Tháo gỡ "nút thắt" mã số vùng trồng, đưa thương hiệu sầu riêng Việt vươn tầm thế giới

Chiều ngày 10/8, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì họp về tình hình thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP của Chính phủ (ban hành ngày 31/7/2026 về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói) liên quan đến tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng.

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết 7 tháng đầu năm nay, cả nước đã thu hoạch 768.000 tấn sầu riêng. Từ nay đến cuối năm, dự kiến còn khoảng 1,3 triệu tấn, tập trung chủ yếu tại khu vực Tây Nguyên.

Do sản lượng tập trung trong thời gian ngắn, từ tháng 8 đến tháng 10 nên yêu cầu đặt ra là phải tổ chức tốt công tác thu hoạch, kiểm nghiệm, sơ chế và logistics, qua đó tránh nguy cơ ùn ứ và giảm áp lực trong thời gian cao điểm.

Ông Hiệp cho biết xuất khẩu sầu riêng năm nay dự kiến đạt trên 4 tỷ USD. Để đạt mục tiêu này, ông Hiệp cho biết tháng 7 vừa qua, Ấn Độ chính thức cho phép nhập khẩu sầu riêng tươi của Việt Nam.

Đến nay sầu riêng Việt Nam hiện đã xuất khẩu sang hơn 20 quốc gia. Hiện bộ cũng đang đàm phán với Úc, New Zealand và các thị trường khác nhằm tiếp tục mở rộng đầu ra cho sản phẩm.

Đối với mã số vùng trồng xuất khẩu sang Trung Quốc, tính đến tháng 7/2026, cả nước có trên 1.200 mã số vùng trồng và 120 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động. Hiện còn hơn 1.100 mã số đang chờ phía Trung Quốc phê duyệt.

Về năng lực kiểm nghiệm, hiện có 50 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc chấp thuận, trong đó 47 phòng kiểm nghiệm cadimi và 39 phòng kiểm nghiệm vàng O.

Bộ cũng khẳng định năng lực phòng kiểm nghiệm không thiếu, vấn đề chủ yếu nằm ở cách thức vận hành. Do đó Việt Nam đang chuyển hướng sang kiểm nghiệm tại vườn và cơ sở đóng gói, nhằm chủ động hơn trong kiểm soát chất lượng.

Đối với Nghị quyết 36, ông Hiệp cho biết đã cơ bản tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục pháp lý đối với các vùng sản xuất sầu riêng lớn. Hiện bộ đang phối hợp với các địa phương như Đắk Lắk, Gia Lai, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, xây dựng và triển khai kế hoạch thực hiện nghị quyết này. Đồng thời bộ đang nỗ lực đàm phán với Tổng cục Hải quan Trung Quốc nhằm thống nhất tiêu chuẩn kiểm nghiệm và cơ chế công nhận kết quả lẫn nhau, qua đó giảm thời gian thông quan.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết đã giao hệ thống thương vụ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục quảng bá hình ảnh sầu riêng Việt Nam, mở rộng và phát triển các thị trường mới, thúc đẩy đàm phán mở cửa thêm các thị trường khác.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ rõ, Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP đã được triển khai quyết liệt, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, tiêu thụ và xuất khẩu sầu riêng. Đây là ngành hàng phát triển nhanh, có hiệu quả kinh tế cao, đòi hỏi phải có giải pháp căn cơ, lâu dài để tổ chức lại sản xuất, kiểm soát chất lượng, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp phải rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích, đồng thời tăng cường khuyến cáo để người dân có đầy đủ thông tin trước khi quyết định sản xuất, không để xảy ra tình trạng “đua nhau” mở rộng diện tích sầu riêng. Ngành cần khuyến khích các doanh nghiệp xuất khẩu tham gia hỗ trợ người dân và địa phương, mục tiêu là từng bước tạo dựng thương hiệu để khi nói đến sầu riêng, thị trường quốc tế biết đến Việt Nam; đồng thời khẳng định chất lượng sầu riêng Việt Nam, nhất là sản phẩm từ những vùng sản xuất có lợi thế như Tây Nguyên.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ có ý nghĩa lâu dài, bởi nếu không xây dựng được thương hiệu, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, về lâu dài sầu riêng Việt Nam sẽ khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ông yêu cầu nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Trong đó, hướng dẫn người dân thực hiện đúng quy trình canh tác an toàn, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định.

Việc kiểm soát chất lượng phải được thực hiện chặt chẽ từ quá trình sản xuất đến thu hoạch, đóng gói và xuất khẩu. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nâng cao năng lực, số lượng các cơ sở kiểm nghiệm nông sản; tăng cường theo dõi, kiểm tra việc thực hiện tại các địa phương. Những địa phương có vùng trồng lớn nhưng số lượng cơ sở kiểm nghiệm còn ít phải chủ động làm việc để bổ sung năng lực kiểm nghiệm.

Về lâu dài cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các cơ sở sơ chế, bảo quản, chế biến tại vùng sản xuất tập trung; qua đó, nâng cao tỷ trọng sản phẩm qua chế biến, nâng cao giá trị sầu riêng và các sản phẩm nông sản. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời góp phần giải quyết áp lực tiêu thụ trong thời điểm sản lượng tập trung lớn.

Cùng với mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm, Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường công tác thông tin, dự báo thị trường để định hướng sản xuất. Các cơ quan chức năng chủ động nắm bắt nhu cầu, tiêu chuẩn, yêu cầu của từng thị trường, kịp thời cung cấp thông tin, khuyến cáo để doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, kiểm nghiệm, tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu mới.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung theo dõi việc thực hiện Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP; hướng dẫn, tháo gỡ ngay những vấn đề phát sinh, vướng mắc cho các địa phương; tăng cường theo dõi, kiểm tra việc thực hiện tại các địa phương, nhất là những nơi có vùng trồng lớn nhưng cơ sở kiểm nghiệm còn thiếu. Các địa phương phải chủ động bổ sung cơ sở kiểm nghiệm; nếu khu vực tư nhân không thực hiện thì Nhà nước phải tham gia để bảo đảm yêu cầu.

Các tỉnh, thành phố cần triển khai quyết liệt Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP và xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể tại địa phương; rà soát, quản lý chặt chẽ diện tích sầu riêng; tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả; tổ chức sản xuất gắn với liên kết chuỗi và nhu cầu thị trường; thường xuyên theo dõi tình hình xuất khẩu để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố chịu trách nhiệm nếu để xảy ra ách tắc trong việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, kiểm nghiệm hoặc ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu. Các bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ, triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra, vừa bảo đảm hoạt động sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu sầu riêng trong thời gian trước mắt, vừa tổ chức lại ngành hàng theo hướng bền vững.

Minh Phương