Ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam

Ngày 16/9 tại Hà Nội, Hiệp hội Chè Việt Nam tổ chức lễ ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam (Vietnam High-Mountain Snow Shan Tea Chapter), quy tụ các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, chế biến chè Shan tuyết cùng các nhà khoa học, nghệ nhân đến từ nhiều vùng chè phía Bắc.

Chi hội được thành lập theo Quyết định số 53/QĐ-HHC do Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam Hoàng Vĩnh Long ký, trong bối cảnh ngành chè Shan tuyết vùng cao đang đối mặt với bài toán nâng giá trị sản phẩm và tăng liên kết giữa các chủ thể.

Di sản chè cổ thụ nhưng vẫn bán nguyên liệu giá thấp

Theo thông tin tại sự kiện, Việt Nam có gần 20.000 ha chè Shan tuyết vùng núi cao, khoảng 15.000 ha gắn với các vùng chè Shan tuyết cổ thụ.

Nhiều cây chè mọc tự nhiên trên những vùng núi cao quanh năm mây phủ, có tuổi đời hàng trăm năm. Đây không chỉ là nguồn nguyên liệu tạo nên dòng trà đặc trưng mà còn gắn với văn hóa và sinh kế lâu đời của đồng bào Mông, Dao, Tày.

Tuy nhiên, giá trị của chè Shan tuyết trên thị trường chưa tương xứng với nguồn nguyên liệu này. Theo ban tổ chức, một phần sản phẩm vẫn được xuất khẩu dưới dạng thô với giá khoảng 1,7-2 USD/kg, chưa tới 50.000 đồng/kg.

Sản xuất còn phân tán, quy mô nhỏ, thiếu vốn và liên kết khiến một số cơ sở cạnh tranh thu mua, bán hàng thiếu thống nhất về chất lượng và giá. Việc chưa xây dựng được chuỗi sản phẩm đủ mạnh cũng khiến giá trị của chè cổ thụ chưa được chuyển hóa đầy đủ thành giá trị thương mại.

Đây là một trong những lý do Hiệp hội Chè Việt Nam đặt mục tiêu hình thành một tổ chức nghề nghiệp chung cho các đơn vị sản xuất, chế biến chè Shan tuyết vùng núi cao.

“Muốn nâng giá trị phải cùng đứng trong một mái nhà”

Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu tập hợp các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất chè Shan tuyết vào một tổ chức chung.

Theo ông, khi các chủ thể cùng tham gia Chi hội, tiếng nói của ngành chè Shan tuyết vùng cao sẽ có cơ sở hơn trong quá trình làm việc với chính quyền địa phương, qua đó đề xuất các cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp.

“Mục tiêu sống còn khi thành lập Chi hội là phải quy tụ được toàn bộ anh em đang sản xuất, chế biến chè Shan tuyết vùng cao vào một mái nhà chung”, ông Hoàng Vĩnh Long nói.

Cũng theo Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, thay vì cạnh tranh riêng lẻ, các chủ thể cần tăng liên kết, thống nhất về chất lượng, xây dựng vùng nguyên liệu và nâng giá trị sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Nhận nhiệm vụ dẫn dắt lâm thời, ông Phạm Vũ Khánh (Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Trà và Đặc sản Tây Bắc – thương  hiệu Shanam, Giám đốc HTX Chè Sùng Đô) khẳng định: "Gắn bó với rừng trà 25 năm qua, tôi thấu hiểu rằng từng cá nhân, từng doanh nghiệp hay từng địa phương riêng lẻ không thể tự mình đưa chè Shan ra biển lớn. Hà Giang có lợi thế vượt trội về độ đường tự nhiên để tạo ra dòng hồng trà hảo hạng; Tà Xùa (Sơn La) sở hữu tầng hương thơm thanh khiết độc bản; Yên Bái lại nổi bật với hậu vị ngọt sâu đậm đà. Đã đến lúc chúng ta phải hợp sức để gắn kết thế mạnh đặc thù của từng vùng lại để cùng nhau kiến tạo một bộ sản phẩm chè Shan tuyết mang sắc thái riêng đại diện cho quốc gia.

Chi hội chúng tôi hoạt động dựa trên 4 trụ cột: Văn hóa – Đạo đức – Kết nối – Tiêu chuẩn. Chúng ta đi bán câu chuyện văn hóa giữ rừng của đồng bào chứ không đơn thuần bán búp chè. Chúng ta làm nghề bằng đạo đức, chia sẻ sinh kế công bằng để bà con có cuộc sống ấm no và bền lòng giữ báu vật cổ thụ. Về công nghệ máy móc và kỹ thuật chế biến hiện đại kết hợp thủ công, tôi sẵn sàng chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm tích lũy để cùng anh em nâng tầm giá trị trà Việt."

Một định hướng quan trọng được Hiệp hội công bố là quản trị và cấp quyền khai thác nhãn hiệu tập thể “Snow Shan”, đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Nhãn hiệu này được định hướng sử dụng để chuẩn hóa chất lượng, kiểm soát nguồn gốc và hạn chế hàng giả, hàng nhái, đồng thời tạo nhận diện chung cho dòng chè Shan tuyết vùng núi cao Việt Nam.

Việc ra mắt Chi hội cũng mở ra hướng tăng kết nối giữa các vùng nguyên liệu với doanh nghiệp chế biến, thị trường trong nước và xuất khẩu, qua đó từng bước giảm phụ thuộc vào bán nguyên liệu thô.

Với những cây chè có tuổi đời hàng trăm năm, bài toán đặt ra không chỉ là giữ cây chè tồn tại mà còn phải giữ được giá trị của vùng chè, người làm chè và sản phẩm khi bước ra thị trường.

An Dương