TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị triển khai hàng loạt cơ chế mới từ Luật Phát triển đô thị

Thể chế - chìa khóa mở dư địa phát triển

Sau khi mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu phải xây dựng một hệ thống quản trị mới tương xứng với quy mô và vai trò của một siêu đô thị. Trong bối cảnh đó, Luật Phát triển đô thị không chỉ là một đạo luật chuyên ngành mà còn được kỳ vọng trở thành “khung thể chế” mới cho quá trình phát triển dài hạn.

Điểm khác biệt trong cách tiếp cận của TP. Hồ Chí Minh là không chờ luật có hiệu lực mới bắt đầu triển khai. Thành phố đang đồng thời chuẩn bị hệ thống nghị quyết của HĐND, quy trình thực hiện, phân công trách nhiệm cho từng sở, ngành và hoàn thiện các quy định hướng dẫn để ngay khi luật được ban hành, các cơ chế mới có thể vận hành ngay.

Theo kế hoạch, HĐND TP. Hồ Chí Minh sẽ xem xét các nội dung triển khai tại bốn kỳ họp. Trước mắt, thành phố sẽ trình Chương trình xây dựng nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị trong tháng 8/2026 và xây dựng dự thảo khoảng 78 -81 nghị quyết để ban hành ngay sau khi luật có hiệu lực, tập trung vào các cơ chế phân cấp quản lý và đầu tư.

UBND Thành phố đã giao cho các sở ban ngành liên quan rà soát và xử lý các vấn đề còn chồng chéo, nhằm chuẩn bị sẵn sàng khung pháp lý đồng bộ nhất cho đô thị đặc biệt. Riêng vấn để nhân sự và nguồn lực, thành phố đã chỉ đạo thành lập tổ chỉ đạo triển khai, huy động các sở, ban, ngành, chuyên gia pháp lý và quy hoạch nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng của các văn bản pháp lý. Việc chuẩn bị đồng bộ này được đánh giá sẽ hạn chế tối đa khoảng trống pháp lý, rút ngắn thời gian chuyển từ chính sách sang thực tiễn và tạo niềm tin cho doanh nghiệp cũng như nhà đầu tư.

TOD, metro và không gian ngầm - động lực tăng trưởng mới

Một trong những điểm nổi bật của dự thảo luật là đưa mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) trở thành một cơ chế pháp lý chính thức. Mô hình này sẽ thay đổi tư duy phát triển đô thị từ mở rộng theo chiều ngang sang phát triển tập trung quanh các tuyến metro và các đầu mối giao thông công cộng. Điều này mang lại nhiều lợi ích:Tăng giá trị quỹ đất. Hình thành các trung tâm thương mại - tài chính mới giảm ùn tắc giao thông; Gia tăng hiệu quả đầu tư công; Khuyến khích phát triển đô thị nén theo tiêu chuẩn quốc tế.

Song song với TOD là cơ chế phát triển hệ thống đường sắt đô thị (metro) và khai thác không gian ngầm - lĩnh vực còn rất nhiều dư địa nhưng chưa có hành lang pháp lý đầy đủ. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là nền tảng để hình thành các trung tâm thương mại ngầm, bãi đỗ xe thông minh, hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại và tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất.

Không chỉ tập trung vào hạ tầng, dự thảo Luật Phát triển đô thị còn đặt trọng tâm vào phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh và chuyển đổi số. Các cơ chế mới sẽ thúc đẩy: ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data); trí tuệ nhân tạo (AI); Internet vạn vật (IoT);nền tảng quản trị số; quản lý tài nguyên theo thời gian thực; cung cấp dịch vụ công thông minh.

Đây cũng là nền tảng để TP. Hồ Chí Minh từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), yếu tố đang trở thành điều kiện quan trọng trong quyết định đầu tư của các quỹ đầu tư quốc tế. Một hệ thống quản trị minh bạch, quy hoạch hiện đại và phát triển đô thị xanh sẽ góp phần nâng cao xếp hạng tín nhiệm của địa phương, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn xanh, trái phiếu xanh và các chương trình tài chính khí hậu.

Cơ hội lớn cho doanh nghiệp và thị trường vốn

Từ góc nhìn kinh tế, Luật Phát triển đô thị được đánh giá có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành. Đối với xây dựng và hạ tầng, nhu cầu đầu tư vào metro, đường vành đai, cầu, hầm và hạ tầng kỹ thuật sẽ tiếp tục tăng mạnh.

Đối với bất động sản, mô hình TOD có thể làm thay đổi cấu trúc thị trường khi các khu vực quanh nhà ga metro trở thành những cực tăng trưởng mới.

Đối với tài chính, việc hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ tạo điều kiện phát triển các mô hình PPP, phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu xanh và thu hút các quỹ đầu tư hạ tầng.

Quan trọng hơn, một môi trường pháp lý ổn định sẽ góp phần giảm chi phí vốn, nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy dòng vốn dài hạn.

Đòn bẩy cho giai đoạn tăng trưởng mới

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thiện thể chế để tạo động lực tăng trưởng mới, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những đạo luật có sức lan tỏa lớn nhất đối với nền kinh tế.

Không chỉ giúp TP. Hồ Chí Minh tháo gỡ những nút thắt kéo dài trong quy hoạch và đầu tư, đạo luật còn mở ra cơ hội xây dựng một mô hình phát triển đô thị hiện đại, xanh, thông minh và có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Quan trọng hơn, việc chủ động chuẩn bị đồng bộ từ luật đến các nghị quyết triển khai cho thấy quyết tâm của TP. Hồ Chí Minh trong việc biến cải cách thể chế thành lợi thế cạnh tranh. Khi các cơ chế mới được kích hoạt, thành phố không chỉ mở thêm không gian phát triển cho hạ tầng và bất động sản mà còn tạo nền tảng để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, phát triển thị trường tài chính và thúc đẩy tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững.

Với vai trò đầu tàu kinh tế, những đổi mới thể chế tại TP. Hồ Chí Minh từ việc chuẩn bị sẳn sàng các cơ chế chính sách thực thi ngay sau khi Luật Phát triển Đô thị được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành, kỳ vọng sẽ đưa vị thế TP mang tên Bác lên một tầm cao mới, trở thành hình mẫu cho các đô thị lớn khác của Việt Nam.

Đức Hoàng