Thu thuế thương mại điện tử đạt hơn 241.000 tỷ đồng trong 10 tháng

Sáng ngày 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI, Quốc hội tiến hành phiên chất vấn đối với nhóm vấn đề thứ nhất thuộc lĩnh vực tài chính dưới sự chủ trì và điều hành của Chủ tịch Quốc hội.

Thu thuế thương mại điện tử đạt hơn 241.000 tỷ đồng trong 10 tháng

Trả lời câu hỏi chất vấn của đại biểu Quốc hội về việc kiểm soát thu thuế trên môi trường số, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh thương mại điện tử tại Việt Nam đang có bước phát triển rất nhanh cùng với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và sự thay đổi rõ rệt trong thói quen tiêu dùng.

Theo dõi dữ liệu từ năm 2022 đến nay, Bộ Tài chính ghi nhận doanh số thương mại điện tử tại Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20%/năm. Sự bứt phá này đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đứng thứ hai khu vực Đông Nam Á. Dự báo đến hết năm nay, tổng doanh số thương mại điện tử cả nước sẽ đạt khoảng 37 tỷ USD.

Cùng chiều với đà tăng trưởng của thị trường, số thu thuế từ các hoạt động kinh doanh trên nền tảng số cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng. Cụ thể, trong 10 tháng năm 2026, tổng số thu thuế từ thương mại điện tử đã vượt mốc 241.000 tỷ đồng (đạt hơn 241 nghìn tỷ đồng), tăng 42,1% so với cùng kỳ năm trước.

Định danh người kinh doanh và cơ chế "sàn khấu trừ, nộp thay"

Trả lời câu hỏi của đại biểu Ma Thị Thúy (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang) về giải pháp căn cơ nhằm bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số bao gồm cả nhà cung cấp nước ngoài thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng mà không làm gia tăng gánh nặng chi phí tuân thủ cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định chìa khóa nằm ở khâu quản lý chặt chẽ các chủ thể tham gia.

Cơ quan quản lý phân loại và giám sát 3 nhóm chủ thể chính trên thị trường thương mại điện tử:

Người bán hàng: Bao gồm các doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân bán hàng trực tiếp, cũng như các cá nhân có ảnh hưởng như KOL, KOC.

Sàn thương mại điện tử: Các nền tảng số trong nước và các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới.

Đơn vị bổ trợ: Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thanh toán trung gian, đơn vị vận chuyển, logistics và lực lượng shipper.

Để quản lý hiệu quả các chủ thể này, Bộ Tài chính tập trung trước hết vào công tác định danh và thu thập dữ liệu, bảo đảm mọi giao dịch phát sinh trên không gian mạng đều được lưu vết và theo dõi chặt chẽ.

Đến nay, dữ liệu thu thập của cơ quan thuế đã quản lý và định danh hơn 104.000 doanh nghiệp (dữ liệu ngành thuế ghi nhận lên tới hơn 140.000 doanh nghiệp) cùng khoảng hơn 1 triệu hộ và cá nhân kinh doanh trên môi trường điện tử.

"Thuận lợi nhất chính là việc khấu trừ tại nguồn và yêu cầu các nền tảng nộp thay. Nhờ kết nối cơ sở dữ liệu, người kinh doanh trên không gian mạng chỉ khai một lần, sau đó cập nhật; không phải khai với cơ quan quản lý thương mại rồi lại khai với cơ quan thuế, bởi hai cơ quan sẽ kết nối dữ liệu với nhau. Khi sàn đã nộp thay thì người kinh doanh không phải nộp nữa”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn chia sẻ.

Cơ chế khấu trừ tại nguồn và nộp thuế thay giúp tối giản hóa thủ tục hành chính. Người bán hàng chỉ cần kê khai thông tin ban đầu, giảm bớt chi phí tuân thủ và rủi ro bị xử phạt do chậm nộp hoặc kê khai sai sót.

Siết chặt truy vết dòng tiền: Kết nối dữ liệu 96 ngân hàng và 105 đơn vị logistics

Một trong những bước tiến mang tính đột phá trong quản lý thuế thương mại điện tử là việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung giữa Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan. Ngành Thuế đã thiết lập cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu tự động với cơ quan quản lý thương mại điện tử, cơ quan an ninh mạng và các tổ chức thanh toán.

Hiện tại, mạng lưới kết nối dữ liệu của cơ quan thuế đã bao phủ rộng khắp: 96 ngân hàng thương mại và tổ chức tín dụng cung cấp dữ liệu giao dịch thanh toán. 105 doanh nghiệp vận chuyển và logistics chia sẻ dữ liệu vận đơn, đơn hàng và giao nhận.

Việc tích hợp dữ liệu đa chiều này cho phép cơ quan thuế áp dụng công nghệ để truy vết chính xác các dòng tiền giao dịch qua ngân hàng, ví điện tử và thông tin định danh cá nhân. Việc kiểm soát dòng tiền gắn với luồng dịch chuyển hàng hóa thực tế giúp ngăn chặn triệt để tình trạng khai gian doanh thu hoặc ẩn doanh thu trên các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử.

Đã chuyển gần 600 hồ sơ có dấu hiệu trốn thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra

Tại phiên chất vấn, đại biểu Hà Đức Minh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) đã nêu thực trạng tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra phức tạp dù hệ thống hóa đơn điện tử đã được phủ sóng toàn quốc, đồng thời đề nghị làm rõ trách nhiệm và giải pháp chấn chỉnh của ngành Thuế.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tình trạng mua bán hóa đơn vẫn còn tồn tại và cho biết ngành Thuế đã phát hiện, nhận trách nhiệm và chỉ đạo xử lý quyết liệt.

Theo số liệu Bộ trưởng cung cấp, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã phát hành tổng cộng hơn 10 tỷ hóa đơn, trong đó có 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng mua bán hóa đơn thông qua các công ty ma, lợi dụng hoạt động doanh nghiệp để thực hiện hành vi vi phạm.

Để khắc phục, trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan an ninh mạng, tăng cường ứng dụng công nghệ số để định danh người đăng ký, đứng tên chủ doanh nghiệp.

Đồng thời, ngành Thuế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào các nhóm đối tượng và lĩnh vực có rủi ro cao, qua đó hạn chế tối đa tình trạng gian lận, mua bán hóa đơn gây mất bình đẳng trong kinh doanh và thất thu ngân sách.

Thông tin thêm về kết quả xử lý, Bộ trưởng cho biết, từ năm 2022 đến nay, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ có dấu hiệu trốn thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng, một chính sách muốn đi vào cuộc sống không chỉ cần được xây dựng tốt, mà còn phải làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ quy định; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và có cơ chế bảo đảm pháp luật được thực thi.

Đây cũng là giải pháp được ngành Tài chính kiên trì triển khai nhằm từng bước chấm dứt tình trạng mua bán hóa đơn trái phép, bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng và bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước.

Tuấn Kiệt