Đây cũng là "phép thử" thị trường hiệu quả nhất để chủ thể quan sát thị hiếu của khách quốc tế, từ đó điều chỉnh bao bì, dung tích và thông tin sản phẩm cho phù hợp.

Để vươn xa, các chủ thể OCOP cần thay đổi tư duy từ "bán những gì mình có" sang "bán những gì thị trường cần". Các chuyên gia và doanh nghiệp thành công nhấn mạnh rằng, xuất khẩu OCOP là một quá trình đầu tư dài hạn, đòi hỏi sự kiên trì.

Theo đó, doanh nghiệp cần khẳng định vị thế tại hệ thống phân phối nội địa trước khi vươn ra quốc tế. Sẵn sàng đầu tư cơ sở vật chất để đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật dù đơn hàng ban đầu có thể đến chậm. Khai thác các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới như Alibaba, Amazon và các phiên livestream kể chuyện nghề để tiếp cận khách hàng trực tuyến. 

Tuấn Kiệt