Thủ tướng chỉ đạo quyết liệt gỡ "Thẻ vàng" IUU: Xử lý nghiêm vi phạm, bảo vệ sinh kế ngư dân

Tình hình vi phạm còn phức tạp, thủ đoạn tinh vi

Thủ tướng nêu rõ: Thời gian qua, việc thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư và Nghị quyết số 52/NQ-CP của Chính phủ về chống khai thác IUU đã đạt một số kết quả tích cực. Các đối tượng vi phạm đã bị khởi tố, xét xử, có tác dụng răn đe; số lượng tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài giảm so với năm 2024.

Tuy nhiên, tình trạng tàu cá vi phạm vẫn diễn biến phức tạp, các thủ đoạn ngày càng tinh vi. Từ đầu năm 2025 đến nay, đã có 16 tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; trong đó có 13 tàu mang biển số giả, không đăng ký, với 90 ngư dân Việt Nam vi phạm. Việc xử lý về pháp luật còn chưa nghiêm, thiếu thống nhất, một số nơi đùn đẩy trách nhiệm, thậm chí có biểu hiện tiêu cực.

Giao nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương

Nguyên nhân chủ yếu là do công tác quản lý, kiểm soát tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tàu cá hoạt động trên biển và trong bờ chưa nghiêm túc; thực thi pháp luật, xử lý các hành vi vi phạm nghiêm trọng khai thác IUU còn rất yếu kém, chưa thống nhất, toàn diện; tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm và không loại trừ khả năng có tiêu cực, dẫn đến cùng một hành vi vi phạm mà địa phương này xử lý, địa phương khác lại chậm hoặc không xử lý theo quy định của pháp luật; người đứng đầu tại một số cơ quan, địa phương chưa quan tâm công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Ban Bí thư, của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Để chấm dứt tình trạng này, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ cấp bách, gắn với phát triển kinh tế biển bền vững và hội nhập quốc tế, cụ thể: 

Bộ trưởng các các Bộ: Quốc phòng, Công an, Nông nghiệp và Môi trường, Ngoại giao, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển tiếp tục chỉ đạo thực hiện nghiêm Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư, Nghị quyết số 52/NQ-CP của Chính phủ, Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; xác định công tác chống khai thác IUU là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa lâu dài đối với phát triển bền vững kinh tế biển nói chung và ngành thủy sản; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, ưu tiên bố trí nguồn lực cho các cơ quan chức năng thực hiện hiệu lực, hiệu quả nhiệm vụ chống khai thác IUU, các khuyến nghị của EC.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp tiếp tục tổ chức các Đoàn công tác liên ngành kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương và kịp thời chấn chỉnh, xử lý vi phạm khai thác IUU, đảm bảo xử lý triệt để các tàu cá vi phạm các hành vi nghiêm trọng khai thác IUU; xử lý theo thẩm quyền hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền xử lý trách nhiệm đối với tổ chức, cá nhân, địa phương ven biển thực hiện chưa nghiêm các nhiệm vụ chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Hoàn thành trước ngày 30 tháng 8 năm 2025.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Ngoại giao có trách nhiệm trao đổi, cập nhật thường xuyên tiến độ thực hiện với EC. Chuẩn bị báo cáo khuyến nghị gỡ “Thẻ vàng” và trình Thủ tướng trước ngày 5/9/2025.

Tổ chức cao điểm kiểm soát tàu cá “03 không”

Thủ tướng giao Bộ Quốc phòng chủ trì triển khai cao điểm tuần tra, kiểm soát tàu cá “03 không” tại các cửa biển, đảo, đặc biệt ở các tỉnh phía Nam, hoàn thành trước 20/8/2025. Đồng thời, bố trí lực lượng, phương tiện tại các vùng biển giáp ranh Thái Lan, Malaysia, Indonesia – nơi nhiều tàu cá Việt Nam hoạt động – để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm.

Lực lượng biên phòng tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá xuất nhập bến; đảm bảo tàu ra khơi phải được xác nhận rời cảng, tàu cập bến phải thông báo với cảng cá, công an xã, chính quyền cơ sở. Kiên quyết không để tàu không đủ điều kiện hoạt động.

Tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý

Bộ Công an được yêu cầu chỉ đạo điều tra, xử lý hình sự các tổ chức, cá nhân vi phạm nghiêm trọng IUU trước ngày 30/8/2025; nếu chưa đủ chứng cứ thì xử lý hành chính trước 20/8/2025. Đồng thời, ứng dụng nền tảng VNeID để quản lý việc xuất, nhập bến, theo dõi tàu cá và cập nhật các quyết định xử phạt.

Bộ Khoa học và Công nghệ đảm bảo chất lượng dịch vụ vệ tinh giám sát hành trình (VMS); kiểm tra các nhà cung cấp, xử lý nghiêm nếu cung cấp thiết bị kém chất lượng, ảnh hưởng đến công tác kiểm soát trên biển.

Hỗ trợ ngoại giao, pháp lý và ngân sách

Bộ Ngoại giao được giao chỉ đạo các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài phối hợp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của ngư dân, thu thập hồ sơ, bản án liên quan đến thuyền trưởng, ngư dân bị bắt giữ để phục vụ điều tra trong nước. Đồng thời tiếp tục vận động EC ghi nhận nỗ lực của Việt Nam, gỡ bỏ "Thẻ vàng" trong đợt thanh tra thứ 5.

Bộ Tư pháp hướng dẫn việc thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản theo Nghị định 38/2024/NĐ-CP và Nghị quyết 04/2024/NQ-HĐTP.

Bộ Tài chính tiếp tục phân bổ ngân sách để hỗ trợ tuần tra, kiểm soát, thực thi pháp luật trên các vùng biển, đặc biệt tại các địa phương trọng điểm.

Trách nhiệm người đứng đầu

Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ nếu không hoàn thành nhiệm vụ chống khai thác IUU. Các địa phương phải:

Ổn định cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản, các cơ quan, lực lượng chức năng có liên quan để chống khai thác IUU; rà soát, chấn chỉnh, phân định rõ trách nhiệm, nhiệm vụ, thời gian hoàn thành cụ thể của từng cơ quan, lực lượng chức năng, cá nhân và thường xuyên kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện theo cơ chế chính quyền địa phương hai cấp.

Đưa ra truy tố, xét xử các vụ việc đã khởi tố và tiếp tục khởi tố, truy tố, xét xử các hành vi liên quan đến đưa tàu cá, ngư dân khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, gửi, vận chuyển thiết bị VMS, báo cáo kết quả về Ban Chỉ đạo Quốc gia về IUU (qua Bộ Nông nghiệp và Môi trường) trước ngày 30 tháng 8 năm 2025.

Phê duyệt kế hoạch cao điểm huy động nguồn lực để tuyên truyền, vận động, theo dõi, ngăn chặn ngay từ trong bờ và trên biển, kịp thời xử lý các vi phạm.

Xử lý nghiêm trách nhiệm các tổ chức, cá nhân không hoàn thành chức trách trong thực thi công vụ, đùn đẩy né tránh trách nhiệm, chậm trễ hoặc không xử lý các hành vi vi phạm khai thác IUU.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà được giao trực tiếp theo dõi, chỉ đạo toàn bộ quá trình triển khai. Văn phòng Chính phủ có nhiệm vụ giám sát, đôn đốc việc thực hiện và báo cáo Thủ tướng các vấn đề phát sinh.

Đỗ Khuyến