Sửa quy định kinh doanh xăng dầu: Bỏ giá cơ sở, trao quyền định giá cho doanh nghiệp

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, Nghị định mới có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hàng nghìn doanh nghiệp, hệ thống bán lẻ và người tiêu dùng, đồng thời liên quan chặt chẽ đến an ninh năng lượng quốc gia và ổn định kinh tế vĩ mô.

Thực tế 10–15 năm qua cho thấy mô hình phân phối xăng dầu đã hình thành quá nhiều tầng nấc trung gian. Điều này không chỉ làm phát sinh chi phí lưu thông mà còn gây khó khăn cho việc xác định trách nhiệm khi thị trường biến động hoặc đứt gãy nguồn cung. Bên cạnh đó, tình trạng chiết khấu thắt chặt, có thời điểm bằng 0, khiến nhiều thương nhân phân phối và cửa hàng bán lẻ gặp khó khăn lớn.

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, Dự thảo Nghị định sẽ tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc rà soát số lượng thương nhân đầu mối sẽ căn cứ vào năng lực thực tế, bảo đảm doanh nghiệp đầu mối phải đủ khả năng tạo nguồn và chịu trách nhiệm đến cùng về nguồn cung. Sự đổi mới này hoàn toàn bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng về việc đổi mới thực chất hệ thống, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả thị trường.

Một trong những bước đột phá quan trọng nhất của Dự thảo Nghị định là đổi mới cơ chế điều hành giá xăng dầu theo hướng thị trường. Nhà nước sẽ không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay. Thay vào đó, doanh nghiệp được trao quyền tự quyết định và công bố giá bán trong hệ thống dựa trên công thức, nguyên tắc và các yếu tố chi phí được quy định tại Nghị định.

Bên cạnh đó, cơ chế mới giúp giá xăng dầu phản ánh tương đối đầy đủ và kịp thời biến động của thị trường thế giới, tạo dư địa cạnh tranh lành mạnh giữa các đơn vị kinh doanh. Trọng tâm quản lý nhà nước sẽ chuyển sang công khai, minh bạch dữ liệu, giám sát và kiểm tra việc tuân thủ quy định.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn khẳng định, việc giao quyền tự quyết giá phải đi kèm với cơ chế giám sát chặt chẽ, tránh nguy cơ doanh nghiệp lợi dụng vị trí thị trường để ấn định mức giá bất hợp lý, bảo vệ lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Dự thảo Nghị định xác định rõ nguyên tắc mạnh dạn cắt giảm các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp nhằm giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Những quy định được giữ lại chỉ là những điều kiện thực sự cần thiết để bảo đảm an toàn, an ninh cung ứng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, bài toán bảo đảm nguồn cung và dự trữ lưu thông được đặt lên hàng đầu. Nghị định mới xác định rõ nghĩa vụ của từng chủ thể trong việc duy trì tồn kho, dự trữ và cung ứng xăng dầu, đặc biệt khi xảy ra biến động địa chính trị thế giới, thiên tai hoặc đứt gãy nguồn cung.

Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ thúc đẩy ứng dụng dữ liệu điện tử trong quản lý, kết nối thông tin về nguồn hàng, tồn kho, hệ thống phân phối và giá bán theo thời gian thực để phục vụ công tác giám sát kịp thời.

Tại Hội nghị, đại diện các bộ, ngành, VCCI, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cùng các thương nhân đầu mối và phân phối đã thảo luận sôi nổi về cơ chế xác định chi phí, lợi nhuận định mức, nhất là đối với các khu vực vùng sâu, vùng xa có chi phí vận chuyển lớn. Các doanh nghiệp kiến nghị quá trình tái cấu trúc cần có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để tránh gây xáo trộn hoặc làm gián đoạn hoạt động kinh doanh đang diễn ra.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn chỉ đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước tiếp thu nghiêm túc các ý kiến, phân loại chi tiết các nhóm vấn đề để hoàn thiện dự thảo. Đối với các nội dung liên quan đến bộ ngành khác, Cục cần chủ động phối hợp thống nhất, hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ chậm nhất vào đầu tháng 10/2026 theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Tú Linh