Thành lập Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương để tăng cường nguồn lực ứng phó thảm họa

Theo quyết định, Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương được thành lập để tiếp nhận các nguồn đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ; cùng nguồn điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan đến hoạt động ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa.

Quỹ do Bộ Quốc phòng quản lý. Bộ máy quản lý quỹ sử dụng quân nhân thuộc Bộ Quốc phòng và do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định. Quỹ hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, bảo đảm việc quản lý, sử dụng đúng mục đích, đúng quy định của pháp luật, đồng thời phải công khai, minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả.

Nguồn thu của quỹ gồm các khoản đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; nguồn điều tiết từ các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách liên quan đến hoạt động ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa; nguồn điều tiết từ Quỹ phòng thủ dân sự cấp tỉnh; cùng lãi phát sinh từ tài khoản tiền gửi.

Quỹ được sử dụng để hỗ trợ các hoạt động phòng thủ dân sự mà ngân sách nhà nước chưa đầu tư hoặc chưa đáp ứng yêu cầu. Trong đó, quỹ có thể chi cho các hoạt động cứu trợ khẩn cấp như cung cấp lương thực, nước uống, thuốc chữa bệnh và các nhu cầu thiết yếu cho người bị thiệt hại do sự cố, thảm họa; hỗ trợ sửa chữa hoặc xây dựng nhà ở, cơ sở y tế, trường học và hạ tầng giao thông tại các khu vực bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, quỹ còn hỗ trợ các địa phương triển khai các hoạt động ứng phó khẩn cấp khi sự cố, thảm họa vượt quá khả năng xử lý; hỗ trợ khắc phục hậu quả tại những địa bàn bị thiệt hại nghiêm trọng; trợ cấp đột xuất cho nạn nhân, gia đình nạn nhân và những người bị tai nạn khi tham gia ứng phó, khắc phục sự cố, thảm họa.

Ngoài ra, quỹ cũng được sử dụng để hỗ trợ các dự án khẩn cấp phục vụ ứng phó và khắc phục hậu quả sự cố, thảm họa liên tỉnh, liên vùng; đồng thời hỗ trợ các hoạt động cảnh báo, theo dõi, giám sát và truyền tin về sự cố, thảm họa nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó sớm.

Quyết định cũng quy định cơ chế điều tiết nguồn lực giữa Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương và các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách có liên quan trong trường hợp khẩn cấp, khi nguồn quỹ không đủ đáp ứng yêu cầu ứng phó và khắc phục hậu quả.

Trong quá trình hoạt động, quỹ phải chấp hành việc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đồng thời thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo, kế toán và công khai kết quả hoạt động theo quy định.

Trước đó, tháng 6/2023, Quốc hội đã thông qua Luật Phòng thủ dân sự, trong đó quy định việc thành lập Quỹ phòng thủ dân sự trước khi xảy ra sự cố, thảm họa nhằm chủ động chuẩn bị nguồn lực. Khi giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang cho biết việc chuẩn bị sẵn quỹ và nguồn lực dự phòng xuất phát từ kinh nghiệm thực tiễn trong công tác ứng phó với đại dịch Covid-19.

Theo ông, trong thời điểm dịch bệnh bùng phát, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu lực lượng vũ trang và ngành y tế khẩn trương xây dựng các bệnh viện dã chiến. Dù gặp nhiều khó khăn về trang thiết bị, quân đội vẫn triển khai 16 bệnh viện dã chiến với quy mô từ 500 đến 1.000 giường tại nhiều địa phương nhờ huy động nguồn lực sẵn có.

Bên cạnh đó, các xe cơ động của quân đội vốn được sử dụng để sản xuất ôxy phục vụ lực lượng đặc biệt cũng được huy động để sản xuất ôxy cung cấp cho các bệnh viện. Từ kinh nghiệm này, Bộ trưởng Quốc phòng nhấn mạnh việc chuẩn bị sẵn lực lượng, nguồn lực và quỹ dự phòng là rất cần thiết, bởi nếu chờ đến khi xảy ra sự cố, thảm họa mới thành lập quỹ thì sẽ khó đáp ứng kịp thời yêu cầu ứng phó.

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Quyết định số 9/2026/QĐ-TTg về thành lập và ban hành Quy chế hoạt động của Quỹ phòng thủ dân sự Trung ương sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 20/4/2026.

Bình Minh