Trình Quốc hội phương án tăng thuế với rượu bia và thuốc lá

Ngày 22/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 8, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về Dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi).

Trình bày tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), Phó thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long cho biết, đối với mặt hàng thuốc lá sẽ giữ nguyên mức thuế suất 75% và bổ sung mức thuế tuyệt đối theo lộ trình tăng từng năm.

Phương án 1: Đối với thuốc lá điếu: 2.000 đồng/bao (từ năm 2026), 4.000 đồng/bao (từ năm 2027), 6.000 đồng/bao (từ năm 2028), 8.000 đồng/bao (từ năm 2029), 10.000 đồng/bao (từ năm 2030).

Đối với xì gà: 20.000 đồng/điếu (từ năm 2026), 40.000 đồng/điếu (từ năm 2027), 60.000 đồng/điếu (từ năm 2028), 80.000 đồng/điếu (từ năm 2029), 100.000 đồng/điếu (từ năm 2030).

Đối với thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm: 20.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2026), 40.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2027), 60.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2028), 80.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2029), 100.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2030).

Phương án 2: Đối với thuốc lá điếu: 5.000 đồng/bao (từ năm 2026), 6.000 đồng/bao (từ năm 2027), 7.000 đồng/bao (từ năm 2028), 8.000 đồng/bao (từ năm 2029), 10.000 đồng/bao (từ năm 2030).

Đối với xì gà: 50.000 đồng/điếu (từ năm 2026), 60.000 đồng/điếu (từ năm 2027), 70.000 đồng/điếu (từ năm 2028), 80.000 đồng/điếu (từ năm 2029), 100.000 đồng/điếu (từ năm 2030).

Đối với thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm: 50.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2026), 60.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2027), 70.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2028), 80.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2029), 100.000 đồng/100g hoặc 100ml (từ năm 2030).

Chính phủ nghiêng về phương án 2 vì giá thuốc lá tại Việt Nam ngày càng rẻ với thu nhập trong khi gánh nặng chi phí y tế liên quan đến bệnh tật do thuốc lá gây ra rất lớn. Ngoài ra, còn giúp làm giảm tiêu thụ thuốc lá, từ đó tiếp cận mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nhóm nam từ 15 tuổi trở lên...

Cơ quan thẩm tra là Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội cũng đồng tình với phương án 2 nhằm góp phần tăng tính hiệu quả của chính sách trong định hướng tiêu dùng và phù hợp với xu hướng cải cách thuế của các nước.

Với mặt hàng rượu bia, dự thảo luật quy định thuế suất theo tỷ lệ phần trăm tăng theo lộ trình từng năm trong giai đoạn từ năm 2026-2030 để đạt mục tiêu tăng giá bán rượu, bia ít nhất 10% theo khuyến nghị tăng thuế của Tổ chức Y tế thế giới. Dự thảo Luật đưa ra hai phương án.

Cụ thể, với mặt hàng rượu từ 20 độ trở lên, Chính phủ nghiêng về phương án tăng thuế suất từ mức hiện hành 65% lên 80%, 85%, 90%, 95%, 100% theo từng năm trong giai đoạn từ năm 2026-2030. Với mặt hàng rượu dưới 20 độ, Chính phủ nghiêng về phương án tăng thuế suất từ mức hiện hành 35% lên 50%, 55%, 60%, 65%, 70% theo từng năm trong giai đoạn từ năm 2026-2030.

Với mặt hàng bia, Chính phủ nghiêng về phương án tăng thuế suất từ mức hiện hành 65% lên 80%, 85%, 90%, 95%, 100% theo từng năm trong giai đoạn từ năm 2026 - 2030. Theo Chính phủ, phương án 2 sẽ có tác dụng giảm khả năng chi trả đối với các sản phẩm rượu, bia mạnh hơn, tác động tốt hơn trong việc giảm tỷ lệ sử dụng rượu, bia và giảm các tác hại liên quan do việc lạm dụng rượu, bia gây ra.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh cho biết, đa phần ý kiến thẩm tra đồng tình với việc tăng thuế như phương án 2 của Dự thảo Luật. Một số ý kiến đề nghị cân nhắc tính toán, đề xuất mức tăng hợp lý để có thể đạt được các mục tiêu đặt ra. Có ý kiến cho rằng, việc quy định thuế suất đối với bia bằng thuế suất đối với rượu trên 20 độ là chưa thực sự phù hợp vì tác hại của rượu hay bia phụ thuộc chính vào nồng độ cồn.

Trước đó, khi cho ý kiến về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với rượu, bia được quy định tại Điều 8, đại biểu Trần Thị Hiền (Hà Nam) nêu rõ: Điều 8 dự thảo Luật hiện đưa ra hai phương án cho lộ trình tăng thuế suất đối với mặt hàng rượu, bia. Theo phương án mà Bộ Tài chính đề xuất áp dụng, mặt hàng rượu từ 20 độ trở lên và bia chịu mức thuế suất tăng dần từ năm 2026, lên tới 100% vào năm 2030. Tương tự, rượu dưới 20 độ chịu thuế suất 70% vào năm 2030.

Theo đại biểu Trần Thị Hiền, Tờ trình của Chính phủ tập trung phân tích nhiều về phương pháp tính thuế tiêu thụ đặc biệt, nên theo phương pháp hiện hành hay đổi sang phương pháp hỗn hợp. Tuy nhiên, đại biểu đánh giá, phần phân tích đánh giá tác động của luật, đặc biệt đối với các ngành nghề khác và nền kinh tế nói chung còn sơ sài, phần lớn chỉ dựa vào đề xuất của Tổ chức Y tế Thế giới về việc tăng thuế để tăng giá bán sản phẩm.

Liên quan đến thuế suất cho mặt hàng thuốc lá hiện nay, theo đại biểu Đặng Bích Ngọc (Hòa Bình) cho biết, trong dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) đang quy định mức thuế suất áp dụng là 75%. Đồng tình với nội dung này tại dự thảo Luật, đại biểu cho rằng, việc giữ nguyên quy định thuế suất là 75% là hợp lý, bởi nếu mức tăng quá đột ngột sẽ gây ảnh hưởng đến các doanh nghiệp kinh doanh mặt hàng này cũng như các doanh nghiệp phụ trợ.

"Trong điều kiện nền kinh tế của chúng ta hiện nay cần có một lộ trình để việc tăng phù hợp nhưng vẫn đáp ứng được yêu cầu phát triển, cũng như tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, các đơn vị hiện nay", đại biểu Đặng Bích Ngọc nêu ý kiến; đồng thời đề nghị tiếp tục có sự nghiên cứu, rà soát để việc áp dụng thuế vừa mang tính chất là nguồn thu song vẫn đảm bảo được yêu cầu trong việc hỗ trợ người dân từng bước chuyển đổi sản xuất, chế biến các nguyên liệu thuốc lá trong giai đoạn tới.

Tú Chi (t/h)