Thương hiệu cá thính Tử Đà: Món ăn đậm đà hương vị đất Tổ

Nằm bên dòng sông Lô hiền hòa, thôn Răm, xã Bình Phú, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ từ lâu đã nổi tiếng với đặc sản cá thính Tử Đà.

Cá thính Tử Đà có tiếng là ngon bởi sự tỉ mỉ và cẩn trọng trong việc lựa chọn nguyên liệu. Theo lời kế của những người dân sinh sống lâu năm cho biết: Loại cá làm thính ngon thường là cá mè, chim hay trôi nhân được nuôi thả ở đầm tự nhiên, khi mổ phải còn tươi sống thì thịt cá ăn sẽ không bị bở. Tỷ lệ muối dùng ướp cá tùy thuộc vào thời tiết mà có sự điều chỉnh phù hợp.

Sau 3 ngày ướp muối, cá được đem trộn bột thính làm từ ngô rang thơm nghiền nhỏ. Từng lớp cá đặt vào chum sành, nhét rơm và mo cau lên trên, rồi đặt úp lên cái khay nước muối loãng làm sao để không cho cá, rơm bên trong chum bị thấm nước. Đặc biệt, mỗi lớp cá thính thường kèm một lớp lá ổi tươi không chỉ giúp cá nhanh chua mà còn giảm độ tanh, tạo mùi thơm và đặc trưng cho cá thính Tử Đà.

Hỏi thêm về những người làm nghề lâu năm trong làng, chúng tôi được biết: Xã Tử Đà cũ (nay sáp nhập với xã Bình Bộ và Vĩnh Phú gọi là xã Bình Phú) có điều kiện thuận lợi phát triển nghề nuôi thủy sản do sở hữu nhiều đầm tự nhiên diện tích rộng hàng chục ha như: Đầm Nợ, đầm Cả, đầm Vang… cùng nhiều ao, hồ. Cũng chính bởi lý do này mà nghề làm cá thính cũng bắt nguồn từ đó.

Vào mùa thu hoạch cá, nhất là vụ đông, cá tươi nhiều bán không hết. Để bảo quản cá trở thành nguồn thực phẩm dự trữ, người dân trong xã đã nghĩ ra cách muối chua cá bằng muối và bột thính.Trước kia, chỉ ít hộ làm nhỏ lẻ chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt gia đình, còn nay, nghề làm cá thính phát triển mở rộng với hơn 50 hộ sản xuất bán ra thị trường.

Mặc dù sản phẩm cá thính Tử Đà ít được bày bán trong các cửa hàng, cửa hiệu, không biển quảng cáo phô trương song theo những người làm nghề khẳng định: Cá thính Tử Đà sản xuất đến đâu bán hết đến đó, chủ yếu bán cho các nhà hàng, khách thấy ngon đặt mua làm quà biếu, cứ thế người nọ mách người kia giúp sản phẩm dần tìm được chỗ đứng trong lòng thực khách.      

Chị Trịnh Thị Sen - chủ cơ sở sản xuất cá thính Phúc Sen chia sẻ: “Nghề làm cá thính được mẹ chồng của tôi truyền lại, ban đầu chỉ làm để gia đình ăn và làm quà biếu sau đó mọi người thấy ngon và đặt mua, kể từ đó gia đình bắt đầu làm với số lượng nhiều để bán cho tới tận bây giờ”.

Chia sẻ thêm về nghề làm cá thính Tử Đà, chị Sen cho biết: “Bốn năm gần đây, nghề làm cá thính đã mang lại thu nhập chính cho gia đình tôi. Sản phẩm cá thính Phúc Sen từng tham gia tại gian trưng bày của huyện Phù Ninh dịp Lễ hội Đền Hùng; hội nghị kết nối cung – cầu sản phẩm nông sản tỉnh Phú Thọ năm 2019; hội nghị xúc tiến du lịch và trao giải cuộc thi thiết kế sản phẩm lưu niệm, quà tặng du lịch tỉnh Phú Thọ năm 2019”

Mặc dù, cá thính Tử Đà là một món ăn dân dã, bình dị nhưng lại vô cùng tinh túy. Có lẽ, vì phương thức làm gia truyền đã tạo nên hương vị và thương hiệu riêng của món ăn này. Du khách về Phú Thọ, không khó để tìm mua món cá thính Tử Đà về thưởng thức hoặc làm quà. Thưởng thức món cá thính với cơm nóng trong những ngày đông se lạnh, du khách sẽ  hiểu lý do tại sao món ăn giản dị này lại có thể níu chân biết bao du khách ở lại với vùng đất Phú Thọ nồng thắm tình người.

Huệ Nguyễn