Xuất khẩu nông sản tiếp tục đà tăng trưởng

6 tháng đầu năm 2025, bức tranh xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam khởi sắc với nhiều gam màu sáng. 

Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 33,84 tỷ đô la Mỹ, tăng 15,5% so với cùng kỳ năm 2024. Giá trị xuất siêu đạt 9,83 tỷ đô la Mỹ, tăng 16,5%. 

Điểm sáng của giai đoạn này đến từ sự bứt phá mạnh mẽ của nhiều mặt hàng chủ lực. Ngành nông nghiệp đã ghi nhận ba mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 5 tỷ đô la Mỹ. Dẫn đầu là ngành gỗ và các sản phẩm từ gỗ với kim ngạch đạt 8,21 tỷ đô la Mỹ, tăng 8,9%. Ngành hàng cà phê bứt phá ngoạn mục khi đạt 5,45 tỷ đô la Mỹ, tăng đến 67,5% so với cùng kỳ. Ngành thủy sản cũng duy trì đà tăng trưởng tốt với kim ngạch 5,16 tỷ đô la Mỹ, tăng 16,9%.

Không chỉ tăng về sản lượng, giá trị của nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam trên thị trường thế giới cũng liên tục được cải thiện. Các mặt hàng như cà phê, hồ tiêu và hạt điều đều xác lập những kỷ lục mới về giá trong thời gian qua. 

Cụ thể, giá xuất khẩu cà phê bình quân đã tăng tới 59,1%, đạt hơn 5.700 đô la Mỹ mỗi tấn. Giá cao su cũng tăng 22,4%, đạt gần 1.865 đô la Mỹ mỗi tấn. Giá hạt điều tăng 23,8%, đạt hơn 6.800 đô la Mỹ mỗi tấn. Những con số này cho thấy chất lượng và thương hiệu của nông sản Việt đang ngày càng được thị trường quốc tế công nhận, đánh giá cao.

Theo phân tích của các chuyên gia, 6 tháng cuối năm 2025, xuất khẩu nông sản được dự báo sẽ có những biến động khó lường từ các thị trường. Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định: dù ngành thủy sản có sự tăng trưởng tốt trong nửa đầu năm, đặc biệt là tại thị trường Mỹ với kim ngạch đạt 891 triệu đô la Mỹ (tăng 16%), nhưng nửa cuối năm có thể sẽ rất thách thức. Nguyên nhân chính là do nguy cơ từ các chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ. Đáng chú ý, mặt hàng tôm, một trong hai sản phẩm chủ lực với kim ngạch đạt 2,07 tỷ đô la Mỹ, đang có nguy cơ phải chịu cảnh "thuế chồng thuế", bao gồm cả thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp.

Đối với mặt hàng rau quả, kim ngạch xuất khẩu trong 6 tháng vừa qua ghi nhận sự sụt giảm 8,4% so với cùng kỳ, chỉ đạt 3,05 tỷ đô la Mỹ. Tuy nhiên, triển vọng cho 6 tháng cuối năm vẫn được đánh giá là khá khả quan. Một trong những thách thức lớn nhất đối với ngành hàng này là đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Ngoài ra, các doanh nghiệp còn hạn chế trong đầu tư vào hệ thống kho lạnh, cấp đông cũng khiến việc mở rộng xuất khẩu trái cây đông lạnh gặp nhiều khó khăn.  

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến: “Nếu xuất khẩu duy trì tốc độ tăng trưởng hiện tại, ngành nông nghiệp có thể đạt mục tiêu kim ngạch 70 tỷ USD trong năm nay. Tuy nhiên, trong 6 tháng cuối năm, các đơn vị, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến công tác thị trường, linh hoạt với biến động về cơ cấu thị trường”.

Để chủ động ứng phó với những thách thức trong xuất khẩu nông sản, các chuyên gia cũng khuyến nghị: cơ quan chức năng cần tích cực xúc tiến thương mại tới các thị trường mới như thị trường Halal với quy mô tiêu dùng lớn về dân số lẫn nhu cầu. Thị trường châu Âu cũng là mảnh đất màu mỡ khi mỗi năm nhập khẩu hơn 300 tỷ USD hàng nông, lâm, thủy sản, nhưng kim ngạch nhập khẩu từ Việt Nam mới đạt khoảng 5,3 tỷ USD”.

Cùng với đó, nông sản Việt Nam cũng cần đáp ứng các quy định kiểm dịch động, thực vật để mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản. Bởi theo ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và điểm hỏi đáp quốc gia về vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật Việt Nam, các quốc gia nhập khẩu nông, lâm, thủy sản có xu hướng ngày càng siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm nhằm giảm đến mức thấp nhất tác động môi trường và bảo đảm chất lượng nông sản. Thí dụ, thị trường EU trong năm 2024 đã đưa ra 114 cảnh báo đối với nông, thủy sản và thực phẩm của Việt Nam.

Nguyên nhân do các vùng trồng, vùng nuôi chưa tuân thủ đầy đủ các quy định từ nhà nhập khẩu về mức dư lượng hóa chất thuốc bảo vệ thực vật (MRL) của mỗi hoạt chất của mỗi sản phẩm. Các thị trường trọng điểm và tiềm năng như thị trường Mỹ, thị trường Halal,… cũng thường xuyên bổ sung quy định, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục cập nhật thông tin để triển khai kịp thời và hiệu quả.

Sự tăng trưởng ấn tượng trong xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng đầu năm tiếp tục giúp ngành nông nghiệp giữ vững vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế. Vượt qua thách thức về biến động thị trường trong nửa cuối năm, tiếp tục phát huy thành quả, tạo lực đẩy mạnh mẽ sẽ giúp toàn ngành đạt kim ngạch 70 tỷ USD trong cả năm 2025 như mục tiêu đề ra.

Hoàng Yến