Từ chén trà đến mục tiêu tỷ đô: Hành trình nâng tầm chè Thái Nguyên

Giữ hồn trà trong nhịp sống hiện đại

Nhắc đến Thái Nguyên, nhiều người nghĩ ngay đến những đồi chè xanh mướt cùng hương vị trà đậm đà đã làm nên thương hiệu nổi tiếng trên cả nước. Trải qua gần một thế kỷ hình thành và phát triển, cây chè không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho người dân mà còn trở thành một phần bản sắc văn hóa của địa phương.

Dù không phải vùng chè cổ của Việt Nam, nhưng nhờ điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng thuận lợi, mỗi vùng chè tại Thái Nguyên lại sở hữu những nét đặc trưng riêng về hương vị. Chính sự khác biệt ấy đã tạo nên giá trị cho sản phẩm trà và góp phần hình thành văn hóa thưởng trà đặc sắc của vùng đất này.

Những năm gần đây, cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, nhiều cơ sở sản xuất đã chú trọng xây dựng câu chuyện thương hiệu gắn với lịch sử, văn hóa và con người địa phương. Các dòng trà mang những tên gọi giàu ý nghĩa như “Diên Hồng trà”, “Khổng Tước Nương trà” hay “Tri âm trà” không chỉ đơn thuần là sản phẩm tiêu dùng mà còn trở thành cầu nối đưa giá trị văn hóa đến gần hơn với người thưởng trà.

Theo những người làm nghề, người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn mong muốn được trải nghiệm những câu chuyện phía sau mỗi chén trà. Từ vùng nguyên liệu, quy trình chế biến cho đến giá trị lịch sử, văn hóa gắn với sản phẩm đều trở thành yếu tố góp phần gia tăng giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường.

Cùng với đó, nghệ thuật thưởng trà cũng đang được gìn giữ và lan tỏa. Theo quan niệm của nhiều trà nhân, để cảm nhận trọn vẹn hương vị trà Thái Nguyên cần sự chậm rãi và tinh tế. Vị chát nhẹ ở nước đầu, vị ngọt dần hiện rõ ở nước thứ hai và hậu vị sâu lắng ở những lần nước tiếp theo tạo nên nét riêng khó nhầm lẫn của trà Thái Nguyên.

Không gian văn hóa trà cũng ngày càng được mở rộng thông qua các mô hình du lịch trải nghiệm. Tại nhiều vùng chè nổi tiếng, du khách có thể trực tiếp tham quan nương chè, tìm hiểu quy trình chăm sóc, chế biến, tự tay sao chè và thưởng thức trà ngay giữa những đồi chè xanh mát.

Song song với việc phát triển du lịch, các cơ sở sản xuất đang đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, quảng bá sản phẩm trên nền tảng trực tuyến nhằm tăng tính minh bạch và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo định hướng của tỉnh, chè không chỉ là sản phẩm nông nghiệp mà còn được xây dựng trở thành một “đại sứ văn hóa”, góp phần quảng bá hình ảnh con người và vùng đất Thái Nguyên đến với du khách trong và ngoài nước.

Động lực cho mục tiêu hơn 1 tỷ USD

Sau khi hợp nhất Thái Nguyên và Bắc Kạn, địa phương hiện có gần 24.000 ha chè, trong đó khoảng 23.000 ha đang cho sản phẩm với năng suất bình quân đạt 180 tạ/ha. Đây là một trong những vùng sản xuất chè lớn nhất cả nước về diện tích, năng suất và giá trị kinh tế.

Hiện toàn tỉnh có 207 sản phẩm trà đạt chứng nhận OCOP từ 3 đến 5 sao. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu chè Thái Nguyên theo hướng chuyên nghiệp, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế sẵn có, ngành chè vẫn đối mặt với không ít thách thức. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, tỷ lệ nông hộ chiếm phần lớn, mức độ ứng dụng khoa học công nghệ chưa đồng đều và năng lực chế biến sâu còn hạn chế là những vấn đề đặt ra trong quá trình phát triển.

Để nâng cao giá trị gia tăng, Thái Nguyên xác định phát triển ngành chè theo hướng bền vững, tập trung xây dựng vùng nguyên liệu an toàn, mở rộng diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ quốc tế, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh dự kiến dành hơn 500 tỷ đồng để hỗ trợ phát triển ngành chè. Nguồn lực này sẽ được tập trung cho các chính sách hỗ trợ giống mới, phân bón, chứng nhận VietGAP và hữu cơ, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm thông minh, ứng dụng khoa học công nghệ và bảo hộ tài sản trí tuệ cho các sản phẩm đặc trưng.

Bên cạnh sản xuất, địa phương tiếp tục thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với vùng chè tại những địa danh nổi tiếng như Tân Cương, Cầu Đá. Mô hình du lịch trà được kỳ vọng sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn thu, tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống cho người dân vùng chè.

Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, tổng giá trị sản phẩm từ chè của Thái Nguyên đạt khoảng 25.000 tỷ đồng, tương đương hơn 1 tỷ USD. Đây không chỉ là mục tiêu về kinh tế mà còn thể hiện quyết tâm của địa phương trong việc đưa cây chè phát triển theo hướng hiện đại, bền vững, gắn kết hài hòa giữa sản xuất, văn hóa và du lịch.

Từ một thức uống quen thuộc trong đời sống hằng ngày, chè Thái Nguyên đang từng bước mở rộng không gian giá trị, trở thành sản phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa và là động lực phát triển kinh tế của địa phương. Hành trình từ chén trà đến mục tiêu tỷ đô vì thế không chỉ là câu chuyện của một ngành hàng nông nghiệp mà còn là khát vọng nâng tầm thương hiệu chè Việt trên thị trường quốc tế.

Nguyễn Kiên