Sáng nay, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến Dự án Luật Thương mại điện tử

Bên cạnh đó, nhu cầu cấp thiết phát triển TMĐT của kinh tế tư nhân, xu hướng phát triển TMĐT theo hướng xanh và bền vững, sự cần thiết đẩy mạnh cải cách TTHC, phân cấp, phân quyền cho địa phương trong lĩnh vực TMĐT.

Ngoài ra, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, để phù hợp với xu thế chung của thế giới, Việt Nam rất cần xây dựng Luật TMĐT để điều chỉnh toàn diện lĩnh vực này, góp phần bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, và tạo động lực để Việt Nam phát triển kinh tế số.

Về nội dung cụ thể, Dự thảo Luật bám sát 6 chính sách được thông qua, bao gồm: Quy định loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động TMĐT; Quy định loại hình và trách nhiệm của các chủ thể tham gia nền tảng số đa dịch vụ, mạng xã hội có hoạt động TMĐT; Quy định loại hình và trách nhiệm của chủ thể tham gia hoạt động TMĐT xuyên biên giới không có hiện diện tại Việt Nam, hoạt động đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực TMĐT tại Việt Nam, người bán nước ngoài có hoạt động TMĐT tại Việt Nam;

Quy định về dịch vụ hỗ trợ TMĐT và trách nhiệm của các chủ thể liên quan; Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giao kết hợp đồng trong TMĐT và Thúc đẩy phát triển TMĐT xanh và bền vững.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, có 08 nội dung của Luật sửa đổi, bổ sung các quy định so với hạ tầng pháp luật hiện hành, cụ thể:

Bổ sung định vị pháp lý toàn diện các mô hình hoạt động TMĐT, từ việc bán hàng và cung cấp dịch vụ trực tiếp đến mô hình bán hàng nhiều bên tham gia, tăng cường các trách nhiệm của chủ quản nền tảng TMĐT trong việc rà soát, thông tin, hỗ trợ thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyến tật, bảo vệ người tiêu dùng, lưu trữ thông tin giao dịch vụ phục vụ thanh tra, kiểm tra.

Mở rộng trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội có hoạt động TMĐT; Bổ sung điều chỉnh đối với các nền tảng tích hợp đa dịch vụ; Bổ sung các trách nhiệm pháp lý của chủ quản nền tảng này trong việc ngăn chặn nguy cơ lạm dụng vị thế độc quyền, thao túng thuật toán gây thiệt hại, đảm bảo thúc đẩy đổi mới lành mạnh trong hệ sinh thái số.

Bổ sung việc định danh người bán trong nước qua VNeID và người bán nước ngoài thông qua giấy tờ chứng minh tính hợp pháp nhằm định danh chính xác người bán và minh bạch các giao dịch qua TMĐT.

Bổ sung trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động bán hàng livestream, tiếp thị liên kết trong việc định danh, minh bạch thông tin, lưu trữ và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bổ sung trách nhiệm của chủ quản nền tảng TMĐT nước ngoài trong việc thành lập hoặc ủy quyền cho pháp nhân tại Việt Nam có đầy đủ năng lực pháp lý, nhân sự và kỹ thuật để giải quyết các tranh chấp cho người tiêu dùng, phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong việc rà soát, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật.

Bổ sung trách nhiệm tối thiểu khi tham gia hoạt động TMĐT của các chủ thể cung cấp các dịch vụ hỗ trợ TMĐT (hạ tầng kỹ thuật, logistics, thanh toán, dịch vụ chứng thực hợp đồng điện tử trong thương mại…); Bổ sung cơ chế phản ứng nhanh của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong việc yêu cầu các chủ thể cung cấp dịch vụ hỗ trợ TMĐT dừng hợp tác với các nền tảng TMĐT (bao gồm nền tảng TMĐT xuyên biên giới) vi phạm pháp luật.

Quy định các yếu tố đặc thù trong giao kết hợp đồng điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến: Phải có cơ chế cho phép người mua rà soát, sửa đổi các nội dung trước khi đặt hàng, và đảm bảo khả năng truy cập về sau từ tài khoản của người mua để đảm bảo người mua có thể giải quyết tranh chấp có thể phát sinh; Quy định về hợp đồng tự động trong TMĐT và trách nhiệm của các bên trong giao kết hợp đồng tự động.

Bổ sung quy định phát triển thị trường TMĐT, bao gồm trong nước và xuất khẩu; Một số cơ chế, chính sách đặc thù cho TMĐT dành cho đối tượng yếu thế, vùng sâu, vùng xa, doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo, hộ kinh doanh.

Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật Thương mại điện tử, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho rằng thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng: Cần tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ quan điểm chỉ đạo, đường lối, nhiệm vụ, giải pháp về đổi mới tư duy trong công tác xây dựng pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tại các văn kiện của Đảng mà trực tiếp nhất là Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Theo đó, xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Luật; định vị rõ vị trí, vai trò của Luật TMĐT trong hệ thống pháp luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật. Đổi mới cách thức quản lý nhà nước, làm rõ phạm vi quản lý gắn với mục tiêu quản lý cụ thể và phù hợp với chức năng của Nhà nước; tránh tạo thêm quá nhiều tầng lớp trách nhiệm cho các chủ thể tham gia, không tạo cơ chế “xin - cho”, không làm phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết và gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, không tạo “điểm nghẽn”, vướng mắc, khó khăn trong việc triển khai thực hiện.

Hướng đến tạo lập hành lang pháp lý thực sự thúc đẩy cho các hoạt động TMĐT phát triển, bảo đảm khả thi, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các chủ thể tham gia vào hoạt động TMĐT, phù hợp với tính chất đặc thù của TMĐT và xu thế phát triển chung của thế giới. Mức độ chi tiết của quy định tại Luật bảo đảm hợp lý, phù hợp.

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho Bộ, ngành, địa phương theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và phù hợp với tính chất đặc thù của hoạt động TMĐT. Hồ sơ dự án Luật đáp ứng yêu cầu theo quy định tại khoản 3 Điều 37 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (BHVBQPPL).

Để bảo đảm đầy đủ, rõ ràng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị bổ sung thuyết minh, so sánh, làm rõ hơn về mức độ tương thích cụ thể và minh chứng quy định trong dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở tham khảo, kế thừa quy định tại các điều ước quốc tế có liên quan; tiếp tục rà soát bảo đảm tính tương thích trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật;

Tiếp tục hoàn thiện các quy định hiện hành hoặc bổ sung, quy định rõ tại dự thảo Luật này theo hướng phòng ngừa để bảo đảm yếu tố quốc phòng, an ninh; thuyết minh, làm rõ cơ sở quy định các nhóm thủ tục hành chính; rà soát để hoàn thiện quy định và thống nhất về đối tượng được thụ hưởng chính sách dân tộc; bổ sung thuyết minh, đánh giá về dự kiến nguồn lực tài chính. Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu về bố cục dự thảo Luật; rà soát kỹ thuật văn bản bảo đảm đúng văn phong luật và rõ tính quy phạm.

Phát biểu lãm rõ một số vấn đề còn có ý kiến khác, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy cho rằng, đối với lĩnh vực TMĐT cần có Luật là cần thiết. Do đó, cần định vị vị trí Luật TMĐT trong hệ thống pháp luật, thúc đẩy TMĐT và cần có hệ thống hanh toán số. Tạo niềm tin của người tiêu dùng trên hệ thống mạng, giao dịch điện tử. Việc thanh toán số, liên quan đến hàng loạt quy định, dễ va chạm, cho nên trong phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật cần quy định rõ.

Phát biểu kết luật phiên họp cho ý kiến dự thảo Luật TMĐT, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho rằng: Ban soạn thảo dự thảo luật và đơn vị thẩm tra cần tiếp tục rà soát, cụ thể hóa theo các nghị quyết của Trung ương, nhất là Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW; bám sát quy định của Bộ Chính trị; làm rõ những hạn chế, khoảng trống trong pháp luật hiện hành;

Xác định rõ vị trí, vai trò của Luật, rà soát các văn bản quy định liên quan để tránh chồng chéo mâu thuẫn pháp luật, tránh phát sinh lãnh phí; làm rõ nội hàm TMĐT để phát huy tính ưu việt của Luật; cải cách thủ tục hành chính, chống thất thu thuế, quản lý hàng hóa, bảo vệ an ninh, an toàn hàng hóa, cung cấp dịch vụ; rà soát quy định, kết nối TMĐT trong kinh tế số, thương mại số…

Minh Anh