Thị trường nội địa: "Trụ cột" tăng trưởng mới của ngành gỗ Việt

Trong nhiều năm, ngành gỗ Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ thế giới với kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt khoảng 17,3 tỷ USD, có mặt tại hơn 160 quốc gia. Tuy nhiên, tại hội thảo "Định vị thị trường nội địa – Động lực tăng trưởng của ngành gỗ Việt trong tương lai" diễn ra chiều 6/8, các chuyên gia nhận định đã đến lúc phải thay đổi tư duy về thị trường trong nước.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), nhấn mạnh rằng thị trường nội địa không nên chỉ là "điểm tựa" tạm thời mà phải là một trụ cột phát triển độc lập. Việc phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu khiến doanh nghiệp dễ tổn thương trước các cú sốc bên ngoài; trong khi đó, thị trường nội địa giúp đa dạng hóa đầu ra và nâng cao sức chống chịu.

Theo số liệu từ VIFOREST, với mức chi tiêu bình quân 50 USD/người/năm, quy mô thị trường gỗ và nội thất trong nước hiện đạt khoảng 5 tỷ USD. Thậm chí, một số nghiên cứu cho rằng con số thực tế có thể lên tới gần 7 tỷ USD và dự báo vượt 7,3 tỷ USD vào năm 2030 nếu duy trì tốc độ tăng trưởng 7-9%/năm.

Dù có năng lực sản xuất và thiết kế đạt chuẩn quốc tế, nhiều doanh nghiệp gỗ Việt vẫn chưa tạo được vị thế tương xứng ngay tại thị trường trong nước. Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký VIFOREST, chỉ ra rằng "điểm nghẽn" lớn nhất không nằm ở quy mô mà ở việc thiếu hạ tầng thị trường.

Theo đó, hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chưa hoàn thiện; dữ liệu doanh nghiệp, sản phẩm và quy mô thị trường còn phân tán; việc truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng và công bố thông tin về phát thải chưa đồng bộ. Điều này khiến người tiêu dùng khó nhận diện sản phẩm hợp pháp, chất lượng cao, đồng thời làm giảm động lực đầu tư của doanh nghiệp.

Ông Vũ Hải Bằng, Tổng giám đốc Công ty CP Woodsland, cảnh báo nếu doanh nghiệp nội không sớm chiếm lĩnh các khâu có giá trị gia tăng cao như thiết kế, lắp đặt và dịch vụ sau bán hàng, các doanh nghiệp nước ngoài sẽ vào chiếm lĩnh phân khúc này, tương tự như bài học từ thị trường Malaysia.

Để khai thác hiệu quả thị trường nội địa, các chuyên gia khẳng định doanh nghiệp cần một chiến lược chuyên biệt, tách biệt hoàn toàn với xuất khẩu. Ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch Gỗ An Cường, cho rằng doanh nghiệp phải đầu tư vào thương hiệu, hệ thống phân phối và dịch vụ chăm sóc khách hàng. Trong đó, chuyển đổi số là yếu tố sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh. Thực tế tại Gỗ An Cường, số hóa quy trình đã giúp tăng biên lợi nhuận thêm 2-3 điểm phần trăm mà không cần tăng nhân sự. 

Bên cạnh đó, ông Nghĩa cho rằng cần sớm có hệ thống ghi nhãn sản phẩm gỗ tiêu thụ trong nước để hỗ trợ người tiêu dùng và phục vụ hoạt động mua sắm công. 

Để thị trường nội địa thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, HAWA và các hiệp hội đã đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm: Đưa thị trường nội địa vào tâm điểm phát triển của ngành; khuyến khích sử dụng gỗ hợp pháp, phát thải thấp trong các công trình công cộng; tận dụng uy tín xuất khẩu để xây dựng niềm tin cho người tiêu dùng trong nước; phát triển nền tảng kết nối, trung tâm giới thiệu sản phẩm và thương mại điện tử; minh bạch hóa môi trường kinh doanh. Đảm bảo cạnh tranh công bằng về thuế và tuân thủ pháp luật giữa các doanh nghiệp.

Việc phát triển thị trường nội địa không chỉ nhằm mục tiêu đạt con số 7-8 tỷ USD vào năm 2030, mà quan trọng là hình thành một hệ sinh thái tiêu dùng gỗ minh bạch, hợp pháp và bền vững. Đây chính là nền tảng vững chắc để ngành gỗ Việt Nam tự tin vươn xa hơn trên trường quốc tế.

Minh Anh