Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Lễ công bố Di sản Văn hóa thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc

Tại buổi lễ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ghi nhận và biểu dương những nỗ lực của Đảng bộ, Chính quyền, nhân dân các tỉnh Quảng Ninh, Bắc Giang (nay là Bắc Ninh), Hải Dương (nay là Hải Phòng), cùng các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương. Thủ tướng cũng trân trọng cảm ơn UNESCO, các tổ chức quốc tế và các quốc gia thành viên đã ủng hộ Việt Nam trong quá trình ghi danh.

Thủ tướng nhấn mạnh thành công này là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương, các Bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận của nhân dân. Người nhắc lại lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” và khẳng định quan điểm của Đảng về phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực cho sự phát triển bền vững.

Để tiếp tục bảo vệ, phát huy những giá trị nổi bật toàn cầu Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh Quảng Ninh tiếp tục chủ trì, phối hợp với tỉnh Bắc Ninh, thành phố Hải Phòng triển khai một số nhiệm vụ cụ thể như sau:

Tham mưu Chính phủ hoàn thiện và bổ sung các văn bản luật, quy chế, quy định ở cấp quốc gia và các cấp chính quyền địa phương để có thể bảo vệ đầy đủ mọi mặt cho di sản thế giới liên tỉnh.

Quy định cụ thể vai trò, trách nhiệm của bộ máy quản lý di sản thế giới tại các cơ quan liên quan ở Trung ương và các cấp chính quyền địa phương cùng phối hợp với cộng đồng trong việc bảo vệ di sản liên tỉnh.

Xây dựng các kế hoạch quản lý phù hợp với sự tham gia của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và các tỉnh, thành phố. Giao tỉnh Quảng Ninh là cơ quan chủ trì xây dựng và chủ trì triển khai.

Gắn kết các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới trong mối liên kết chặt chẽ với di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể khác trong khu vực. Các hoạt động này luôn hướng tới việc đáp ứng các mục tiêu phát triển bền vững của UNESCO và cần phải được áp dụng một cách có hệ thống.

Thủ tướng khẳng định: “Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận là di sản thế giới đã góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa đậm đà bản sắc Việt Nam. Đây là sức mạnh mềm, là nội lực để văn hóa thực sự trở thành động lực đột phá cho phát triển, để nền văn hiến Việt Nam rạng danh muôn đời, đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng”.

Thay mặt ba tỉnh, thành phố, ông Phạm Đức Ấn – Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh đã trân trọng cảm ơn sự quan tâm, lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và nghiêm túc tiếp thu, cụ thể hóa chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Ông cam kết sẽ phát huy tinh thần trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ để xây dựng và triển khai Kế hoạch quản lý di sản theo đúng quy định, đảm bảo vừa bảo tồn nguyên vẹn giá trị, vừa phát huy sáng tạo và hài hòa trong bối cảnh phát triển bền vững. Ông tin tưởng di sản sẽ tiếp tục tỏa sáng, là biểu tượng văn hóa, tâm linh của Việt Nam và điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Lễ công bố được chào mừng bằng chương trình nghệ thuật đặc biệt mang chủ đề “Thanh âm Yên Tử – Di sản ngàn đời” tại Quảng Trường Minh Tâm, Khu Di tích và Danh thắng Yên Tử.

Chương trình được xây dựng công phu theo ba chương: “Theo dấu chân Phật Hoàng”, “Hào khí Trúc Lâm – Tinh thần Việt muôn đời” và “Hào khí vươn mình – khát vọng Việt Nam”, với sự tham gia của hơn 700 nghệ sĩ. Màn bắn pháo hoa tầm cao cũng đã để lại nhiều ấn tượng sâu sắc.

Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO công nhận tại Kỳ họp lần thứ 47 diễn ra tại Cộng hòa Pháp vào ngày 12/7/2025. Đây là hồ sơ đề cử đầu tiên ở Việt Nam được triển khai theo hình thức di sản theo chuỗi, với các điểm di tích nằm trên địa bàn rộng lớn thuộc ba tỉnh, thành phố: Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng.

Di sản này gắn liền với sự ra đời, lan tỏa và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm – một trung tâm Phật giáo Thiền Tông thuần Việt do người Việt trực tiếp sáng lập. Quần thể là nơi hội tụ các công trình kiến trúc cổ kính như chùa chiền, am thất, tuyến hành hương, văn bia, mộc bản và các địa điểm linh thiêng, phản ánh đầy đủ các giai đoạn phát triển của Phật giáo Trúc Lâm.

Việc UNESCO công nhận di sản này là bằng chứng cho sự kết hợp độc đáo giữa nhà nước, tôn giáo và nhân dân trong việc hình thành bản sắc dân tộc Việt Nam. Cảnh quan linh thiêng được hình thành qua sự tương tác mật thiết với thiên nhiên và một hệ thống đạo đức dựa trên lòng yêu chuộng hòa bình, tu dưỡng bản thân, lòng khoan dung, nhân ái. Đây cũng là trung tâm tôn giáo đầy sức cuốn hút và điểm đến hành hương quan trọng, khẳng định giá trị văn hóa và tâm linh sống động của truyền thống Việt Nam, phù hợp với mục tiêu cốt lõi của UNESCO về hòa bình và hòa hợp.

Để đạt được thành quả này, các địa phương, đặc biệt là Quảng Ninh với vai trò chủ trì, cùng với Bắc Ninh và Hải Phòng, đã trải qua hơn 10 năm chuẩn bị hồ sơ. Hồ sơ được xây dựng một cách công phu, bài bản với chất lượng cao, dù triển khai trong bối cảnh địa hình phức tạp và dịch COVID-19.

Hàng chục cuộc hội thảo quốc gia và quốc tế đã được tổ chức để nghiên cứu, diễn giải, thu thập thông tin và xác định các tiêu chí đề cử. Các chuyên gia đều thống nhất rằng Phật giáo Trúc Lâm với tinh thần nhập thế và vị Tổ sáng lập là Phật Hoàng Trần Nhân Tông có tầm ảnh hưởng cả trong nước và quốc tế. Hồ sơ chính thức được trình UNESCO vào tháng 1/2024.

Theo dự kiến, lễ trao Bằng chứng nhận Di sản văn hóa thế giới của UNESCO đối với Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc sẽ được tổ chức trang trọng vào tháng 12/2025 tại Quảng Ninh.

Minh Anh