Sẽ tháo gỡ vướng mắc cho hơn 160 dự án BT chuyển tiếp

Hiện nay, nhiều công trình BT đã hoàn thành nhưng không thể quyết toán do vướng quy định pháp luật mới. Nhiều khu đất dự kiến dùng để thanh toán cho nhà đầu tư đã được xác định trong hợp đồng, nhưng không thể giao đất vì phát sinh chênh lệch giá trị hoặc chưa đủ cơ sở pháp lý. Điều này khiến cả chính quyền địa phương lẫn nhà đầu tư rơi vào thế bế tắc, dự án kéo dài nhiều năm, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Theo tờ trình của Bộ Tài chính, hiện cả nước có khoảng 160 dự án BT chuyển tiếp đang tiếp tục triển khai hoặc gặp vướng mắc trong quá trình thanh toán, quyết toán. Các dự án này tập trung tại nhiều địa phương như Bắc Ninh, Hà Nội, Khánh Hòa, Hà Nam, Thái Nguyên, Đà Nẵng… Phần lớn được ký kết trong giai đoạn khung pháp lý về BT chưa hoàn chỉnh, trước khi nguyên tắc thanh toán ngang giá bằng quỹ đất được siết chặt.

Trước thực té đó, Chính phủ đang dự thảo một Nghị quyết đặc thù để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn. Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ được xây dựng trên cơ sở phân loại các dự án BT chuyển tiếp theo mức độ phù hợp của hợp đồng tại thời điểm ký kết. Với các dự án có hợp đồng được xác định ký đúng quy định pháp luật, địa phương được tiếp tục thực hiện và thanh toán theo hợp đồng đã ký. Với các dự án có thiếu sót trong khâu chuẩn bị đầu tư nhưng nội dung hợp đồng vẫn phù hợp, địa phương phải xử lý vi phạm hành chính (nếu có) trước khi tiếp tục triển khai.

Theo đánh giá của cơ quan soạn thảo, sự thiếu thống nhất về thời điểm xác định giá đất là nguyên nhân chính khiến nhiều dự án BT bị đình trệ, phát sinh tranh chấp hoặc không thể quyết toán, nhất là trong bối cảnh giá đất biến động mạnh qua các giai đoạn.

Việc quy định rõ mốc thời gian được kỳ vọng sẽ giảm chênh lệch giữa giá trị công trình BT và giá trị quỹ đất đối ứng, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để tiếp tục triển khai hoặc thanh toán các dự án còn dang dở.

Đối với các hợp đồng BT có nội dung chưa phù hợp nhưng có thể sửa đổi, dự thảo cho phép ký phụ lục hợp đồng để điều chỉnh, đồng thời đưa ra các phương án xử lý việc thanh toán bằng quỹ đất. Trường hợp giá trị quỹ đất nhỏ hơn giá trị công trình BT, ngân sách địa phương sẽ thanh toán phần chênh lệch bằng tiền. Nếu giá trị quỹ đất lớn hơn và có thể tách thành dự án độc lập, chỉ giao phần quỹ đất tương đương giá trị công trình. Trường hợp không thể tách, nhà đầu tư phải nộp bổ sung phần chênh lệch hoặc địa phương xem xét bố trí ngân sách để chấm dứt hợp đồng.

Dự thảo cũng đề cập đến việc xử lý các hợp đồng BT không thể sửa đổi, theo hướng chấm dứt trước thời hạn và thanh toán các chi phí hợp lý cho nhà đầu tư nếu lỗi thuộc về cơ quan nhà nước. Đồng thời, cho phép xử lý vướng mắc liên quan đến chi phí lãi vay, lợi nhuận sau giai đoạn xây dựng và các khoản nhà đầu tư đã ứng trước để giải phóng mặt bằng.

Bộ Tài chính cho biết, Nghị quyết được xây dựng trên nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm, tách bạch giữa xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vi phạm với việc tháo gỡ dự án nhằm sớm đưa công trình, đất đai vào khai thác, sử dụng hiệu quả. Việc xác định giá trị công trình BT và giá đất thanh toán sẽ có sự tham gia của Kiểm toán Nhà nước nhằm hạn chế rủi ro thất thoát tài sản công.

Nghị quyết dự kiến có hiệu lực trong thời hạn nhất định, đến đầu năm 2027. Trong thời gian này, các địa phương phải hoàn thành việc rà soát, xử lý và thanh toán các dự án BT chuyển tiếp theo quy định, đồng thời chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của hồ sơ, số liệu và quyết định giá đất.

Thu Thủy