Sáu nhóm giải pháp trọng tâm để phát triển ngành công nghiệp môi trường

Quyết định có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký ban hành, đặt ra 6 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và kinh tế tuần hoàn của quốc gia.

Theo Quyết định số 1894/QĐ-TTg, mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là hoàn thiện cơ bản hệ thống chính sách phát triển ngành CNMT, tạo dựng khung pháp lý vững chắc để hình thành và phát triển các khu, cụm công nghiệp tái chế. Đây sẽ là nền tảng dẫn dắt, thúc đẩy toàn ngành, hướng tới xây dựng một Nghị định của Chính phủ chuyên biệt về phát triển CNMT.

Cụ thể, các mục tiêu chi tiết bao gồm:

Công nghiệp xử lý nước thải: Cung cấp được 70% - 80% nhu cầu trong nước và tiến tới xuất khẩu.

Công nghiệp xử lý khí thải: Đáp ứng 60% - 70% nhu cầu trong nước.

Công nghiệp xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại: Đáp ứng 50% - 60% nhu cầu thu gom, vận chuyển, trung chuyển, phân loại, và 60% - 70% nhu cầu phân loại, tái chế trong nước.

Thiết bị đo lường, giám sát môi trường: Cung cấp 20% nhu cầu trong nước.

Công nghệ, thiết bị, sản phẩm: Đáp ứng nhu cầu sản xuất năng lượng từ chất thải và bảo vệ môi trường cho các ngành, lĩnh vực trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế.

Sáu nhóm giải pháp trọng tâm để phát triển ngành công nghiệp môi trường

Để đạt được những mục tiêu trên, Quyết định đã đưa ra 6 nhiệm vụ và giải pháp cụ thể:

1. Hoàn thiện khung pháp lý về phát triển công nghiệp môi trường

Cụ thể, rà soát, nghiên cứu, đề xuất xây dựng cơ chế, chính sách để hoàn thiện khung pháp lý. Xây dựng và công bố các tiêu chuẩn, quy chuẩn về hàng hóa ngành CNMT phù hợp với tiêu chuẩn trong nước và quốc tế.

Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách thuế đối với hàng hóa CNMT và chính sách thuế thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Bổ sung các chỉ tiêu thống kê về ngành CNMT vào hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia.

Ban hành mã số định danh (HS code) cho hàng hóa môi trường và các chính sách khuyến khích, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư để hình thành các khu, cụm công nghiệp tái chế.

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận chuyển giao công nghệ, mua bán quyền sáng chế, phần mềm, thuê chuyên gia. Nghiên cứu, xây dựng Nghị định của Chính phủ quy định về phát triển ngành CNMT.

2. Phát triển thị trường hàng hóa và dịch vụ công nghiệp môi trường, nghiên cứu xây dựng các trung tâm công nghiệp môi trường cấp quốc gia

Cụ thể, xây dựng và mở rộng nhu cầu thị trường đối với thiết bị, công nghệ, sản phẩm CNMT thông qua hình thức đặt hàng, chỉ định thầu cho doanh nghiệp trong nước. Nâng cao năng lực cung cấp, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, và thiết lập mạng lưới vườn ươm doanh nghiệp CNMT.

Triển khai dán nhãn ưu tiên cho sản phẩm CNMT, thúc đẩy phát triển bền vững thị trường và các chính sách về tiêu chuẩn chất lượng. Tổ chức xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư nước ngoài vào ngành CNMT, và tiến tới xuất khẩu các công nghệ, thiết bị, sản phẩm có ưu thế.

Hình thành các doanh nghiệp CNMT thuộc các tập đoàn, tổng công ty nhà nước như PETROVIETNAM, VINACHEM, VINACOMIN, VINAINCON, VEAM để phát huy nguồn lực tài chính và con người.

Khuyến khích hợp tác công – tư trong nghiên cứu và sản xuất thiết bị, sản phẩm CNMT mới, với sự hỗ trợ của Nhà nước về vốn, hạ tầng và đào tạo nhân lực. Nghiên cứu xây dựng các trung tâm CNMT cấp quốc gia, tập trung năng lực sản xuất, chuyển giao và đổi mới sáng tạo.

3. Thúc đẩy hoạt động khoa học công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số

Trong đó, làm chủ và phát triển các công nghệ, thiết bị, sản phẩm theo danh mục của Quyết định số 980/QĐ-TTg ngày 22/8/2023, phục vụ xử lý chất thải, bảo vệ môi trường, đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Nghiên cứu, ứng dụng, sản xuất thử nghiệm, chuyển giao công nghệ tiên tiến cho các doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu. Ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp nhận chuyển giao công nghệ, mua bán quyền sáng chế, phần mềm, thuê chuyên gia trong và ngoài nước.

Hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ xử lý chất thải, đặc biệt là từ công nghiệp năng lượng tái tạo theo nguyên tắc giảm thiểu, thu hồi, tái sử dụng, tái chế.

Đẩy mạnh áp dụng các hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất chất lượng, đặc biệt là các công cụ hỗ trợ cho sản xuất và dịch vụ thông minh. Hỗ trợ kỹ thuật để doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản trị theo chuẩn mực quốc tế và các chuỗi sản xuất toàn cầu.

Ứng dụng công nghệ thiết kế và sản xuất nhờ máy tính (CAD/CAM), thiết bị cơ điện tử, hệ thống điều khiển tự động hiện đại, thông minh vào dây chuyền thiết bị đồng bộ trong ngành CNMT. 

Xây dựng, hình thành các sản phẩm cảm biến sinh học, chế tạo dây chuyền, thiết bị công nghệ sinh học phục vụ CNMT. Hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các mô hình bền vững, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, và mô hình kinh tế tuần hoàn.

4. Đào tạo nâng cao trình độ nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp môi trường

Cụ thể, xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu và chất lượng nguồn nhân lực. Xây dựng chương trình đào tạo, tập huấn và tổ chức các khóa học nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý nhà nước, cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật tại các doanh nghiệp CNMT.

5. Xây dựng trang thông tin điện tử về công nghiệp môi trường

Cụ thể, xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu doanh nghiệp về hàng hóa hoàn chỉnh trong các lĩnh vực của ngành CNMT. Xây dựng trang thông tin điện tử đáp ứng nhu cầu lưu trữ, tra cứu, cập nhật thông tin về ngành CNMT. Đầu tư, duy trì, nâng cấp trang thiết bị và cập nhật dữ liệu hàng năm.

6. Đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến về ngành công nghiệp môi trường

Trong đó, tổ chức tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về CNMT. Xây dựng và tổ chức các chương trình truyền thông, cuộc thi tìm hiểu về CNMT. Phổ biến, nhân rộng các kết quả, công trình nghiên cứu về công nghệ, thiết bị, sản phẩm của ngành CNMT.

Tăng cường trao đổi thông tin hợp tác quốc tế, phổ biến kinh nghiệm từ các mô hình phát triển CNMT thành công trong nước và nước ngoài. Tôn vinh, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích cao và khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia Chương trình thương hiệu quốc gia Việt Nam.

Minh Phương