Bộ Công thương ra quy định mới về xuất nhập khẩu kim cương thô

Có hiệu lực 5/9/2026, Thông tư số 48/2026/TT-BCT của Bộ Công quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương và Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/8/2026 của Chính phủ về tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương. Thông tư có hiệu lực từ ngày 5/9/2026.

Thông tư quy định nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, gồm danh mục hàng tiêu dùng và phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu; danh mục kim cương thô cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley; hàng hóa quản lý theo hạn ngạch thuế quan nhập khẩu; thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu kim cương thô và cơ chế phối hợp cung cấp thông tin.

Theo Thông tư, quy định áp dụng cho hoạt động xuất nhập khẩu kim cương thô tại Việt Nam gồm: kim cương chưa phân loại; kim cương công nghiệp và kim cương phi công nghiệp chưa gia công hoặc mới cắt, tách đơn giản, chuốt hay mài sơ qua.

Theo đó, kim cương thô chỉ được giao dịch nếu thuộc Danh mục kim cương thô xuất khẩu, nhập khẩu theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley (KP), doanh nghiệp phải kiểm tra tư cách đối tác trước khi thực hiện hợp đồng.

Thương nhân xuất khẩu kim cương thô phải được UBND cấp tỉnh cấp Giấy chứng nhận KP theo mẫu quy định; đồng thời hàng nhập khẩu phải có chứng nhận do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu là thành viên cấp và được phía Việt Nam xác nhận nhập khẩu.

Quy trình KP mở rộng cho tất cả các quốc gia có chủ quyền sẵn sàng và có khả năng thực hiện các yêu cầu của quy trình này. KP có 60 Bên tham gia, đại diện cho 86 quốc gia có chủ quyền, trong đó Liên minh Châu Âu đại diện cho 27 quốc gia thành viên của mình với tư cách là một Bên tham gia duy nhất. Các Bên tham gia KP chiếm khoảng 99,8% sản lượng và hoạt động thương mại kim cương thô toàn cầu.

Theo quy trình xác nhận nhập khẩu kim cương thô được quy định tại Quy chế Chứng nhận KP, trong 5 ngày làm việc từ khi thông quan, thương nhân nộp hồ sơ đề nghị xác nhận qua Cổng Thông tin một cửa quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của cơ quan cấp phép.

Với hàng xuất khẩu, hồ sơ gồm bản kê khai trực tuyến thông tin về giấy chứng nhận KP; bản sao điện tử hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói; hợp đồng gia công và định mức gia công đã đăng ký với cơ quan Hải quan nếu có. Trong 2 ngày làm việc từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan cấp phép gửi một bản gốc, hai bản sao chứng nhận hoặc trả lời không cấp kèm lý do. Giấy chứng nhận KP có hiệu lực 2 tháng từ ngày cấp.

Quy trình xác nhận xuất nhập khẩu có thời hạn ngắn không đồng nghĩa với việc hồ sơ chỉ được kiểm tra hình thức. Trong trường hợp tài liệu chưa đủ căn cứ hoặc có dấu hiệu vi phạm liên quan chứng nhận đã cấp, cơ quan cấp phép sẽ phối hợp kiểm tra tại nơi sản xuất. Sau kết luận đủ điều kiện và khi hồ sơ hợp lệ, chứng nhận được cấp trong 2 ngày làm việc. Trường hợp sửa đổi, bổ sung hoặc cấp lại do mất, thất lạc, hư hỏng, chính địa phương đã cấp chứng nhận xử lý bản kê khai trực tuyến trong 2 ngày làm việc; chứng nhận mới có hiệu lực 2 tháng từ ngày xử lý.

Quy định mới thiết lập chuỗi kiểm soát từng lô hàng kim cương thô, từ xác minh đối tác, đối chiếu chứng từ và niêm phong đến phản hồi giữa các đầu mối quốc gia. Do đó, doanh nghiệp kiểm tra đúng thành viên, bảo đảm dữ liệu thống nhất và lưu hồ sơ đầy đủ sẽ giảm nguy cơ hàng bị từ chối. Cơ chế này hỗ trợ truy xuất nguồn gốc thông qua chia sẻ thông tin, đồng thời là điều kiện ngăn kim cương xung đột mà không làm gián đoạn thương mại hợp pháp.

Hà Phương