Thanh toán không tiền mặt - “chìa khóa” thúc đẩy kinh tế số

Thanh toán số - nền tảng cho xã hội số

Phát biểu tại hội thảo, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc khẳng định: “Khi thương mại điện tử phát triển thì thanh toán không tiền mặt là tất yếu. Hình thức này không chỉ nhanh, tiện lợi mà còn giúp minh bạch dòng tiền, thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh mẽ”.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc, cho rằng thanh toán số góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng, tăng năng suất lao động, giảm chi phí xã hội và hỗ trợ các dịch vụ công. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo cần giải quyết các thách thức về an ninh mạng và bảo mật dữ liệu cá nhân, nhất là trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng tinh vi. Do đó cần phải hoàn thiện thể chế, chính sách phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho các mô hình thanh toán sáng tạo, đồng thời đảm bảo quản lý rủi ro và an toàn hệ thống, bảo vệ tài sản của người dân.

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến cuối năm 2024, Việt Nam có hơn 204,5 triệu tài khoản thanh toán cá nhân, 154,1 triệu thẻ ngân hàng đang lưu hành và gần 87% người trưởng thành sở hữu tài khoản ngân hàng. Ông Phạm Tiến Dũng, Phó thống đốc NHNN, nhấn mạnh: “Thanh toán không tiền mặt đang là xu hướng tiêu dùng thông minh và là nền tảng quan trọng để phát triển thương mại điện tử, dịch vụ công và kinh tế số”.

Ông Dũng chia sẻ, từ những ngày đầu triển khai “Ngày không tiền mặt” đến nay, hạ tầng thanh toán tại Việt Nam đã phát triển vượt bậc. Mỗi ngày, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng xử lý trung bình 820.000 tỷ đồng, trong khi hệ thống chuyển mạch và bù trừ điện tử thực hiện khoảng 26 triệu giao dịch.

Theo bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), kinh tế số hiện chiếm khoảng 18,7% GDP và thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng 16 - 30% mỗi năm.

Tuy nhiên, một rào cản lớn là tỷ lệ người tiêu dùng vẫn ưu tiên hình thức thanh toán khi nhận hàng (COD), chiếm tới 77,5%. Nguyên nhân là tâm lý quen dùng tiền mặt, lo ngại chất lượng hàng hóa và hạ tầng công nghệ chưa đồng đều, nhất là ở nông thôn. Để khắc phục, Bộ Công thương đã ban hành kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2030, đặt mục tiêu đến năm 2030, 80% giao dịch thương mại điện tử sẽ sử dụng hình thức thanh toán không tiền mặt. “Chúng tôi đang triển khai nhiều giải pháp để hỗ trợ tiểu thương, nhất là ở chợ truyền thống, tiếp cận công nghệ số. Giảm chi phí thanh toán, cung cấp công cụ di động tiện ích sẽ giúp họ dễ dàng tham gia kinh doanh online”, bà Oanh chia sẻ.

Sinh trắc học: Bước tiến trong bảo mật giao dịch

Từ ngày 1/7/2024, người dùng cá nhân khi giao dịch tài chính bắt buộc phải xác thực bằng căn cước công dân gắn chip và sinh trắc học. Quy định này sẽ mở rộng cho đại diện pháp lý doanh nghiệp từ ngày 1/7/2025.

Theo NHNN, hiện đã có hơn 110,8 triệu hồ sơ cá nhân và hơn 711.000 hồ sơ tổ chức được đối chiếu thông tin sinh trắc học. Mục tiêu là bảo vệ tài sản người dân, chống gian lận và tăng cường bảo mật cho toàn hệ thống.

Với sự phối hợp giữa NHNN, Bộ Công an, các bộ ngành, địa phương và doanh nghiệp, hạ tầng thanh toán tại Việt Nam đang từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế. NHNN khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành xây dựng hệ thống thanh toán hiện đại, đảm bảo an toàn và quyền lợi người tiêu dùng, góp phần thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững. Kết thúc hội thảo, các chuyên gia thống nhất nhận định: thanh toán không tiền mặt chính là một trong những trụ cột quan trọng nhất của quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam.

An Hà