Tăng cường liên kết hiệp hội doanh nghiệp để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh

Sáng ngày 25/5, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Hội nghị Hiệp hội Doanh nghiệp toàn quốc với chủ đề: “Tăng cường, phát huy sức mạnh của các hiệp hội doanh nghiệp đồng hành cùng Đảng và Nhà nước trong kỷ nguyên mới”.

Sự kiện nhằm đánh giá lại vai trò của hàng trăm hiệp hội trên cả nước và định hướng hoạt động trong giai đoạn phát triển mới của dân tộc.

Tại hội nghị, TS. Hồ Sỹ Hùng – Chủ tịch VCCI thẳng thắn chỉ ra rằng, dù số lượng hiệp hội hiện nay rất lớn nhưng sự liên kết vẫn chưa tạo ra được những hành động chung rõ nét. Ông lưu ý, nếu hoạt động chỉ dừng lại ở mức độ "cà phê doanh nhân", hội họp hay giao lưu hình thức thì khó có thể tạo ra sự gắn kết lâu dài và đóng góp thực chất cho nền kinh tế.

Các hiệp hội doanh nghiệp hiện nay được xác định là cầu nối quan trọng giữa cộng đồng doanh nghiệp với Đảng, Nhà nước và Chính phủ. Trong giai đoạn 2024-2026, VCCI cùng các hiệp hội đã tham gia đóng góp ý kiến cho hàng nghìn văn bản quy phạm pháp luật, góp phần khơi thông các điểm nghẽn về thủ tục hành chính, đặc biệt là trong lĩnh vực thuế và hải quan.

Đặc biệt, vai trò của hiệp hội còn được thể hiện qua cơ chế cảnh báo sớm. Khi thị trường có biến động, các hiệp hội có khả năng thu thập dữ liệu nhanh chóng từ hội viên để nhận diện tác động của chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp kịp thời và sát với thực tế. Điển hình như Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) đã hỗ trợ giải quyết thành công hàng chục vụ tranh chấp chuyên môn và đang tích cực kiến nghị các khung pháp lý cho thương mại số.

Dù đạt được nhiều kết quả, nhưng thực tế hoạt động của các hiệp hội vẫn đối mặt với một số rào cản. Trong đó, khung khổ pháp luật về hoạt động của hội và hiệp hội doanh nghiệp vẫn chưa hoàn thiện, hiện Nghị định 126/2024/NĐ-CP vẫn là văn bản cao nhất nhưng còn nhiều điểm chồng chéo với các quy định chuyên ngành.

Đa số các hiệp hội gặp khó khăn về tài chính, thiếu đội ngũ chuyên gia giỏi và tính chủ động trong việc kết nối hội viên chưa cao. Sự phối hợp giữa các hiệp hội ngành nghề và địa phương với VCCI đôi khi còn mang tính tự nguyện, chưa có sự ràng buộc chặt chẽ.

Để các hiệp hội thực sự trở thành "điểm tựa" cho doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn, nhiều chuyên gia và lãnh đạo hiệp hội đã đề xuất các nhóm giải pháp mang tính đột phá.

Theo đó, cần sớm bổ sung các văn bản pháp luật về quản lý nhà nước đối với hiệp hội, tạo địa vị pháp lý đầy đủ cho các tổ chức này. Nhà nước cần xây dựng cơ chế "đặt hàng" các hiệp hội đủ năng lực tham gia cung cấp các dịch vụ công hoặc nghiên cứu, phản biện chính sách chuyên sâu.

Thiết lập cơ chế đối thoại quốc gia trên nền tảng số, chia sẻ dữ liệu thị trường và đào tạo doanh nhân thế hệ kế cận về AI, ESG và chuyển đổi số. Nghiên cứu áp dụng mô hình liên kết hiệp hội mạnh mẽ tương tự như Keidanren của Nhật Bản để tăng sức nặng trong tiếng nói phản biện.

VCCI cũng cần chủ động hơn trong việc nghiên cứu các "Sách trắng" về môi trường kinh doanh, liệt kê các vấn đề tồn tại thường xuyên để kiến nghị xử lý thay vì chỉ chờ văn bản tham vấn.

Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hiệp hội doanh nghiệp không chỉ là tổ chức xã hội - nghề nghiệp đơn thuần mà phải là một thực thể kinh tế - chính trị đóng góp trực tiếp vào quá trình cải cách thể chế. Việc chuyển đổi từ hoạt động bề nổi sang thực chất sẽ là chìa khóa để cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tiến xa hơn trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Minh Anh