Thép cán nóng HRC ồ ạt đổ vào Việt Nam, gấp 1,5 lần lượng sản xuất nội địa

Theo dữ liệu mới nhất từ Tổng cục Hải quan, lũy kế 4 tháng đầu năm 2024, tổng lượng thép cán nóng nhập khẩu về VN là 3,93 triệu tấn, tăng 32% so với cùng kỳ năm 2023 và bằng 159% lượng sản xuất của toàn ngành sản xuất HRC trong nước. Riêng tháng 4/2024, lượng thép cán nóng (HRC) nhập khẩu (NK) vào VN tiếp tục tăng cao, đạt mức 890.000 tấn, gấp 1,5 lần lượng sản xuất nội địa.

PGS-TS Phan Đăng Tuất, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ VN - nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược và chính sách công nghiệp (Bộ Công thương) chia sẻ: “Thép HRC là nguồn nguyên liệu của rất nhiều ngành công nghiệp khác nhau, từ sản xuất vỏ tàu, vỏ xe ô tô hay đầu vào của hàng loạt ngành sản xuất tiêu dùng. Trước đây khi VN chưa sản xuất được thép cán nóng thì phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn NK. Nếu VN mãi phụ thuộc vào NK nguyên liệu thì sản xuất trong nước cũng không ổn định, không thể phát triển mạnh hơn. Vì thế, cần phải bảo vệ ngành sản xuất trong nước”.

Hiện Việt Nam nhập khẩu thép chủ yếu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Ấn Độ và một số nước khác. Trong đó, Việt Nam nhập khẩu thép từ thị trường Trung Quốc chiếm tỷ trọng rất lớn. Lũy kế 4 tháng đầu năm nay, lượng nhập từ Trung Quốc chiếm 73% với xấp xỉ 2,9 triệu tấn, gấp hơn 2 lần cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 4/2024, thép cán nóng nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm 71%. 

Tuy nhiên, cùng là loại hàng thép cán nóng nhưng thời gian qua, thép Trung Quốc luôn bán ra rẻ hơn nhiều các quốc gia khác, qua đó nhập khẩu thép từ Trung Quốc luôn chiếm tỷ trọng lớn. Cụ thể, giá nhập khẩu HRC từ Trung Quốc 4 tháng đầu năm nay luôn thấp hơn giá bình quân các thị trường khác từ 32-59 USD/tấn. Nếu so sánh riêng với thép HRC nhập từ Hàn Quốc, thép cán nóng từ Trung Quốc thấp hơn đến 123 USD/tấn.

Việc thép Trung Quốc ồ ạt vào VN khiến thị phần sản phẩm thép cán nóng của 2 doanh nghiệp (DN) sản xuất tại VN là Hòa Phát và Formosa ngày càng sụt giảm. Năm 2022, thị phần thép HRC của 2 đơn vị này đạt 45% trong tổng thị phần trong nước thì bước sang năm 2023 giảm xuống chỉ còn 30%. Trong năm vừa qua, sản xuất của 2 DN nói trên chỉ đạt 73% công suất thiết kế so với mức 86% của năm 2021 do phải cạnh tranh thiếu công bằng với hàng NK bán dưới giá thành.

Mới đây, 2 doanh nghiệp này đã nộp đơn lên Bộ Công Thương đề nghị khởi xướng điều tra chống bán phá giá với thép HRC nhập khẩu từ Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy nhiên, tập thể 12 doanh nghiệp tôn mạ và ống thép Việt Nam lại không đồng tình, với lý do không có cơ sở để áp thuế chống bán phá giá và cung không đủ cầu nên vẫn phải nhập khẩu thép HRC.

Đỗ Khuyến (t/h)