Từ 1/7, địa phương được cấp chứng nhận gạo thơm xuất khẩu sang EU và Vương quốc Anh

Theo thông tin từ Hội nghị triển khai các nghị quyết của Chính phủ và thông tư của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) diễn ra chiều ngày 8/6, bắt đầu từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền cấp chứng nhận và chứng nhận lại chủng loại gạo thơm xuất khẩu được hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định EVFTA và UKVFTA sẽ chính thức được chuyển giao từ Bộ NN&MT về UBND cấp tỉnh thực hiện.

Việc phân cấp này dựa trên cơ sở Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP và Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ nhằm đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh.

Cụ thể, có 4 thủ tục hành chính quan trọng được phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh bao gồm: Chứng nhận chủng loại gạo thơm xuất khẩu hưởng miễn thuế theo hạn ngạch. Chứng nhận lại chủng loại gạo thơm xuất khẩu. Kiểm tra nhà nước về chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu. Cấp quyết định công nhận lưu hành đặc cách giống cây trồng.

Theo ông Nguyễn Văn Vương, Trưởng phòng Quản lý giống cây trồng (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật), cơ chế mới cho phép doanh nghiệp nộp hồ sơ ngay tại nơi sản xuất hoặc nơi đăng ký kinh doanh thay vì phải ra trung ương như trước đây. Điều này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại và chi phí hành chính.

Đặc biệt, quy trình cấp giấy chứng nhận sẽ được thực hiện hậu kiểm trên hồ sơ. Trong hồ sơ đã có biên bản kiểm tra ruộng lúa thơm do tổ chức khảo nghiệm lập và chịu trách nhiệm, nên cơ quan cấp chứng nhận không phải tổ chức kiểm tra thực địa lại. Thời gian giải quyết hồ sơ tối đa chỉ trong 5 ngày làm việc, giúp doanh nghiệp nhanh chóng hoàn thiện thủ tục để hưởng ưu đãi thuế quan.

Mặc dù mang lại nhiều thuận lợi, nhưng việc chuyển giao thẩm quyền đang gặp rào cản về tiến độ chuẩn bị tại địa phương. Để triển khai, các địa phương cần gửi mẫu chữ ký của người có thẩm quyền và mẫu con dấu về Bộ NN&MT để thông báo cho phía EU và Vương quốc Anh.

Tuy nhiên, tính đến ngày 8/6, mới chỉ có 8/34 tỉnh, thành phố hoàn thành yêu cầu này. Ông Nguyễn Văn Vương nhấn mạnh: “Nếu các địa phương chậm hoàn tất thủ tục, hoạt động xuất khẩu gạo thơm của doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng trực tiếp khi cơ chế phân cấp chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026”.

Sự chậm trễ này không chỉ gây khó cho doanh nghiệp trong việc tận dụng các ưu đãi từ Hiệp định thương mại tự do mà còn ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh chung của ngành gạo Việt Nam.

Bên cạnh những thay đổi về chính sách, số liệu từ Bộ NN&MT cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 4,5 triệu tấn gạo, thu về 2,09 tỷ USD. Mặc dù khối lượng tăng 6,6% nhưng giá trị lại giảm 3,6% so với cùng kỳ năm 2025 do giá gạo xuất khẩu bình quân giảm khoảng 9,6%, xuống còn 467,6 USD/tấn.

Trong bối cảnh áp lực về giá cả, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua phân cấp, phân quyền được kỳ vọng sẽ là "cú hích" giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí tuân thủ, thúc đẩy xuất khẩu nông sản bền vững hơn vào các thị trường cao cấp như EU và Anh.

Minh Phương