Sầu riêng Việt Nam gia tăng thị phần tại Trung Quốc

Dẫn số liệu từ Cơ quan Hải quan Trung Quốc, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, năm 2024, Trung Quốc nhập khẩu sầu riêng đạt 1,56 triệu tấn, trị giá gần 7 tỷ USD, tăng 9,4% về lượng và tăng 4,0% về trị giá so với năm 2023.

Năm 2024, giá bình quân nhập khẩu sầu riêng vào Trung Quốc đạt mức 4.957 USD/ tấn, giảm 4,9% so với năm 2023. Trong đó, giá bình quân nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc từ Việt Nam và Philippines giảm, nhưng giá bình quân nhập khẩu từ Thái Lan tăng.

Về nguồn cung, năm 2024, Trung Quốc nhập khẩu sầu riêng từ Thái Lan đạt 809,88 nghìn tấn, trị giá trên 4 tỷ USD, giảm 12,8% về lượng và giảm 12,1% về trị giá so với năm 2023. Ngược lại, Trung Quốc tăng nhập khẩu sầu riêng từ Việt Nam trong năm 2024, tăng 49,4% về lượng và tăng 37,5% về trị giá so với năm 2023, đạt 736,72 nghìn tấn, trị giá 2,94 tỷ USD.

Năm 2025, từ ngày 10/1, Trung Quốc áp dụng quy định mới yêu cầu tất cả lô sầu riêng từ Việt Nam và Thái Lan phải có giấy chứng nhận kiểm định chất vàng O - một hợp chất có nguy cơ gây ung thư. Chỉ các phòng xét nghiệm được Trung Quốc phê duyệt mới được phép thực hiện kiểm tra tiêu chí này. Quy định được ban hành sau khi cơ quan chức năng Trung Quốc phát hiện dư lượng chất vàng O trong một lô hàng sầu riêng của Thái Lan cuối năm 2024.

Tại Việt Nam, sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc cũng bị “vạ lây” sau sự vụ phát hiện chất vàng O trên sầu Thái Lan. Nhiều xe container chở sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc phải quay đầu về nội địa tiêu thụ với giá từ 40.000-50.000 đồng/kg do bị siết chặt kiểm tra.

Sau nhiều ngày gặp khó, đại diện Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) cho biết, Việt Nam đã có 9 trung tâm kiểm nghiệm chất vàng O được Tổng cục Hải quan Trung Quốc công nhận đủ điều kiện. Các lô hàng sầu riêng đạt chuẩn yêu cầu đã được thông quan.

Theo ông Hoàng Khánh Duy, Phó trưởng Ban quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn, cho biết quá trình thông quan sang Trung Quốc đã suôn sẻ trở lại. Từ sau Tết đến nay, tại cửa khẩu Hữu Nghị đã có 19 xe sầu riêng được thông quan. Tương tự, ở cửa khẩu Tân Thanh, 27 xe sầu riêng đã xuất khẩu thuận lợi.

Thống kê sơ bộ, gần 1.000 tấn sầu riêng ở hai cửa khẩu trên đã được thông quan. "Các doanh nghiệp có đầy đủ hồ sơ theo đúng quy định được phân luồng nhanh chóng, giúp tiết kiệm tối đa thời gian xuất khẩu", ông Duy nói.

Theo báo cáo từ Cục Bảo vệ Thực vật, các phòng kiểm nghiệm sầu riêng được Trung Quốc công nhận tại Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP HCM, Cần Thơ và Cà Mau đã hoạt động, giúp doanh nghiệp nhanh chóng kiểm nghiệm hàng hóa theo yêu cầu của nước bạn.

Đến nay, ngoài xuất khẩu sầu riêng tươi nguyên trái, Việt Nam đã ký thêm nghị định thư với Trung Quốc về xuất khẩu sầu đông lạnh vào thị trường này. Theo Bộ trưởng NN&PTNT Lê Minh Hoan, việc được xuất khẩu sầu riêng sang quốc gia tỷ dân sẽ góp phần tăng dần tỷ trọng sản phẩm chế biến - thứ luôn có giá trị gấp cả 10 lần, thậm chí gấp 100 lần giá trị so với xuất hàng thô mà chúng ta đang tìm kiếm.

Năm 2025, Bộ NN&PTNT dự báo diện tích sầu riêng ở nước ta tăng lên 160.000ha, sản lượng ước đạt 1,55 triệu tấn. Điều này cho thấy nguồn cung sầu riêng tiếp tục tăng mạnh và ngày càng dồi dào.

Nhìn nhận tiềm năng xuất khẩu còn rất lớn vì mới có chưa đến 1% người dân Trung Quốc tiếp cận được với sầu riêng song chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng chuỗi ngành hàng sầu riêng cần làm bài bản hơn, từ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đến vấn đề chất lượng hàng hoá và thương hiệu sản phẩm.

Minh Phương