Tháo gỡ khó khăn trong cấp C/O cho doanh nghiệp xuất khẩu nông sản

Theo hướng dẫn, đối với nguyên liệu thu mua trong nước không có hóa đơn, thương nhân có thể lập bảng kê khai hàng hóa đạt tiêu chí “WO” (Wholly Obtained – có xuất xứ thuần túy), theo mẫu Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 44/2023/TT-BCT. Bảng kê này do doanh nghiệp tự lập, không bắt buộc phải có xác nhận của chính quyền địa phương.

Bộ Công Thương khẳng định, hồ sơ đề nghị cấp C/O không yêu cầu bắt buộc xác nhận của địa phương. Tuy nhiên, cơ quan cấp C/O vẫn có thể kiểm tra thực tế hoặc yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thêm chứng từ như hóa đơn, tờ khai hải quan, hợp đồng mua bán, biên bản xác nhận của hiệp hội ngành hàng, hợp tác xã... để chứng minh nguồn gốc nguyên liệu.

Trước đó, ngày 24/6/2025, VPSA đã có văn bản gửi Văn phòng Chính phủ và các bộ, ngành liên quan, kiến nghị tháo gỡ vướng mắc do nhiều chính quyền địa phương từ chối xác nhận bảng kê thu mua nguyên liệu không hóa đơn. Nguyên nhân chủ yếu là do lo ngại tính xác thực, nguy cơ giả mạo hoặc thiếu cơ sở xác minh từ phía nông dân.

VPSA cho rằng đây là một điểm nghẽn lớn trong thủ tục cấp C/O, đặc biệt đối với ngành hồ tiêu và nhiều mặt hàng nông sản khác, vốn chủ yếu thu mua từ các nông hộ nhỏ lẻ – nhóm đối tượng không phát hành hóa đơn. Thực trạng này khiến doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ, từ đó ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của toàn ngành.

Hiệp hội đề xuất Bộ Công Thương sớm ban hành hướng dẫn thống nhất, phù hợp với thực tiễn sản xuất nông nghiệp, đồng thời xem xét miễn yêu cầu bảng kê đối với một số mặt hàng nông sản chủ lực như hồ tiêu, cà phê, dừa… Trong ngắn hạn, VPSA đề xuất cơ chế linh hoạt như xác minh thực địa hoặc chấp nhận xác nhận từ tổ chức ngành hàng, hợp tác xã nếu địa phương không hỗ trợ.

Theo đánh giá của các chuyên gia, hướng dẫn mới từ Bộ Công Thương là một bước đi kịp thời và sát với thực tiễn. Trong bối cảnh hoạt động thu mua nguyên liệu truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng lớn tại Việt Nam, việc không bắt buộc xác nhận từ chính quyền địa phương nhưng vẫn giữ quyền kiểm tra cần thiết sẽ góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ xuất xứ, từ đó thúc đẩy xuất khẩu nông sản trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang có nhiều biến động.

Bích Diệp