Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia

Sáng ngày 24/8, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Phát biểu kết luận cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, trong thời gian tới, cần phải thống nhất nhận thức về nhân tài và trọng dụng nhân tài. Nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia. Phát triển, thu hút và trọng dụng nhân tài phải đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, lấy lợi ích quốc gia, dân tộc và yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ chiến lược làm định hướng cao nhất.

Nhân tài phải được nhận diện và đánh giá chủ yếu bằng phẩm chất, năng lực thực tế, tư duy sáng tạo, sản phẩm cụ thể, thành tích, uy tín nghề nghiệp và giá trị cống hiến; không đồng nhất nhân tài với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hoặc thâm niên công tác. Tiêu chí phải thống nhất về nguyên tắc nhưng linh hoạt theo đặc thù từng ngành, lĩnh vực, yêu cầu của từng nhiệm vụ. Gắn nhân tài với yêu cầu giải quyết những bài toán cụ thể, công khai yêu cầu và tìm đúng người có khả năng giải quyết.

Thu hút nhân tài phải gắn liền với trọng dụng, giao nhiệm vụ cụ thể, quyền hạn cần thiết, nguồn lực phù hợp và đánh giá công bằng theo kết quả; tạo điều kiện, động lực và môi trường để cho họ có thể gắn bó lâu dài. Mạnh dạn nghiên cứu, đề xuất bỏ những rào cản trong việc bổ nhiệm chức danh quản lý đối với nhân tài. Nhân tài dù làm việc ở khu vực công, khu vực tư, trong nước hay ngoài nước đều là nguồn lực quốc gia và phải được tạo điều kiện để tham gia những nhiệm vụ phù hợp, cống hiến ở những nơi có thể tạo ra những giá trị cao nhất cho đất nước.

Trọng dụng nhân tài phải đi liền với đạo đức liêm chính, trách nhiệm giải trình và tinh thần phụng sự. Đổi mới căn bản tư duy và phương thức quản trị nhân tài, xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, đồng bộ, mở và hội nhập quốc tế; bảo đảm liên thông, chia sẻ nguồn lực nhân tài giữa khu vực công và khu vực tư, giữa trong nước và quốc tế…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu, cần phải cụ thể hoá mục tiêu thu hút nhân tài theo từng ngành, lĩnh vực và nhiệm vụ chiến lược; xác định rõ cơ quan, tổ chức sử dụng, vị trí và nhiệm vụ được giao, sản phẩm kỳ vọng và tiêu chí đánh giá, coi trọng kết quả, giá trị, tác động thực tế do nhân tài tạo ra.

Cùng với đó, xác định nhân tài bắt đầu từ nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương phải xác định rõ những bài toán lớn cần nhân tài để giải quyết; gắn với mục tiêu, sản phẩm, thời hạn, nguồn lực, thẩm quyền và tiêu chí đánh giá. Tạo môi trường để một nhóm người tài cùng làm việc, cùng giải quyết những bài toán lớn, những ý tưởng mới; giao nhiệm vụ xứng tầm, trao quyền lựa chọn cộng sự, tổ chức thực hiện, sử dụng nguồn lực và quyết định chuyên môn; cơ quan quản lý tập trung kiểm soát mục tiêu, tiến độ, kết quả và tính liêm chính.

Chính sách đãi ngộ phải tương xứng với năng lực, nhiệm vụ và kết quả; đồng thời phải đảm bảo dữ liệu, thiết bị và hạ tầng nghiên cứu, điều kiện làm việc cần thiết để người tài phát huy hiệu quả.

Nguồn lực cần phải được tập trung cho các nhiệm vụ chiến lược, trung tâm xuất sắc, nhóm nghiên cứu mạnh, đào tạo tài năng trẻ và thu hút được chuyên gia đầu ngành. Thực hiện đặt hàng, khoán chi và thanh toán theo hợp đồng, theo sản phẩm, theo kết quả; kiên quyết khắc phục phân bổ dàn trải, trùng lặp và bình quân.

Phải trọng dụng gắn với nhiệm vụ, quyền, nguồn lực và trách nhiệm về kết quả; phải mở rộng không gian cống hiến và lưu chuyển nhân tài. Phải xây dựng một cơ chế thu hút nhân tài quốc tế thực sự cạnh tranh… Chuyển mạnh từ “thu hút về nước” sang “huy động trí tuệ Việt Nam toàn cầu và nhân tài quốc tế”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, phải đổi mới quản trị, đo lường bằng kết quả và quy rõ trách nhiệm. Quyền tuyển chọn, giao việc và sử dụng nhân tài cần được phân cấp cho cơ quan trực tiếp chịu trách nhiệm. Người đứng đầu chịu trách nhiệm về phát hiện, lựa chọn, bố trí, giao nhiệm vụ và tạo môi trường làm việc với nhân tài; chịu trách nhiệm nếu sử dụng không đúng năng lực, để mất người giỏi do môi trường làm việc yếu kém, thiếu công bằng hoặc có hành vi đố kỵ, cản trở, trù dập; đồng thời xử lý nghiêm việc lợi dụng chính sách nhân tài để tuyển dụng không khách quan, nâng khống thành tích, công nhận sai đối tượng hoặc sử dụng ngân sách không hiệu quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu, phải xây dựng hạ tầng quản trị số và hệ thống đánh giá từ “điểm người” sang “đo kết quả tác động”. Cơ sở dữ liệu quốc gia về nhân tài cần được xây dựng như một hạ tầng quản trị liên thông với dữ liệu giáo dục, khoa học công nghệ, việc làm và thị trường lao động để phục vụ việc dự báo nhu cầu, tìm kiếm, đối sách và kết nối nhân tài với nhiệm vụ. Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ sàng lọc, đối sánh, dự báo, cảnh báo nhưng không thể thay thế hội đồng chuyên môn và trách nhiệm quyết định của con người.

Đặc biệt, cần đổi mới hệ thống đánh giá theo hướng đo lường được toàn bộ quá trình chuyển hoá từ nhu cầu nhân tài thành kết quả phát triển: từ xác định nhu cầu, lựa chọn đúng con người, giao nhiệm vụ, tạo ra sản phẩm đến chuyển giao tri thức, năng lực và tiếp tục đóng góp cho tổ chức, cho đất nước.

Cùng với số lượng người được thu hút, phải đo được tỷ lệ nhân tài chủ trì nhiệm vụ trọng điểm, số công nghệ được làm chủ, nhóm mạnh được hình thành, giá trị kinh tế - xã hội tạo ra, mức độ chuyển giao tri thức, tỷ lệ tiếp tục đóng góp sau khi kết thúc nhiệm vụ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, cần xây dựng và công bố theo từng giai đoạn danh mục những bài toán lớn, những nhiệm vụ chiến lược cần nhân tài giải quyết. Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ mục tiêu, sản phẩm đầu ra, thời hạn, quyền hạn của người chủ trì, nguồn lực để bảo đảm và tiêu chí đánh giá; trên cơ sở đó sẽ tổ chức tìm kiếm, tuyển chọn theo nhiệm vụ, đánh giá nhân tài công khai, cạnh tranh, thực chất.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng cho rằng, cần xây dựng chương trình đào tạo chuyên biệt cho học sinh, sinh viên có năng khiếu, năng lực nổi trội; nâng tầm một số cơ sở giáo dục, nghiên cứu, phòng thí nghiệm đạt trình độ quốc tế để trở thành nơi sản sinh và hội tụ tài năng; nhân rộng cơ chế “nhân tài dẫn dắt nhân tài”.

Đẩy mạnh hợp tác quốc tế thực chất, hiệu quả về công tác nhân tài, nhất là trong các lĩnh vực mũi nhọn, chiến lược ưu tiên trên nguyên tắc bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo vệ dữ liệu bí mật nhà nước. Trao quyền tự chủ cao hơn cho các trường đại học, các viện nghiên cứu đi đôi với trách nhiệm giải trình về chất lượng, liêm chính học thuật, hiệu quả sử dụng nguồn lực…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, điều phối và tổ chức thực hiện. Công tác nhân tài quốc gia phải đặt dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng nhưng được tổ chức thực hiện phải phân vai rõ. Nhiều cơ quan có thể phối hợp nhưng chỉ một chủ thể chịu trách nhiệm chính và chịu trách nhiệm đến cùng; đồng thời xác định rõ lộ trình hoàn thiện thể chế đối với từng nhóm chính sách.

Nhấn mạnh trọng dụng nhân tài đòi hỏi tinh thần rộng mở, cầu thị, biết lắng nghe ý kiến khác biệt có căn cứ, và giao việc đúng người và bảo vệ người dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, mỗi cán bộ lãnh đạo phải thực sự sẵn sàng tìm người có năng lực, giao việc và tạo điều kiện để họ thành công.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tiếp tục hoàn thiện Đề án theo hướng ngắn gọn, rõ trọng tâm và có đột phá thực chất về thể chế, tổ chức thực hiện. Mỗi chính sách phải trả lời rõ 5 vấn đề: Giải quyết bài toán nào? Lựa chọn ai? Giao quyền gì? Đảm bảo nguồn lực như thế nào? Và đánh giá kết quả bằng kết quả thực hiện.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra được những công trình, công nghệ, doanh nghiệp, chính sách và những giá trị mới; hình thành được đội ngũ đủ sức đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ; tạo cơ hội để người Việt Nam có năng lực đều được phát hiện, phát triển và cống hiến. Có như vậy nhân tài mới thực sự trở thành nguyên khí quốc gia, tạo sức mạnh nội sinh để đưa dân tộc vươn lên trong kỷ nguyên mới.

Minh Anh