Truông Bồn năm ấy: Hi sinh cho huyết mạch giao thông được nối liền

“Túi bom” Truông Bồn

 Là một trong những địa danh huyền thoại, gắn liền với sự hy sinh oanh liệt của những chàng trai, cô gái mới mười tám, đôi mươi, Truông Bồn  là đoạn đèo dốc dài khoảng 5 km trên dãy núi Thung Nưa (thuộc địa phận xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An). Đoạn đèo này chạy giữa hai vách núi có độ cao gần 70m, có nơi cao đến 450m so với mực nước biển. Khi đế quốc Mỹ phong tỏa các tuyến chi viện khác của ta bằng đường thủy, đường sắt qua địa bàn Nghệ An thì Truông Bồn chính là tuyến đường huyết mạch độc đạo (kết nối giữa đường 7, với đường 15A hay còn gọi là đường 30 và đường 34A) chi viện quân lương, đạn dược để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

 Những năm tháng ấy, đế quốc Mỹ đã điên cuồng đánh phá Truông Bồn bằng không lực. Từng trận, từng trận mưa bom liên tục trút xuống nơi đây. Do nằm ở vị trí hết sức quan trọng về mặt quân sự nên khi phát hiện địa hình của Truông Bồn như “điểm thắt cổ chai”, Mỹ đã xây dựng chiến dịch “Sấm rền”, biến “yết hầu” Truông Bồn thành “túi bom” khổng lồ. Hàng vạn quả tên lửa, gần 19 nghìn quả bom các loại đã được Mỹ rải xuống hơn 200 ngôi làng dọc tuyến đường này.

 Nhưng dù Mỹ có quyết tâm tàn phá, cắt đứt huyết mạch giao thông của ta đến đâu thì chúng cũng phải thất bại trước sự đoàn kết, sức chiến đấu anh dũng của các đơn vị công binh D30; pháo cao xạ thuộc Trung đoàn 222, 232; phòng không H22; đại đội thanh niên xung phong 317 và dân quân Nhân Sơn, Mỹ Sơn. Các chiến sỹ cùng đồng bào nơi đây luôn sẵn sáng rà phá bom mòn, san lấp đường, vận chuyển hàng hóa ra tiền tuyến dù có phải hy sinh tính mạng.

Hi sinh cho huyết mạch giao thông được nối liền

Năm 1968, đế quốc Mỹ buộc phải tuyên bố ngừng ném bom miền Bắc từ ngày 1/11/1968 khi thất bại trên hàng loạt các chiến trường. Ngày cuối cùng của tháng 10/1968, trong khi toàn dân ta đón chờ ngày mai miền Bắc vắng tiếng bom. Mỹ lại không cam lòng thất bại trước quân ta. Chỉ còn vài giờ đồng hồ nữa là hiệp định ngừng bắn có hiệu lực, chúng vẫn trút những trận bom cuối cùng xuống Truông Bồn, bộc lộ bản chất tàn ác của đế quốc.

Trong vòng 4 tiếng đồng hồ, 164 quả bom các loại đã được chúng tháo xuống dốc Kỳ Lợn. 14 chiến sĩ của tiểu đội 2 Đại đội Thanh niên xung phong 317 cùng lao ra giao thông hào với tinh thần bất khuất, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. 13/14 chiến sĩ ấy đã mãi mãi dừng lại ở tuổi đời đôi mươi. Trong đó, không tìm thấy thi thể của 7 chiến sĩ. Chỉ có đồng chí tiểu đội trưởng may mắn được tìm thấy trong đống đất đá. Một ngôi mộ chung được đắp lên, để các anh, chị được quây quần bên nhau. Họ đã lỗi hẹn với tương lai và gia đình.

Nơi yên nghỉ của những linh hồn liệt sĩ

Truông Bồn là biểu tượng vĩnh hằng cho sức mạnh tổng hợp, sự đoàn kết của các lực lượng quân và dân ta. Là ngọn đuốc sáng được thắp bởi tinh thần bất khuất của 1500 cán bộ, chiến sĩ của 9 Đại đội Thanh niên xung phong tỉnh Nghệ An đã không ngại hy sinh, gian khổ bám trụ tuyến đường, giữ liền huyết mạch giao thông quan trọng.

Ngày 12/1/1996, Bộ Văn hóa – Thông tin có quyết định công nhận Truông Bồn là di tích lịch sử quốc gia. Và 40 năm sau ngày nằm xuống (năm 2008), nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng Vũ trang Nhân dân cho Tiểu đội 2, Đại đội Thanh niên xung phong 317.

Truông Bồn giờ đây đã được xây dựng thành Khu di tích cách mạng rộng lớn. Các liệt sĩ đã có thể an tâm yên nghỉ trong thế giới vĩnh hằng. Bao phủ khắp Truông Bồn giờ đây là một màu xanh mướt của những đồi thông. Chiến tranh lùi xa, cuộc sống lại hồi sinh.

Lưu Kỳ