Tăng tốc xuất khẩu, kỳ vọng kéo nhập siêu năm 2026 xuống dưới 10 tỷ USD

Trong 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 434,3 tỷ USD, tăng 25,4%; kim ngạch nhập khẩu đạt 453,7 tỷ USD, tăng 36,7%.

Cán cân thương mại ghi nhận mức nhập siêu 19,4 tỷ USD, trái ngược so với mức xuất siêu 16,87 tỷ USD của cùng kỳ năm 2025. Nhập siêu thể hiện rõ nhất ở nhóm hàng điện tử. Nhóm này đóng góp hơn 42% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 372 tỷ USD.

Riêng nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 188,9 tỷ USD (tăng 71,7%), trong khi xuất khẩu đạt 123,6 tỷ USD (tăng 59,6%), khiến nhóm hàng này ghi nhận mức nhập siêu hơn 65 tỷ USD. Mặc dù vậy, tổng kim ngạch xuất khẩu điện tử sau 9 tháng đã đạt 175,4 tỷ USD, vượt mốc 165 tỷ USD của cả năm ngoái và đang tiến sát mốc 200 tỷ USD.

Tại họp báo thường kỳ quý III/2026 của Bộ Công Thương diễn ra chiều 7/10, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu đã làm rõ các nguyên nhân khiến trị giá nhập khẩu gia tăng, đặc biệt sau cuộc làm việc của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc với các doanh nghiệp điện tử.

Sự biến động giá cả trên thị trường quốc tế đối với một số nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất điện tử và bán dẫn là nguyên nhân then chốt. Đáng chú ý, giá của một số loại chip và ổ cứng SSD đã tăng từ 300% đến 500%. Do đó, dù lượng nhập khẩu tương đương năm trước, tổng trị giá nhập khẩu vẫn tăng vọt.

Làn sóng phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) làm tăng mạnh nhu cầu về linh kiện và nguyên liệu công nghệ. Tình trạng khan hiếm hàng cục bộ thúc đẩy các doanh nghiệp gia tăng dự trữ nhằm bảo đảm chuỗi sản xuất không bị gián đoạn.

Thời gian dự trữ của một số doanh nghiệp đã được nâng từ 6 tuần lên 12 tuần, kéo theo trị giá tồn kho có trường hợp tăng mạnh từ 100 triệu USD lên 700 triệu USD.

Nhập khẩu tăng cao còn phản ánh quá trình mở rộng đầu tư của các tập đoàn công nghệ lớn tại Việt Nam nhằm nâng cao năng lực xuất khẩu: Samsung rót thêm 1,5 tỷ USD đầu tư tại Thái Nguyên; Intel dịch chuyển nhà máy từ Costa Rica về Việt Nam; BYD mở rộng và nâng cấp quy mô đầu tư nhà máy tại Phú Thọ.

Bất chấp áp lực thâm hụt trong giai đoạn trước, cán cân thương mại tháng 9/2026 đã đảo chiều tích cực khi ghi nhận mức xuất siêu 1,27 tỷ USD.

Tại hội nghị sơ kết nhiệm vụ quý III, triển khai nhiệm vụ tháng 10 và phương hướng quý IV/2026, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng nhận định thương mại hàng hóa những tháng còn lại của năm vẫn chịu tác động từ các yếu tố bên ngoài như diễn biến khó lường của thương mại toàn cầu, lạm phát và biến đổi khí hậu.

Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị chức năng chủ động nhận diện, dự báo và có giải pháp ứng phó phù hợp. Liên quan đến cán cân thương mại, trên cơ sở kết quả tháng 9 chuyển sang xuất siêu, Bộ trưởng đặt mục tiêu trong những tháng còn lại của năm đưa mức nhập siêu xuống dưới 10 tỷ USD.

Liên quan nội dung trên, bà Trịnh Thị Thu Hiền cho rằng, mục tiêu này cần được nhìn nhận trên tổng thể các chỉ tiêu xuất nhập khẩu và diễn biến thương mại trong những tháng cuối năm. Ngay từ đầu năm, Nghị quyết 01/NQ-CP đã đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16%. Trong khi đó, sau 9 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã đạt 888 tỷ USD, tăng trên 30%.

“Với con số tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng là 888 tỷ USD, chúng ta có căn cứ để nhìn nhận và kỳ vọng rằng con số nhập siêu trong những tháng cuối năm và tổng cả năm 2026 có thể giảm xuống dưới 10 tỷ USD”, bà Hiền nói.

Để cải thiện cán cân thương mại trong những tháng cuối năm, theo bà Hiền, yếu tố quan trọng là duy trì đà tăng xuất khẩu, đồng thời diễn biến nhập khẩu cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với nhu cầu nguyên liệu, máy móc và linh kiện phục vụ sản xuất.

Bộ Công thương đang tiếp tục triển khai các giải pháp hỗ trợ xuất khẩu, mở rộng thị trường và góp phần kéo giảm nhập siêu. Tuy nhiên, về dài hạn, bà Hiền nhấn mạnh trọng tâm vẫn là nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam và gia tăng giá trị nội địa trong chuỗi cung ứng.

Tú Anh