Tổ yến thô sẽ được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc

Trước đó, sản phẩm tổ yến sạch, sản phẩm được chế biến từ tổ yến (chưa có tổ yến thô) của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc đã chính thức được ký kết giữa Tổng cục Hải quan Trung Quốc và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) trước đây (nay là Bộ NN&MT - Nghị định thư 2022). Đây là một thành công lớn, mở ra thị trường vô cùng tiềm năng cho ngành yến Việt Nam.

Nhằm mở rộng loại sản phẩm tổ yến xuất khẩu, ngay sau khi ký Nghị định thư 2022, Bộ NN&PTNT trước đây (nay là Bộ NN&MT) đã tiếp tục đàm phán với cơ quan chức năng để xuất khẩu tổ yến thô sang Trung Quốc. Theo đó, Nghị định thư xuất khẩu tổ yến vào ngày 15/4/2025 (gọi tắt là Nghị định thư 2025 - bao gồm cả tổ yến sạch và tổ yến thô và sẽ thay thế cho Nghị định thư ký năm 2022). 

Theo ông Dương Tất Thắng, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho rằng, việc triển khai nghị định thư này là rất quan trọng. Ngành hàng yến là sản vật quý hiếm - tinh hoa của ngành chăn nuôi Việt Nam, do được thiên nhiên ưu đãi. Tổ yến là sản phẩm đem lại hiệu quả kinh tế cho người dân, doanh nghiệp trong việc dẫn dụ (chăn nuôi) yến, sơ chế, chế biến sản phẩm từ tổ yến. Đây là ngành hàng xuất khẩu tiềm năng "tỷ đô" của Việt Nam.

Theo đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, qua 4 năm triển khai Nghị định thư 2022, các doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước giới thiệu sản phẩm tổ yến "made in Việt Nam" vào thị trường Trung Quốc.

Đến nay, đã có 13 doanh nghiệp Trung Quốc được chấp thuận, được phép xuất khẩu sản phẩm tổ yến vào thị trường này. Hơn 4 tấn tổ yến tinh chế và hàng triệu sản phẩm tổ yến được xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc, giá trị hơn 4 triệu USD.

Trung Quốc là thị trường tiêu thụ tổ yến lớn nhất thế giới với nhu cầu cao và ổn định. Việc mở cửa thị trường này giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận một lượng lớn khách hàng tiềm năng khổng lồ, từ đó đẩy mạnh xuất khẩu và gia tăng doanh thu. 

Tuy vậy, Cục Chăn nuôi và Thú y cũng nhìn nhận tổ yến Việt Nam tiếp cận thị trường Trung Quốc sau tổ yến của Malaysia và Indonesia hơn 10 năm. Vì vậy, người tiêu dùng Trung Quốc chưa biết nhiều đến thương hiệu tổ yến của Việt Nam. Tổ yến giá rẻ từ Malaysia, Indonesia được nhập khẩu rất nhiều vào Việt Nam, cạnh tranh trực tiếp với tổ yến của Việt Nam.

Cũng tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận về những vấn đề nóng, đặc biệt là khó khăn trong truy xuất nguồn gốc, sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ, cùng tình trạng yến giả, nhái, kém chất lượng tràn lan trên thị trường.

Bà Lý Hứa Thị Lan Phương, Ủy viên Hiệp hội Yến sào Việt Nam, lượng yến nhập khẩu từ nước ngoài vào Việt Nam vượt xa sản xuất trong nước, lại không được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến giá trị tổ yến sụt giảm. Trên các nền tảng như TikTok Shop, bất kỳ ai cũng có thể bán yến mà không cần kiểm chứng nguồn gốc, khiến người tiêu dùng dễ "tiền mất, tật mang".

Về phía doanh nghiệp, ông Phan Việt Hưng từ Công ty Nhà yến Việt Nam (Ninh Thuận) cũng nhấn mạnh sự phổ biến của hàng giả, hàng nhái trên mạng xã hội, nơi không có cơ chế kiểm soát chất lượng. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ Malaysia, Indonesia và sắp tới là Thái Lan, khiến tổ yến Việt Nam gặp thách thức lớn.

Để tận dụng cơ hội từ thị trường Trung Quốc, ông Dương Tất Thắng, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y khẳng định cần xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, quy hoạch vùng nuôi, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp được khuyến khích chế biến sâu, cạnh tranh lành mạnh, và hướng tới xây dựng thương hiệu quốc gia. Việc hoàn thiện khung pháp lý, ứng dụng khoa học công nghệ, và tăng cường giám sát an toàn thực phẩm là những bước đi cần thiết.

Hơn nữa, cần tháo gỡ vướng mắc pháp lý về cấp phép xây dựng nhà yến – hiện đa số chưa được cấp phép chính thức – và kiểm dịch động vật. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, và người dân sẽ giúp ngành yến Việt Nam không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu mà còn tạo dựng uy tín trên thị trường quốc tế.

Theo báo cáo của các địa phương, hiện nay, cả nước có 40/63 tỉnh, thành phố có nhà nuôi chim yến. Số lượng nhà yến toàn quốc tăng rõ rệt trong những năm qua đạt 29.320 nhà yến vào 2024 vừa qua. Địa phương có số lượng nhà yến lớn nhất là Kiên Giang 2.981 nhà yến (giảm so với năm 2022 là 2.995 nhà yến), tiếp đến là Tiền Giang (1.732 nhà yến), Đắk Lắk (1.725 nhà yến), sau đến Bình Thuận (1.680 nhà yến).

Tuấn Anh