Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: "Làm rõ trách nhiệm với dự án chậm, đội vốn"

Tại buổi làm việc, đại diện Đảng ủy Chính phủ báo cáo về tình hình thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW, khóa XI và Kết luận số 72-KL/TW khóa XIII; đại diện lãnh đạo các cơ quan dự họp phát biểu.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận, đánh giá cao sự lãnh đạo, chỉ đạo của đồng chí Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp, cũng như sự đóng góp trách nhiệm, bền bỉ của đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân trên khắp công trường của cả nước. Những kết quả đạt được đã thể hiện quyết tâm lớn, nỗ lực cao và năng lực tổ chức thực hiện ngày càng được nâng cao của hệ thống chính trị đối với vấn đề hạ tầng chiến lược.

Những năm qua, hệ thống kết cấu hạ tầng ở nước ta đã có những bước phát triển rõ rệt, góp phần tăng cường kết nối, mở rộng không gian phát triển, cải thiện điều kiện sản xuất kinh doanh và nâng cao đời sống nhân dân. Hạ tầng giao thông đã tạo dấu ấn nổi bật. Hạ tầng năng lượng, viễn thông và đô thị cũng có nhiều chuyển biến tích cực...

Tuy nhiên, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, bên cạnh những thành tựu, hạ tầng Việt Nam chưa đáp ứng được với yêu cầu tăng trưởng hai con số và mục tiêu trở thành nước có thu nhập cao. Khoảng cách còn rất lớn với nhiều nước trong khu vực về chất lượng, độ tin cậy, tính đồng bộ và tính hiệu quả khai thác. Cơ chế, chính sách, pháp luật, phân cấp, phân quyền phát triển hạ tầng còn thiếu đồng bộ. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương chưa chặt chẽ. Điều phối dự án hạ tầng liên ngành, liên vùng chưa thật tốt. Chất lượng chuẩn bị dự án, lựa chọn phương án đầu tư, đánh giá hiệu quả còn nhiều dự án chưa kỹ. Quản trị khai thác hạ tầng, tài sản chưa chuyên nghiệp và hiệu quả. Cơ sở dữ liệu tài sản hạ tầng còn phân tán, thiếu kết nối.

Một số dự án hạ tầng chậm 3 đến 5 năm, chi phí có thể tăng gấp rưỡi hoặc gấp đôi… Hạ tầng đô thị còn nhiều điểm nghẽn về giao thông công cộng, ngập úng, ô nhiễm, nhà ở và các dịch vụ thiết yếu, đã làm giảm năng suất, chất lượng sức sống và sức thu hút nhân tài. Rủi ro do biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, dẫn đến mất an toàn, nguy cơ ngập ở các khu công nghiệp, khu cụm cảng, tạo ra những thách thức rất lớn trong đầu tư, nâng cao khả năng chống chịu…

Từ những hạn chế nêu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị đổi mới tư duy phát triển kết cấu hạ tầng. Theo đó, phải bảo đảm tính đồng bộ, liên thông trong quy hoạch và đầu tư. Các loại hình hạ tầng phải được tổ chức thống nhất theo hành lang kinh tế và không gian phát triển vùng, khắc phục tình trạng đầu tư riêng lẻ, thiếu kết nối. 

Bên cạnh đó, phải lấy chất lượng, lấy hiệu quả kinh tế làm mục tiêu. Hạ tầng phải đáp ứng tốt hơn cái nhu cầu người dân, doanh nghiệp và nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, không chỉ chú trọng mở rộng quy mô công trình. Phải phát triển hài hòa hạ tầng vật chất, hạ tầng số, hạ tầng tự nhiên. Các công trình phải được ứng dụng dữ liệu, cảm biến và công nghệ thông minh. Đồng thời phải bảo vệ, phát huy vai trò của rừng ngập mặn, hồ điều hòa, hành lang sông và các cái hệ sinh thái tự nhiên. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, hạ tầng phải trở thành ngành kinh tế chiến lược, tạo ra thị trường lớn để phát triển năng lực sản xuất trong nước. Các chương trình đường sắt, năng lượng, đô thị, cảng biển và hạ tầng số phải kéo theo sự trưởng thành của nhiều ngành công nghiệp nội địa như: xây dựng, cơ khí, luyện kim, vật liệu mới, thiết bị điện, tín hiệu, tự động hóa, phần mềm, tư vấn thiết kế và quản lý vận hành. 

Ngoài ra, phải phát huy vai trò định hướng dẫn dắt của nhà nước trong huy động nguồn lực. Đầu tư công tập trung vào những công nghiệp nền tảng, thiết yếu, liên vùng và có sức lan tỏa. Các dự án có khả năng thu hồi vốn phải được chuẩn bị tốt, phân bổ rủi ro hợp lý để thu hút vốn tư nhân và các nguồn vốn dài hạn. 

Về phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó yêu cầu, phải đổi mới công tác quy hoạch và tổ chức phát triển hạ tầng. Hạ tầng phải được quy hoạch thống nhất với chiến lược phát triển của đất nước, tổ chức không gian kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đảm bảo tầm nhìn dài hạn, liên ngành, liên vùng và khả năng thích ứng với những thay đổi về công nghệ, thị trường, dân số và biến đổi khí hậu.

Song song đó, cần đảm bảo đồng bộ giữa hạ tầng kinh tế, hạ tầng xã hội, hạ tầng số, dữ liệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tăng cường liên thông giữa các lĩnh vực vận tải, giữa giao thông với năng lượng, logistics, đô thị và các lĩnh vực hạ tầng kinh tế - xã hội khác. Kết nối giữa các ngành, các vùng, giữa đô thị và nông thôn, giữa trong nước và quốc tế, gắn với quốc phòng và an ninh, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Hoàn thiện cơ chế phối hợp tài chính vùng, đảm bảo các địa phương cùng quyết định, góp vốn, chịu trách nhiệm và hưởng lợi đối với các công trình liên vùng về hạ tầng. 

Ngoài ra, phải đổi mới căn bản quản lý đầu tư và quản trị tài sản kết cấu hạ tầng, đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Nâng cao chất lượng chuẩn bị, xây dựng và khai thác dự án, chú trọng quản trị toàn bộ vòng đời của công trình. Chỉ quyết định đầu tư khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện về quy hoạch, đất đai, mặt bằng, vốn, vật liệu, công nghệ, nhân lực và hạ tầng kết nối, có quy hoạch, có xác định rất rõ.

"Phải làm rõ trách nhiệm đối với các dự án chậm tiến độ, phải điều chỉnh nhiều lần, đội vốn và khai thác kém hiệu quả. Khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về quy hoạch, dự án và tài sản kết cấu hạ tầng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải tập trung nguồn lực cho các hệ thống hạ tầng chiến lược. Hoàn thiện các hành lang giao thông, logistics Bắc - Nam, Đông - Tây; đổi mới cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực. Đầu tư công phải tạo hiệu ứng dẫn dắt và lan tỏa, tập trung cho hạ tầng nền tảng, liên vùng, công trình quan trọng quốc gia; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Các công trình liên ngành, liên vùng có ý nghĩa chiến lược quốc gia phải có cơ chế điều phối thống nhất và có đầu mối chịu trách nhiệm. Tăng cường quản lý tài sản hạ tầng quốc gia, kiểm soát rủi ro, không vì tiến độ mà coi nhẹ chất lượng và an toàn công trình. Tăng cường phòng chống tham nhũng, lãng phí trong lĩnh vực đầu tư.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, những công trình được quyết định hôm nay sẽ định hình đất nước trong nhiều thập niên tới. Vì vậy, hạ tầng phải được chuẩn bị cho nền kinh tế tương lai, cho công nghệ mới, cho những rủi ro khí hậu ngày càng lớn. Đến năm 2045, Việt Nam cần có một hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, an toàn và có khả năng chống chịu cao, kết nối thông suốt lãnh thổ, nền kinh tế với thị trường thế giới và mọi người dân với các cái dịch vụ thiết yếu. Tầm nhìn đó phải được thể hiện qua hệ thống hạ tầng có khả năng định hình lâu dài không gian phát triển quốc gia. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới, hạ tầng đảm nhận một sứ mệnh lớn hơn, tạo dựng một năng lực sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất và làm chủ công nghệ, tăng sức chống chịu và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Quyết định đúng có thể mở đường cho cả một vùng, tạo cơ hội cho hàng triệu người và nâng cao vị thế của quốc gia. Ngược lại, một sự lựa chọn thiếu căn cứ có thể làm lãng phí nguồn lực và để lại gánh nặng lâu dài. Điều quan trọng là phải lựa chọn đúng, làm đến nơi đến chốn và tạo ra được hiệu quả thiết thực.

Bích Diệp