Thủ tướng Lê Minh Hưng: Phải quyết tâm làm chủ công nghệ chiến lược

Sáng 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức.

Tham dự hội nghị có  Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân, lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan Trung ương; đại diện các nước, tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện các doanh nghiệp, viện, trường, tập đoàn kinh tế; các nhà khoa học trong và ngoài nước.

Phát biểu tại sự kiện, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng, động lực và đột phá chiến lược hàng đầu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Theo Thủ tướng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, quốc gia nào làm chủ được công nghệ sẽ có cơ hội bứt phá và phát triển bền vững.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam phải quyết tâm từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.

Theo Thủ tướng, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương lớn nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương về phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 gắn với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng cũng thẳng thắn nhìn nhận hoạt động khoa học công nghệ vẫn chưa thực sự trở thành động lực đột phá cho tăng trưởng; cơ chế chính sách còn bất cập, nguồn lực đầu tư chưa tương xứng và việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế.

Để hiện thực hóa mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược, Thủ tướng Chính phủ đề nghị đội ngũ làm công tác khoa học công nghệ tập trung vào năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò hạt nhân, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học triển khai hiệu quả Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Theo Thủ tướng, phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra các sản phẩm cụ thể, có khả năng thương mại hóa, tỷ lệ nội địa hóa cao và đóng góp trực tiếp vào nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng đồng thời yêu cầu doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; các bộ, ngành cần nhanh chóng đặt hàng nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ quản lý, điều hành và sản xuất kinh doanh.

Đặc biệt, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, nhất là cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Theo Thủ tướng, cơ chế phải đủ đột phá, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo đánh giá đầu tư của Nhà nước; đồng thời khuyến khích huy động nguồn lực từ doanh nghiệp và xã hội cho đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần đóng vai trò định hướng, kết nối, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và trở thành “người mua đầu tiên” đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện, với tinh thần “rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ đơn vị chủ trì, rõ nguồn lực và rõ thời hạn”.

Thứ hai, Thủ tướng yêu cầu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo ra tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Mục tiêu là hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế, dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba, Chính phủ sẽ thúc đẩy hợp tác quốc tế, khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam gắn với chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược, đồng thời phát huy mạng lưới trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thứ năm, Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất. Mọi chương trình khoa học công nghệ phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân và doanh nghiệp, lấy hiệu quả thực tiễn và khả năng thương mại hóa làm thước đo đánh giá.

Khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ chiến lược là con đường để đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ tin tưởng Việt Nam sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế trong kỷ nguyên số.

Bích Diệp